VI KZP 32/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: Z. Chełmicki (sprawozdawca), Z. Kapitaniak.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Krystyny C., oskarżonej z art. 256 § 1 i 239 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanej przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu postanowieniem z dnia 24 czerwca 1960 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Kto i na podstawie jakich przepisów ponosi koszty postępowania za instancję rewizyjną w wypadku nieuwzględnienia rewizji oskarżonego, założonej od wyroku umarzającego postępowanie karne na podstawie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego?"na podstawie art. 390 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuraturyuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSytuacji przedstawionej w pytaniu Sądu Wojewódzkiego nie normuje wprost żaden z przepisów kodeksu postępowania karnego odnoszących się zarówno do kosztów postępowania, jak i do ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego.Przepis art. 9 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., będący odpowiednikiem art. 49 k.p.k., przyjął zasadę, że jeżeli społeczne niebezpieczeństwo czynu jest znikome, postępowanie karne ulega umorzeniu.Sąd Najwyższy w uchwale Całej Izby Karnej z dnia 15 września 1961 r. Nr VI KO 3/59 (OSN z roku 1962, zeszyt 1, poz. 1) wyraził pogląd, że umorzenie postępowania na podstawie art. 49 k.p.k. ze względu na znikome niebezpieczeństwo społeczne czynu nie jest równoznaczne z uniewinnieniem sprawcy, gdyż czyn jego wypełnia przedmiotowe i podmiotowe znamiona przestępstwa, i że jedynie interes społeczny nie wymaga w takim wypadku ścigania karnego.W uchwale zaś z dnia 21 lutego 1963 r. Nr VI KO 80/62 (OSNKW z roku 1963, zeszyt 7-8, poz. 158) Sąd Najwyższy, kierując się powyższymi wskazaniami, stwierdził, że umorzenie postępowania na podstawie art. 9 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. nie uzasadnia przyznania oskarżonym kosztów postępowania w myśl art. 442 lit. a) k.p.k., gdyż przepis ten dotyczy takich wypadków umorzenia postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego, w których chodzi jedynie o podstawy ściśle formalne tego umorzenia, i dlatego nie można rozciągać go na wypadki umorzenia postępowania z powodu znikomego niebezpieczeństwa społecznego czynu. Nie wychodząc poza ramy postawionego pytania, Sąd Najwyższy w uchwale tej zajął się jedynie kwestią kosztów postępowania w wypadku, gdy oskarżony postanowienia o umorzeniu nie zaskarżył, zaznaczając, że w takiej sytuacji ma zastosowanie przepis art. 12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., będący przepisem szczególnym w stosunku do norm art. 442 i następnych k.p.k.Inna jednak zachodzi sytuacja, gdy oskarżony na skutek niesłusznego zaskarżenia takiego postanowienia sam wywołał koszty postępowania odwoławczego. Jeżeli bowiem - zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego - umorzenie postępowania na podstawie art. 9 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. zawiera również w sobie stwierdzenie winy, to orzeczenie o kosztach, w konsekwencji nie uwzględnienia założonego przez oskarżonego środka odwoławczego, może się opierać jedynie na przepisach art. 439 § 2 i 448 k.p.k.Podobny wniosek da się ponadto wyciągnąć z treści przepisu art. 444 k.p.k. z którego wynika, że koszty oddalonego środka odwoławczego założonego na niekorzyść oskarżonego ponosi ten, kto dany środek założył. Nie ma zaś żadnego uzasadnionego powodu, aby odrzucić tę zasadę, gdy środek odwoławczy założył sam oskarżony.