VI KZP 56/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: L. Jax, Z. Nyczaj (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Genowefy J., oskarżonej z art. 256 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 10 listopada 1967 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Jeżeli oskarżycielowi prywatnemu w razie umorzenia postępowania na podstawie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) przysługuje jedynie zwrot połowy zryczałtowanej równowartości kosztów postępowania karnego wniesionej przez niego (art. 12 § 1 tejże ustawy), to kogo należy obciążyć kosztami postępowania, skoro w wyroku oraz w postanowieniu o umorzeniu postępowania należy zawsze orzec, kto ma ponieść koszty postępowania zgodnie z przepisem art. 438 k.p.k.?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePytanie Sądu Wojewódzkiego sprowadza się do kwestii zastosowalności - obok art. 12 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) - normy art. 438 k.p.k., która nakazuje orzeczenie w każdym wyroku lub postanowieniu umarzającym postępowanie, kto ma ponieść koszty tego postępowania. Sąd Wojewódzki wskazuje w uzasadnieniu swego pytania na fakt, że art. 12 § 1 wspomnianej ustawy stanowi o zarządzeniu prezesa sądu co do zwrotu oskarżycielowi prywatnemu połowy wniesionej przez niego zryczałtowanej równowartości kosztów, natomiast nie przesądza zagadnienia obowiązku pokrycia wszystkich kosztów postępowania, które oskarżyciel prywatny poniósł do momentu umorzenia postępowania wskutek znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu.Sąd Najwyższy niejednokrotnie już wskazywał (w uchwale z dnia 21 lutego 1963 r. VI KO 80/62, OSNKW z 1963 r. z. 7-8, poz. 158; w uchwale z dnia 4 lutego 1967 r. VI KZP 49/66, OSNKW z 1967 r. z. 5, poz. 46; w wyroku z dnia 28 marca 1964 r. V K 134/64, OSNKW z 1964 r. z. 12, poz. 178), że normy art. 12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 34, poz. 308) zastępują całkowicie, jako normy szczególne (lex specialis - arg. z art. 14 tejże ustawy), przepisy kodeksu postępowania karnego odnoszące się do kosztów postępowania. Chodzi tutaj oczywiście o postępowanie do chwili umorzenia, a nie po orzeczeniu umarzającym, zaskarżonym do sądu wyższej instancji; w tym ostatnim wypadku mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania karnego dotyczące kosztów postępowania odwoławczego. Szczególnie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1967 r. VI KZP 49/66 podkreśla, że "art. 12 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. załatwia całość zagadnienia kosztów postępowania umorzonego na podstawie art. 9 § 1 tejże ustawy".Z tych względów, w razie umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 9 cytowanej wyżej ustawy, orzeczenie dotyczące jego kosztów (art. 438 k.p.k.) sprowadza się do zamieszczonego w wyroku lub w postanowieniu umarzającym postępowanie zarządzenia zwrotu oskarżycielowi prywatnemu połowy zryczałtowanej równowartości tych kosztów.Dostrzegana w uzasadnieniu pytania Sądu Wojewódzkiego sprzeczność stanowiska Sądu Najwyższego zajętego w wyżej wskazanej uchwale z wyrażonym w uchwale z dnia 8 października 1966 r. (VI KZP 32/66, OSNKW z 1966 r. z. 12, poz. 134) w rzeczywistości nie występuje. Uchwała ta bowiem omawia kwestię kosztów postępowania odwoławczego wskutek rewizji oskarżonego od wyroku umarzającego postępowanie w myśl art. 9 § 1 uchwały z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308).