IV KO 77/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes M. Paluch. Sędziowie: J. Zembaty (sprawozdawca), A. Kafarski, K. Bzowski, Z. Sitnicki, T. Krokosz, R. Kryże. Prokurator: dr H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Bolesława O., osk. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przekazaną przez skład zwykły Sądu Najwyższego, a przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy: "Czy komisowa sprzedaż zegarków z zyskiem w sklepach handlu uspołecznionego za cenę ustaloną przez te sklepy, a które to zegarki zostały uprzednio nabyte od bliżej nie ustalonych osób, stanowi handel łańcuszkowy, względnie inną postać przestępstwa przewidzianego z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW orzeczeniu z dnia 11 czerwca 1953 r. sygn. KO. 41/53 (Zb. O.S.N. z roku 1953 poz. 54, str. 164) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wobec uchylenia przez art. 6 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) mocy obowiązującej art. 14 ustawy z dn. 2.VI.1947 r. (Dz. U. z 1947 r. Nr 47, poz. 366) handel łańcuszkowy podpada obecnie pod § 1 art. 1 omawianego dekretu jako jedna z postaci czynów przyczyniających się do zakłócenia obrotu towarowego.Również w orzeczeniu z dnia 25 września 1954 r. sygn. I KO. 27/53 (Zb. O.S.N. z roku 1955, poz. 20) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że nabycie towaru i odprzedanie go po cenie wyższej przez nie uprawnione osoby prywatne uzasadnia odpowiedzialność z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), jeżeli działanie takie będzie można uznać za przyczyniające się do zakłócenia obrotu towarowego i jeżeli będzie ono uprawiane świadomie w celu osiągnięcia zysku.Tych orzeczeń nie można rozumieć w ten sposób, jakoby każdy czyn w dziedzinie obrotu handlowego, a zwłaszcza tzw. handel łańcuszkowy, stanowił przestępstwo spekulacji z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) już wówczas, gdy będzie go można uznać za przyczyniający się do zakłócenia obrotu towarowego i za uprawiany świadomie w celu osiągnięcia zysku. Do istoty bowiem spekulacji określonej w tym przepisie należy obok tych obu elementów również świadome godzenie przez sprawcę w interesy nabywców w dziedzinie obrotu handlowego. Wynika to z tytułu tego dekretu i z jego wstępu, które mówią wyraźnie o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (tytuł) lub o "ochronie interesów szerokich mas pracujących Polski Ludowej w dziedzinie obrotu handlowego" (wstęp), w przeciwstawieniu do ustawy z dn. 2.VI.1947 r. (Dz. U. z 1947 r. Nr 43, poz. 218), która nosi tytuł "o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym", a której artykuł 14 zabraniał pod groźbą kary nieuczciwych czynności lub zaniechań mogących wywołać "zwyżkę cen" wszelkiego rodzaju towarów.Mając to na uwadze, należy przyjąć, że sprzedaż zegarków i innych towarów za pośrednictwem sklepów komisowych handlu uspołecznionego z zyskiem, lecz za ustaloną cenę obowiązującą w tych sklepach, przez sprawcę, który te towary nabył od bliżej nie ustalonych osób, nie stanowi przestępstwa spekulacji z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64). Taka bowiem sprzedaż, aczkolwiek została dokonana przez sprawcę w celu osiągnięcia zysku i mogła przyczynić się do zakłócenia obrotu towarowego, nie godzi w interesy nabywców tych towarów, skoro ich interesy zabezpiecza dostatecznie fakt sprzedania tych towarów za ustalone ceny obowiązujące w tych sklepach. Taka sprzedaż może natomiast stanowić przestępstwo podatkowe lub wykroczenie z art. 6 ustawy z dn. 2.VI.1947 r. o zezwoleniach na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i budowlanych i na zawodowe wykonywanie poszczególnych czynności handlowych (Dz. U. z 1949 r. Nr 47, poz. 366) w wypadku, gdy sprawca naruszył swoim czynem obowiązujące przepisy podatkowe lub wymieniony wyżej przepis art. 6 ustawy z dn. 2.VI.1947 r.Z tych powodów rozstrzygnięto jak w konkluzji postanowienia.