VI KO 22/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: W. Dąbrowski, T. Krokosz (sprawozdawca). Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bronisława B. oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchylił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sprawy o zagarnięcie mienia społecznego o wartości nie przekraczającej 5.000 złotych, jeżeli sprawca był uprzednio karany za zagarnięcie mienia (art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej - Dz. U. Nr 36, poz. 228), mogą być rozpoznawane w trybie uproszczonym według przepisu art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zamianie przepisów postępowania karnego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWedług art. 5 § 2 lit. c) ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego sądy powiatowe rozpoznają w trybie uproszczonym między innymi sprawy o przestępstwa określone w art. 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej, jeżeli szkoda wyrządzona lub zamierzona nie przekracza 5.000 zł.Z art. 5 § 3 wymienionej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. wynika, że tryb ten nie jest wyłączony wtedy, gdy ze względu na powrót do przestępstwa grozi sprawcy kara wyższa niż przewidziana w przepisach art. 5 § 2 tej ustawy.Art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. nie zawiera normy określającej wyższą karę za przestępstwo, do którego sprawca powrócił, lecz za przestępstwo sui generis, polegające na działaniu, do którego przedmiotowej istoty należy uprzednie skazanie sprawcy za zagarnięcie mienia i odbycie wówczas wymierzonej kary przed upływem 5 lat od popełnienia tego działania albo - jeżeli skazany wspomnianej kary w ogóle nie odbywał - od dnia, w którym skazanie stało się prawomocne. To uprzednie skazanie dotyczyć ma mienia jakiegokolwiek, a nie wyłącznie społecznego. Jeżeli sprawca był uprzednio skazany za przestępstwo przeciwko własności mienia, które nie jest mieniem społecznym, to nie sposób przyjąć, że w razie popełnienia następnie przestępstwa przeciw własności społecznej dopuścił się on powrotu do przestępstwa, o którym to powrocie mowa w art. 5 § 3 cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.Fakt, że w treści art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. działanie, o którym wyżej mowa, oznaczono jako przestępstwo określone w art. 1 § 1 (art. 6 lit. a)) lub w art. 2 § 1 i 2 (art. 6 lit. b)) tej ustawy, należy tłumaczyć dążnością do uniknięcia powtórzenia w tym przepisie ustawowych stanów faktycznych ujętych w dyspozycjach art. 1 § 1 i art. 2 § 1 i 2.Kto zatem dopuszcza się czynu wyczerpującego taki stan faktyczny i działa jednocześnie w warunkach, o których stanowi art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., popełnia nie przestępstwo z art. 1 § 1 lub z art. 2 § 1 i 2, podlegające surowszej karze ze wzglądu na powrót do tego przestępstwa, lecz zbrodnię określoną w art. 6 tej ustawy, będącą przestępstwem szczególnego typu.Stwierdzenie to nakazuje przyjąć, że w sprawach o zbrodnię przewidzianą w art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. tryb uproszczony, o którym stanowi art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., jest niedopuszczalny. W związku z tym trzeba uznać, że przepis § 3 tego artykułu dotyczyć może wyłącznie spraw o przestępstwa wymienione pod a), b) i d) jego § 2. Słuszność tego stanowiska wynika z porównania tekstu art. 5 § 2 lit. c) wymienionej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. sprzed i po "nowelizacji" wprowadzonej ustawą z dnia 18 czerwca 1959 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 36, poz. 229).Jak wynika z cytowanego przepisu (art. 5 § 2 lit. c)), w brzmieniu przed "nowelą" - w ograniczonym zakresie - sprawy o przestępstwa wymienione w art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), o stanie faktycznym takim samym jak przestępstwa określone w art. 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej, były rozpoznawane w trybie uproszczonym, natomiast sprawy o przestępstwa wymienione w § 2 wyżej cytowanego art. 1, o stanie faktycznym podobnym do przestępstw określonych w art. 6 lit. a) wyżej cytowanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i zagrożone również karą do 10 lat więzienia, były rozpoznawane w trybie zwykłym.Okoliczność, że nie znajduje to pożądanego i wyraźnego stwierdzenia w tekście ustawy, łączy się niewątpliwie z wprowadzeniem do art. 5 obecnego tekstu pod lit. c) § 2, wówczas kiedy przepis § 3 w dzisiejszej swej postaci już istniał.Wspomnieć jeszcze warto, że tryb uproszczony traktowany być musi jako wyjątkowy, nie dający się stosować w drodze wykładni rozszerzającej - poza wypadkami, w których ustawa w formie nie budzącej żadnych wątpliwości go dopuszcza (por. orzecz. S.N. OSN 41/57).Wysokość kar określonych w art. 6 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. względem zagarnięć mienia społecznego, popełnionych po uprzednim dopuszczeniu się i skazaniu za przestępstwo przeciwko jakiejkolwiek własności, została w tej ustawie tak określona, iż nie może być kwestionowany fakt, że zagarnięciom tym nadano charakter przestępstwa poważniejszego, aniżeli było to dotychczas.