II KO 3/53

SentencjaSąd Najwyższy po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury - na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 1953 r. w sprawie Zofii Sz., oskarżonej z art. 14 ustawy z dnia 2.VI.1947 r. o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 43, poz. 218) na podstawie art. 390 k.p.k. postanowił: przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w... kwestię prawną: "Czy jednorazowy zakup 13 zegarków złotych można uważać za skupywanie względnie gromadzenie towarów dla osiągnięcia nadmiernego zysku w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 43 poz. 218)", rozstrzygnąć w następujący sposób: 1) Jednorazowy zakup jakiegokolwiek towaru w ilościach, przekraczających w znacznym stopniu normalne potrzeby, jest nieuczciwą czynnością, mogącą wywołać zwyżkę cen, i jako taka podpada pod dyspozycję art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 43, poz. 218).2. Wyrażona wyżej zasada ma odpowiednie zastosowanie przy interpretacji obowiązującego obecnie dekretu z dnia 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym, w szczególności art. 1 tegoż dekretu.Uzasadnienie faktyczneUchwała całej Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1950 r. (K. O. 46/50) oraz postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1953 r. (KO 41/53/11) wyjaśnione zostały w sposób wyczerpujący wymienione w art. 14 ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. postacie nieuczciwych czynności mogących wywołać zwyżkę cen, wyczerpujących znamiona przewidzianego w tymże artykule przestępstwa.Z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1953 r. wynika nadto, że przedmiotem handlu łańcuszkowego, będącego jedną z samoistnych postaci nieuczciwych czynności mogą być wszelkie towary niezależnie od ich pochodzenia i okoliczności, czy ceny na nie zostały ustalone.Taką samą normę należy przyjąć w wypadku drugiej wymienionej w ustawie nieuczciwej czynności polegającej na skupywaniu, gromadzeniu i ukrywaniu towarów.I w tym wypadku przedmiotem przestępstwa mogą być wszelkie towary niezależnie od ich pochodzenia.Ze wspomnianej na wstępie uchwały całej Izby Karnej wynika, że nieuczciwą czynnością mogącą wywołać zwyżkę cen jest już samo skupywanie, gromadzenie lub ukrywanie towarów w ilościach przekraczających w znacznym stopniu normalne potrzeby. Nie ma potrzeby ustalania, że towar nabyto z zamiarem bezpośredniej odprzedaży z nadmiernym zyskiem, z samych bowiem ilości zakupionych towarów, normalnych potrzeb kupującego i innych okoliczności sprawy wyciągnąć można wniosek o skupywaniu lub gromadzeniu towarów dla osiągnięcia nadmiernego zysku, przy uwzględnieniu naturalnie strony podmiotowej, a to świadomości sprawcy, że towary nabywa w nadmiernej ilości i że towary te będzie mógł w każdej chwili zbyć z nadmiernym zyskiem. Skoro zatem właściwym miernikiem oceny dokonanej przez sprawcę czynności, polegającej na skupywaniu lub gromadzeniu towarów jest ilość towaru przekraczająca w znacznym stopniu normalne jego zapotrzebowanie oraz świadomość sprawcy, że dopuszcza się nieuczciwej czynności, bez znaczenia jest dla bytu przestępstwa okoliczność czy skupywania towarów dokonano w okresie dłuższego czasu, czy też miał miejsce jednorazowy zakup większej ilości towarów przekraczającej w sposób wyraźny normalne zapotrzebowanie.