V KRN 607/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dziowgo. Sędziowie: S. Kotowski (sprawozdawca), Z. Nyczaj.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa K., oskarżonego z art. 237 § 1 i 256 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej, założonej na niekorzyść oskarżonego przez Prokuratora Generalnego PRL od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 10 stycznia 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 383 pkt 2 i 3 oraz 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania w instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Tarnowie z dnia 9 września 1966 r. Józef K. został skazany:I. na 4 miesiące aresztu za występek z art. 237 § 1 k.k. popełniony w ten sposób, że w dniu 9 czerwca 1965 r. w P. uderzył oskarżycielkę prywatną z całej siły w okolicę "dołka pod-sercowego", powodując u niej obrażenia cielesne opisane w zaświadczeniu lekarskim z dnia 11 czerwca 1965 r., mianowicie wylew krwawy wielkości małej pięści, zaburzenia czynności żołądka i inne dolegliwości,II. na 2 miesiące aresztu za występek z art. 256 § 1 k.k. polegający na tym, że w tym samym czasie i miejscu obraził godność osobistą oskarżycielki prywatnej wulgarnymi i obraźliwymi słowami.Jako karę łączną sąd wymierzył oskarżonemu 5 miesięcy aresztu.W wyniku rewizji oskarżonego Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrok powyższy w dniu 10 stycznia 1967 r. uchylił i umorzył postępowanie karne w stosunku do oskarżonego Józefa K. na podstawie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308), przy czym Sąd ten, powołując się na przepis art. 12 § 1 cytowanej ustawy, obciążył oskarżycielkę prywatną kosztami postępowania.Od tego ostatniego, prawomocnego wyroku założył dnia 5 lipca 1967 r. rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Prokurator Generalny PRL z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w instancji rewizyjnej. Rewizja nadzwyczajna zarzucała zaskarżonemu wyrokowi:1. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, w wyniku której Sąd dopatrzył się w działaniu oskarżonego Józefa K. znikomego stopnia niebezpieczeństwa społecznego,2. obrazę art. 12 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) polegającą na obciążeniu oskarżycielki prywatnej w całości kosztami postępowania, mimo że postępowanie umorzone zostało na podstawie art. 9 § 1 powołanej ustawy. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna słusznie uważa za wadliwe dopatrzenie się w działaniu oskarżonego znikomej szkodliwości społecznej, które było wynikiem błędnej oceny całokształtu ujawnionego na przewodzie sądowym materiału dowodowego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zasadniczą przesłanką, na jakiej się Sąd oparł w tej mierze, był fakt, że akt oskarżenia wniesiony został na 2 dni przed upływem 3-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308), co zdaniem Sądu świadczy o tym, że czyn oskarżonego nie przedstawiał dla oskarżycielki prywatnej zbyt wielkich dolegliwości fizycznych i moralnych i że działała ona "typowo z pieniaczych pobudek". Stanowisko to jest błędne, gdyż data wniesienia aktu oskarżenia - przy zachowaniu terminu przewidzianego w art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) - nie może mieć znaczenia dla oceny szkodliwości społecznej czynu i stopnia pokrzywdzenia oskarżyciela prywatnego.Pogląd Sądu Wojewódzkiego jest tym bardziej niesłuszny, jeśli się uwzględni, że obiektywny dowód, jakim jest zaświadczenie lekarskie, stwierdza, że oskarżycielka prywatna w wyniku pobicia jej przez oskarżonego doznała poważnych dolegliwości. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 czerwca 1965 r. wynika, że przy badaniu Marii K. stwierdzono "zasinienie w okolicy powyżej pępka wielkości małej dłoni, silną bolesność uciskową w miejscu zasinienia" tudzież "wylew krwawy w okolicy dołka podsercowego wielkości małej pięści oraz nieżyt żołądka, a raczej zaburzenia czynności żołądka spowodowane urazem mechanicznym, a przez to niemożność wykonywania prac domowych poniżej dni 21 oraz niemożność racjonalnego odżywiania się."W świetle treści powyższego zaświadczenia i faktu, że zostało ono wydane po upływie 2 dni od daty pobicia oskarżycielki prywatnej, niezrozumiałe jest stwierdzenie Sądu, że zaświadczenie to "również może nie odzwierciedlać stanu faktycznego sprawy, skoro sama oskarżycielka prywatna nie wszczęła natychmiast odpowiednich środków i kroków w kierunku ukarania oskarżonego".Przyjmując, że w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 9 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308), Sąd Wojewódzki nie wysunął także należytych wniosków z ujawnionych na przewodzie sądowym akt Sądu Powiatowego w T. Z akt tych wynika bowiem, że oskarżony od dłuższego czasu narusza zasady współżycia sąsiedzkiego, przy czym w sprawie II Kp 1549/64 oskarżony Józef K. wyrokiem z dnia 21 kwietnia 1965 r., utrzymanym w mocy przez Sąd Wojewódzki w Krakowie w dniu 14 lutego 1966 r., został skazany z art. 237 § 1 k.k. na 4 miesiące aresztu z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat za pobicie męża oskarżycielki prywatnej, 60-letniego Jana K., co spowodowało u niego stłuczenie czaszki i wstrząs mózgu, przy czym na okoliczności te powołała się Maria K. w swojej skardze i w zeznaniach złożonych na rozprawie.Wadliwy jest także zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd Wojewódzki bowiem z obrazą art. 12 § 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 308) obciążył oskarżycielkę prywatną kosztami postępowania w całości, aczkolwiek z brzmienia tego przepisu i ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że przy umorzeniu postępowania na podstawie art. 9 § 1 cytowanej ustawy oskarżycielce prywatnej przysługiwał zwrot połowy równowartości kosztów postępowania przez nią wniesionych (uchwały SN z dnia 21 lutego 1963 r. VI KO 80/62, OSNKW zesz. 7-8 z 1963 r., poz. 158 i z dnia 4 lutego 1967 r. VI KZP 49/66, OSNKW zesz. 5 z 1967 r., poz. 46).Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.