V K 349/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Grudziński.Sędziowie: M. Kulesza, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator: J. Jakubiec.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana H. oskarżonego z art. 6 lit. b) w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku jako rewizyjnego z dnia 4 października 1960 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 10 sierpnia 1960 r., na mocy art. 375, 384 pkt 2, 394-396, 400 § 1 k.p.k.zmienił powyższe wyroki w części dotyczącej kary pozbawienia wolności w ten sposób, że za przypisane przestępstwo skazał oskarżonego Jana H. na 1 rok i 2 miesiące więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 25 maja 1960 r. (...).Wyrokiem Sądu Powiatowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 10 sierpnia 1960 r. Jan H. uznany został za winnego tego, że jako rewident Zakładów Przemysłu Spirytusowego, będąc już karany za zagarnięcie mienia społecznego, skradł z tych Zakładów 2,5 l spirytusu wartości 450 zł, i za to na zasadzie art. 2 § 1 w związku z art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) został skazany na 3 lata więzienia i 500 zł grzywny oraz na pozbawienie praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 2 lata.Wyrok ten został przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku jako rewizyjny utrzymany w mocy wyrokiem z dnia 4 października 1960 r.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości założona od powyższych wyroków na korzyść oskarżonego Jana H. zarzuca tym wyrokom rażąco niewspółmierny wymiar kary. Rewizja nadzwyczajna wnosi o zmianę tych wyroków i wymierzenie oskarżonemu Janowi H. kary znacznie łagodniejszej, współmiernej do stopnia jego zawinienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Sąd Wojewódzki w Gdańsku rozstrzygając rewizję oskarżonego zajął stanowisko, że zarzut nadmiernie surowej kary jest nieistotny, albowiem oskarżony został skazany na najniższą ustawowo dopuszczalną karę. Sąd rewizyjny wyraził przy tym pogląd prawny, że w myśl drugiego zdania lit. b) art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) uprzywilejowany z powodu małej wartości zagarniętego mienia wymiar kary pozbawienia wolności dla recydywisty z art. 2 § 1 i 2 wspomnianej ustawy wynosi od 3 do 5 lat więzienia. Uzasadniając powyższy pogląd Sąd Wojewódzki powołał się na brak w art. 6 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. przepisu analogicznego do art. 1 § 2 lub art. 2 § 3 tejże ustawy, jak również na to, że przyjęcie innego rozstrzygnięcia prowadziłoby do wniosku, że można w omawianej sytuacji wymierzyć karę więzienia od 6 miesięcy do 5 lat. Koncepcja taka jest, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie do przyjęcia, gdyż przy przedmiocie zagarnięcia wartości 450 zł recydywista odpowiadający za zwykłe zagarnięcie (art. 1 i art. 6 lit. a) byłby w gorszej sytuacji (minimum kary 1 rok więzienia) aniżeli recydywista odpowiadający za zagarnięcie kwalifikowane (art. 2 § 1 i § 2 i art. 6 lit. b).Powyższy pogląd prawny Sądu Wojewódzkiego jest błędny.Ustawa z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) przewiduje w art. 1 § 2, art. 2 § 3, art. 6 lit. a) (zdanie ostatnie), art. 6 lit. b) (zdanie ostatnie) i art. 7 § 1 (zdanie ostatnie) fakultatywne uprzywilejowanie odpowiedzialności za zagarnięcie mienia społecznego w wypadkach mniejszej wagi. Ustawa zawiera dla takich wypadków odrębne sankcje, których zastosowanie zależy od uznania sądu. W szczególności przy przestępstwach z art. 2 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. popełnionych w warunkach recydywy (art. 6 lit. b) tejże ustawy), gdy wartość zagarniętego mienia nie przekracza 2.000 zł, "sąd może wymierzyć karę więzienia do lat 5 i karę grzywny". Kara "więzienia do lat 5" jest pojęciem jednoznacznym używanym wielokrotnie w różnych przepisach prawa materialnego. Wobec nieokreślenia przez ustawodawcę dolnej granicy minimum ustawowe tej kary wynosi 6 miesięcy więzienia. Nie można upatrywać określenia dolnej granicy kary w poprzednim zdaniu, które jest oddzielone średnikiem, kończy myśl ustawodawcy i stanowi zamkniętą całość. Gdyby stanąć na takim stanowisku, to ostatnie zdanie art. 6 lit. b) omawianej ustawy nie miałoby żadnego znaczenia, albowiem karę od 3 do 5 lat więzienia można wymierzyć na podstawie zasadniczej sankcji bez potrzeby sięgania do przepisów szczególnych, wydanych dla wypadków mniejszej wagi.Antynomia, na którą powołuje się Sąd Wojewódzki, nie może być podstawą do wykładni materialnej ustawy karnej niezgodnie z tekstem i na niekorzyść oskarżonego.Ta błędna interpretacja cytowanych przepisów doprowadziła do wymierzenia oskarżonemu kary pozbawienia wolności rażąco niewspółmiernej do stopnia jego zawinienia. Oskarżony Jan H. był już wprawdzie w 1958 r. karany na jeden miesiąc aresztu z zawieszeniem wykonania kary na dwa lata za drobną kradzież mienia społecznego, lecz okoliczność ta, niewątpliwie poważnie obciążająca, nie uzasadnia tak wysokiego wymiaru kary, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę, że wartość skradzionego mienia jest niewielka (450 zł), że zostało ono oskarżonemu w całości odebrane i że Zakłady w zasadzie nie poniosły strat materialnych, a ponadto że oskarżony ma na swym wyłącznym utrzymaniu pięcioro małoletnich dzieci.Podzielając wywody rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości i uznając karę 1 roku i 2 miesięcy więzienia za współmierną do przewinienia oskarżonego, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.