V K 218/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: T. Rek (sprawozdawca), J. Dziowgo (współsprawozdawca), L. Chmielewski, Z. Kapitaniak, M. Kulesza, Z. Nyczaj. Prokurator: T. Matysik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jadwigi R. oskarżonej z art. 152 k.k. po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść oskarżonej od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1961 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 2, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.I.uchylił zaskarżony wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1961 r. i utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 13 września 1960 r.;II.na poczet wymierzonej kary 2 lat więzienia zaliczył oskarżonej Jadwidze R. okres tymczasowego aresztowania od dnia 24 maja 1960 r. i dotąd odbytej kary (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Opolu wyrokiem z dnia 13 września 1960 r. skazał oskarżoną Jadwigę R. z art. 28 m.k.k. na 2 lata więzienia za to, że "publicznie lżyła Naród Polski, wypowiadając pod adresem Polaków słowa powszechnie uznane za obelżywe, oraz wyszydzała postawę Polaków w kampanii wojennej 1939 r. co mogło wywołać szczególne oburzenie".Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy na skutek rewizji oskarżonej, wyrokiem z dnia 10 lutego 1961 r. uchylił zaskarżone orzeczenie i uznając oskarżoną za winną popełnienia przestępstwa z art. 152 k.k., polegającego na tym, że publicznie lżyła Naród Polski, wypowiadając pod adresem Polaków słowa powszechnie uznane za obelżywe oraz wyszydzała postawę Polaków w kampanii wojennej 1939 r., skazał ją za ten czyn na 1 rok więzienia.Od powyższego wyroku Sądu Najwyższego we właściwym terminie założył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego na niekorzyść oskarżonej.Rewizja nadzwyczajna zarzuca zaskarżonemu wyrokowi błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, co doprowadziło do nieprawidłowego przypisania oskarżonej czynu z art. 152 k.k., podczas gdy czyn jej wypełnia dyspozycję art. 28 m.k.k.W konkluzji rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1961 r. i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 13 września 1960 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w powiększonym składzie siedmiu sędziów wyraził następujący pogląd prawny:W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Najwyższy w składzie zwykłym zaznaczył, że działanie oskarżonej nie miało miejsca w okolicznościach mogących wywołać szczególne zgorszenie i oburzenie, niezbędnych dla bytu przestępstwa z art. 28 m.k.k., i że dlatego czyn jej wypełnia tylko znamiona występku z art. 152 k.k.Powyższa ocena jest błędna.Dyspozycja art. 28 m.k.k. nie wymaga, aby czyn sprawcy wywołał szczególne zgorszenie lub oburzenie. Wystarczy, by publiczne lżenie, wyszydzanie lub poniżanie Narodu Polskiego lub Państwa Polskiego miało miejsce w okolicznościach mogących wywołać szczególne zgorszenie lub oburzenie. Dlatego też odpowiedzi na pytanie, czy dany czyn miał miejsce w okolicznościach mogących wywołać takie szczególne zgorszenie lub oburzenie, należy szukać nie tylko przez ocenę miejsca czynu i osób, wobec których sprawca się wypowiadał, a także w związku z konkretnymi warunkami historyczno-politycznymi.W Polsce ciągle jest jeszcze żywa pamięć najazdu hitlerowskiego w 1939 r. i zbrodni faszystów niemieckich popełnianych na Narodzie Polskim. Świadomość tych faktów jest powszechna. Również powszechnie jest znana działalność licznych polityków oraz organizacji rewizjonistycznych i odwetowych w Niemieckiej Republice Federalnej, wysuwających pretensje pod adresem części ziem polskich.Wskazane wyżej okoliczności w związku z treścią wypowiedzi lżącą, wyszydzającą lub poniżającą Naród Polski i jednocześnie gloryfikującą naród niemiecki w sensie jego "wyższości" w porównaniu z Narodem Polskim - powodują, że działanie sprawcy w takich warunkach stanowi działanie w okolicznościach mogących wywołać szczególne zgorszenie lub oburzenie, że zatem wyczerpuje ono znamiona przestępstwa określonego w art. 28 m.k.k.Tym warunkom odpowiada właśnie działanie oskarżonej Jadwigi R.Dlatego należy uznać za trafną ocenę Sądu Wojewódzkiego zarówno co do kwalifikacji przypisanego oskarżonej czynu, jak i wymiaru kary, ze względu na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa tego rodzaju czynów.Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji.