V K 175/62

WyrokIzba Cywilna1962-06-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania na podstawie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego było dopuszczalne bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, w sytuacji gdy akt oskarżenia wskazywał na znieważenie i pobicie nieletniego przez dorosłych?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania na podstawie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego było przedwczesne i nieprawidłowe w sytuacji, gdy akt oskarżenia wskazywał na znieważenie i dotkliwe pobicie nieletniego przez dorosłych. Okoliczności podniesione w akcie oskarżenia przemawiały przeciwko uznaniu, że niebezpieczeństwo społeczne czynów oskarżonych jest znikome.
Stan faktyczny
Alicja W., Wojciech B. i Andrzej B. zostali oskarżeni o znieważenie i pobicie 15-letniego syna Ireny Z. Pokrzywdzony doznał obrażeń ciała. Sąd Powiatowy umorzył postępowanie na mocy art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od postanowień sądów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla m. st. Warszawy do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia P. Ławacz.Sędziowie: J. Matysiak (sprawozdawca), F. Karolus.Prokurator: T. Garlicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Alicji W., Wojciecha B. i Andrzeja B., oskarżonych z art. 256 § 1 k.k. i art. 237 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 30 grudnia 1961 r. i postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 20 stycznia 1962 r., na zasadzie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawą Sądowi Powiatowemu dla m. st. Warszawy do rozpoznania.Irena Z. oskarżyła Alicję W., Wojciecha B. i Andrzeja B. o to, że w W., działając wspólnie, znieważyli i pobili jej 15-letniego syna Bogusława.Z załączonego do aktu oskarżenia świadectwa lekarskiego wynika, że u Bogusława Z. stwierdzono ogólne pobicie, ostre zaburzenia systemu nerwowego, które może pozostawać w związku z pobiciem, wynaczynienie krwi w okolicy prawej strony szyi 2 x 2 cm, przecięcie skóry długości 7 cm na prawej stronie szyi oraz wylew krwi na prawym ramieniu 2 x 3 cm, co spowodowało niezdolność do pracy na okres 3 dni.Postanowieniem z dnia 30 grudnia 1961 r. Sąd Powiatowy dla m. st. Warszawy, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, umorzył postępowanie na mocy art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308). Zażalenie na to postanowienie nie zostało uwzględnione.Postanowienie Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 30 grudnia 1961 r. VI Kp 3845/61 oraz postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 20 stycznia 1962 r. Kr 30/62 zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając obrazę art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308), i na podstawie art. 383 pkt 3, 388 § 1 oraz 394 i nast. k.p.k. wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rozstrzygnięcie sprawy zaskarżonymi postanowieniami należy uznać za przedwczesne.Stosowanie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) bez przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno być praktykowane z odpowiednią ostrożnością i jedynie wówczas, gdy sama treść aktu oskarżenia wskazuje, że zarzuty są błahe, a skarga ma charakter pieniacki. Okoliczność, że oskarżycielka nie cofnęła skargi, mimo że oskarżeni wyrazili chęć pogodzenia się, nie ma sama przez się znaczenia przy ocenie stopnia szkodliwości społecznej zarzucanego przestępstwa.W konkretnym wypadku pokrzywdzonym jest nieletni, którego - jak zarzuca akt oskarżenia - znieważyły oraz dość dotkliwie pobiły 3 osoby dorosłe. Oskarżeni podobno od dłuższego czasu naruszają zasady sąsiedzkiego współżycia, co powodowało już poprzednio interwencję organów MO. Te okoliczności podniesione w akcie oskarżenia przemawiają przeciwko uznaniu, że niebezpieczeństwo społeczne czynów oskarżonych jest znikome, i dlatego bez dokonania ustaleń faktycznych i wnikliwego rozważenia okoliczności towarzyszących (co jest możliwe jedynie w toku postępowania dowodowego) umorzenie postępowania z mocy art. 9 § 1 powołanej ustawy było przedwczesne i tym samym nieprawidłowe.Pogląd sądu rewizyjnego, że "zajście, jakie miało miejsce między stronami, wymaga raczej polubownego załatwienia", może się odnosić w zasadzie do wszystkich spraw prywatnoskargowych i dlatego nie stanowi argumentu, który by przekonywał o słuszności stanowiska Sądu Powiatowego.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 256 § 1 KKart. 237 KKart. 394art. 9 § 1art. 383 pkt 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.