VI KO 80/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: W. Dąbrowski (współsprawozdawca), K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Augustyny S. oskarżonej z art. 255 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 14 listopada 1962 r. kwestię prawną wymagającą wykładni ustawy w trybie art. 390 § 1 k.p.k.:"Czy umorzenie postępowania karnego o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego na mocy art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) uzasadnia przyznanie oskarżonym kosztów postępowania karnego w myśl art. 442 lit. a) k.p.k., skoro takie orzeczenie kryje w sobie domniemanie winy oskarżonych?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Artykuł 9 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) nakazuje sądowi umorzenie postępowania w razie stwierdzenia znikomego niebezpieczeństwa społecznego w czynie oskarżonego stanowiącym przestępstwo prywatnoskarbowe.W ten sposób zasada wyrażona w art. 49 k.p.k. została rozciągnięta na przestępstwa z prywatnego oskarżenia.2. Umorzenie postępowania na podstawie art. 9 wymienionej: ustawy, jak również z art. 49 k.p.k. jest umorzeniem swoistego rodzaju, opartym na merytorycznej ocenie czynu pod kątem widzenia stopnia jego społecznego niebezpieczeństwa.Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że w razie umorzenia postępowania na podstawie art. 49 k.p.k. sąd stwierdza, iż wprawdzie oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu, lecz czyn ten zawiera znikome niebezpieczeństwo społeczne, wobec czego - z woli ustawy - postępowanie ulega umorzeniu (uchwała Całej Izby Karnej z dnia 15 września 1961 r. VI KO 3/59 - OSNK z 1962 r. poz. 1).Artykuł 442 lit. a) k.p.k. dotyczy takich wypadków umorzenia postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego, w których chodzi o podstawy ściśle formalne tego umorzenia; przepisu tego nie można rozszerzać zwłaszcza na wypadki umorzenia z powodu znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonego (art. 9 cyt. ustawy).3. Na postanowienie umarzające postępowanie na podstawie art. 49 k.p.k. przysługuje stronom - nie wyłączając oskarżonego - zażalenie, ponieważ postępowanie to zamyka drogę do wydania wyroku (vide uzasadnienie uchwały rozszerzonego składu Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 1959 r. VI KO 26/59, opublikowanej w numerze 6 "Państwa i Prawa" za rok 1960). Analogiczna sytuacja ma miejsce w razie umorzenia postępowania w myśl art. 9 cytowanej na wstępie ustawy. Jeżeli oskarżony nie zaskarżył samego umorzenia postępowania, to kwestię kosztów rozstrzyga art. 12 § 1 tejże ustawy, będący przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do norm art. 442 i następnych kodeksu postępowania karnego.Z powyższych rozważań wynika odpowiedź przecząca na postawione pytanie prawne.