V K 24/60
WyrokIzba Cywilna1960-03-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy usunięcie znaków granicznych, ustalonych przez komisję sądową na podstawie nieprawomocnego postanowienia, stanowi przestępstwo z art. 190 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że usunięcie znaków granicznych, nawet jeśli zostały one ustalone na podstawie nieprawomocnego postanowienia sądu, stanowi przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. Podkreślono, że znak graniczny nie jest jedynie dokumentem stwierdzającym prawo własności, ale również środkiem dowodowym w procesie cywilnym i karnym. Działanie skierowane przeciwko takim znakom jest równorzędne z ukryciem dowodów.Stan faktyczny
Anna O. usunęła znaki graniczne (pali) rozdzielające sporny grunt, ustalone przez komisję sądową zgodnie z postanowieniem sądu. Jacenty O. nakłonił ją oraz swoją żonę do popełnienia tego czynu. Sąd pierwszej instancji skazał ich za to przestępstwo, zawieszając wykonanie kar. Sąd drugiej instancji uniewinnił oskarżonych, uznając, że znaki graniczne nie są dokumentami w rozumieniu art. 190 k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaS. N. w sprawie Jacentego O. i Anny O., oskarżonych z art. 190 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść oskarżonych od wyroku S. Woj. w K. z 9 X 1955 r. na podstawie art. 394 - 396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 i 4 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał S. Woj. w K. do ponownego rozpoznania.Wyrokiem S. Pow. w N. T. z 17 II 1959 r. zostali skazani:1)Anna O. na podstawie art. 190 § 1 k.k. na 6 miesięcy więzienia za to, że usunęła znaki graniczne, rozdzielające sporny grunt pomiędzy działkami Jacentego O. i Wiktorii Z., ustalone przez komisję sądową zgodnie z postanowieniem S. Pow. w N. T. z 8 X 1957 r.2)Jacenty O. na podstawie art. 26 k.k. w zw. z art. 190 § 1 k.k. na 6 miesięcy więzienia za to, że w tymże czasie i miejscu nakłonił Annę O. (córkę) oraz nakłonił Antoninę O. (żonę) do popełnienia przestępstwa opisanego wyżej pod pkt 1.Na mocy art. 61 k.k. Sąd zawiesił obojgu oskarżonym wykonanie orzeczonych kar.S. Woj. w K. wyrokiem z 9 X 1959 r. uchylił wyrok I instancji i wymienionych wyżej oskarżonych uniewinnił z zarzutu dokonania przypisanych im czynów przestępnych.Od tego wyroku S. Woj. Minister Sprawiedliwości założył rewizję nadzwyczajną, w której zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, i w wyniku tego niesłuszne uniewinnienie oskarżonych Jacentego O. i Anny O., wnosił o uchylenie powyższego wyroku i uznanie oskarżonych za winnych dokonania zarzucanych im czynów i skazanie ich na odpowiednią karę.Uzasadnienie faktyczneS. N. wyraził następujący pogląd prawny:Uniewinniając oskarżonych S. Woj. wyraził pogląd, iż w działaniu oskarżonych brak jest znamion przestępstwa, bowiem znaki rozgraniczające sporne działki, w postaci pali, umieszczone przez mierniczego w toku oględzin sądowych, a usunięte przed uprawomocnieniem się postanowienia, rozgraniczającego działki - nie są znakami posiadającymi cechy dokumentów w rozumieniu art. 190 k.k.Powyższy pogląd jest błędny, okoliczność bowiem, że znaki umieszczono na podstawie nieprawomocnego orzeczenia Sądu, nie pozbawia tych znaków charakteru znaków granicznych. Znak graniczny nie jest tylko dokumentem stwierdzającym prawo własności; jest on także środkiem dowodowym zarówno w procesie cywilnym jak i karnym (por. motywy ustawodawcze). Skoro z akt sprawy wynika, że zgodnie z postanowieniem S. Pow. w N. T. z 8 X 1957 r. komisja sądowa rozgraniczyła sporny grunt, uwidoczniając to trwałymi znakami w postaci pali, a więc znaki te nie były ustalone dowolnie - wszelkie działanie skierowane przeciwko dowodowi z takich znaków granicznych, a więc i ich usunięcie, jest równorzędne z ukryciem dowodów i wyczerpuje znamiona czynu przestępnego z art. 190 k.k. Zaznaczyć należy, iż oskarżeni byli pouczeni przez sędziego o odpowiedzialności karnej za samowolne usunięcie znaków.Z tych względów oraz z uwagi na treść przepisu § 4 art. 338 k.p.k. S. N., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powiązane orzeczenia
- I KO 253/57 1957-12-19Czy znaki umieszczone na gruncie przez inżyniera na polecenie sędziego w toku postępowania o zniesienie współwłasności, przed wydaniem postanowienia w tym przedmiocie, są znakami granicznymi w rozumieniu art. 190 § 1 k.k…
- III KKN 164/98 2001-06-29Czy usunięcie znaków granicznych, które zostały urzędowo wytyczone, wyczerpuje dyspozycję art. 269 d.kk., nawet jeśli istnieje potrzeba korekty granicy?
- III KK 108/19 2020-09-24Czy znaki graniczne, które utrwalają przebieg granicy ustalonej w wyniku procedury wznowienia granic, a następnie zostały ponownie posadowione przez geodetę w związku z postępowaniem podziałowym, podlegają ochronie prawn…
- SNO 20/06 2006-06-07Czy sędzia Sądu Rejonowego może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za kierowanie obcięciem metalowego pręta stanowiącego znak graniczny nieruchomości, jeśli jego status jako znaku granicznego nie został ustabili…
- VI KO 24/60 1960-09-29Czy przekroczenie bez zezwolenia granicy państwowej polskiej i wejście na obszar obcego państwa, za co sprawca został już ukarany przez władze tego państwa, stanowi jeden czyn przestępny uzasadniający zastosowanie art. 1…
Powołane przepisy
art. 190 § 1 KKart. 394art. 26 KKart. 61 KKart. 190 KKart. 338 KPK§ 1§ 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.