V KRN 252/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Czajkowski. Sędziowie: A. Pyszkowski, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Marii B., skazanej z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224), z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 22 stycznia 1971 r. i od wyroku Sądu Powiatowego w Sieradzu z dnia 26 listopada 1970 r.1. zmienił zaskarżone wyroki w ten sposób, że Marię B. uniewinnił od zarzutu oskarżenia, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa;2. nakazał zwrot Marii B. przedmiotów wymienionych na kartach 6-9 akt sprawy (zakwestionowana biżuteria).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Sieradzu z dnia 26 listopada 1970 r. Maria B. została skazana z mocy art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) na 25.000 zł grzywny oraz przepadek zakwestionowanej biżuterii i banknotów dolarowych za to, że w czasie od 1967 r. do 17 lipca 1970 r. w Z., nie mając wymaganych zezwoleń, zajmowała się handlem biżuterią złotą, jak obrączki, kolczyki, pierścionki, i inną oraz firankami.Sąd Wojewódzki w Łodzi, rozpoznawszy sprawę z powodu rewizji wniesionej przez obrońców oskarżonej, wyrokiem z dnia 22 stycznia 1971 r. zmienił ten wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o przepadku banknotów dolarowych, natomiast w pozostałej części utrzymał go w mocy.Od wyroków tych wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść Marii B. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i zarzucając "błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę obu wyroków, polegający na bezzasadnym uznaniu, że okoliczności ujawnione w sprawie wskazują na to, że oskarżona prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy", wniósł w konkluzji o ich zmianę przez uniewinnienie Marii B. z postawionego jej zarzutu i nakazanie zwrotu biżuterii, co do której orzeczono przepadek.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zaskarżone wyroki zapadły w wyniku błędnego ustalenia, co do tego, że materiał dowodowy daje podstawę do uznania, iż oskarżona działaniem swoim wypełniła dyspozycję art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224).Materiał dowodowy zebrany w toku przewodu sądowego daje podstawę do uznania za ustalone następujących faktów:1) oskarżona Maria B. ma lat 65 i obecnie jest na utrzymaniu swego męża-emeryta, którego emerytura wynosi 1.365 zł miesięcznie;2) w latach 1943-1946 oskarżona prowadziła prywatny stragan, a następnie do roku 1947 miała wraz z mężem fabrykę włókienniczą w Z.;3) w wyniku rewizji znaleziono w mieszkaniu oskarżonej ukrytą w skrzyni z węglem złotą biżuterię wartości około 134.280 zł (38 pierścionków, 48 obrączek, 4 łańcuszki z medalikami, 12 sztuk kolczyków) oraz 94 dolary USA, a także pieniądze krajowe w kwocie 30.500 zł;4) oskarżona dokonała następujących aktów sprzedaży biżuterii: w roku 1967 - 3 pierścionków wartości około 6.000 zł oraz w roku 1969 - 2 pierścionków wartości około 3.600 zł i dwóch firanek wartości 1.200 zł (vide uzasadnienie wyroku Sądu Powiatowego).Fakty te, należycie ocenione, pozwalają na wyciągnięcie wniosków zasadniczo odmiennych od wniosków, do jakich doszły Sądy orzekające w niniejszej sprawie w I i II instancji, a mianowicie:1) w związku ze swoją sytuacją materialną w latach 1945-1947 i ewentualnie w latach poprzednich oskarżona miała realną możliwość poczynienia oszczędności w rozmiarze odpowiadającym globalnej wartości zakwestionowanych przedmiotów i pieniędzy oraz ulokowania ich częściowo lub całkowicie właśnie w biżuterii;2) okoliczność, że zakwestionowana biżuteria nie była cechowana, jest bez znaczenia dla oceny działania oskarżonej z punktu widzenia art. 1 cytowanej ustawy, albowiem fakt nabycia biżuterii od osoby prywatnej, a więc poza sklepami "Jubilera", nie oznacza przecież, że przedmiot zakupu jest przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, a nie do lokaty oszczędności;3) miejsce przechowywania wartościowych przedmiotów nie świadczy o przeznaczeniu ich do niedozwolonych transakcji. Jest rzeczą notorycznie znaną, że wobec wielu wypadków kradzieży mieszkaniowych nawet najbardziej legalnie posiadane przedmioty wartościowe są ukrywane w odpowiednich schowkach, wobec czego fakt, iż dwoje samotnych, starych ludzi tak właśnie postąpiło, nie może być interpretowany jako jedna z przesłanek przemawiających za tym, że oskarżona uprawia nielegalny handel biżuterią;4) sporadyczna odprzedaż paru wartościowych przedmiotów nie uzasadnia przypisania prowadzenia działalności gospodarczej.Skoro więc nabyte przedmioty stanowiły lokatę oszczędności, co należy przyjąć wobec braku dowodów przeciwnych, to rzeczą naturalną i zgodną z ich przeznaczeniem była sprzedaż niektórych z nich na bieżące potrzeby. Prowadzenie nielegalnej działalności gospodarczej ma miejsce jedynie wtedy, gdy kupno przedmiotu następuje nie w celu jego posiadania lecz w zamiarze uczynienia zeń przedmiotu obrotu handlowego w ramach działalności zarobkowej (por. OSNKW z 1965 r., nr 1, poz. 8).W sytuacji natomiast, gdy celem nabycia przedmiotu jest jego trwałe posiadanie, to nawet wtedy, gdy odprzedaż jest przewidziana na wypadek popadnięcia właściciela w trudności materialne, nie ma prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224).Z tych względów i kierując się przepisami art. 387 pkt 3 i 1, 386 § 1 i 2 oraz 549 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone wyroki i oskarżoną Marię B. uniewinnił, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.Wobec treści wyroku należało nakazać zwrócenie oskarżonej zakwestionowanej biżuterii. Wobec treści wyroku Sądu II instancji nie zachodziła potrzeba ponownego nakazania zwrotu oskarżonej banknotów dolarowych.