V K 1194/59
WyrokIzba Cywilna1959-03-12
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywanie towarów w sklepach komisowych w celu dalszej odsprzedaży z zyskiem stanowi przestępstwo spekulacji w rozumieniu art. 2 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL były słuszne. Pogląd Sądu Wojewódzkiego, jakoby sklepy komisowe nie były przedsiębiorstwami handlu detalicznego w rozumieniu ustawy antyspekulacyjnej, został uznany za niesłuszny. Sąd Najwyższy stwierdził, że każda placówka handlowa sprzedająca towary po cenach detalicznych i z przeznaczeniem dla bezpośredniego konsumenta jest przedsiębiorstwem handlu detalicznego, w tym sklepy komisowe. Pośrednictwo polegające na wykupywaniu towarów w celu sprzedaży z zyskiem stanowi tzw. handel łańcuszkowy, który jest szkodliwy społecznie i podlega karze na podstawie ustawy antyspekulacyjnej.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy skazał Wilhelma G. za spekulację polegającą na zakupie w sklepach komisowych różnych przedmiotów (arytmometrów, taksomierzy, maszyn do szycia itp.) i ich dalszej odsprzedaży z zyskiem. Sąd Wojewódzki uchylił ten wyrok i uniewinnił oskarżonego, uznając, że w jego działaniu brak znamion przestępstwa. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Sądu Wojewódzkiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Pławski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Kryże, W. Dąbrowski. Prokurator: W. Gatner.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wilhelma G. oskarżonego z art. 2 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 10 marca 1959 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 388 § 1 i 4 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 25 września 1958 r. skazał Wilhelma G. na mocy art. 2 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji (Dz. U. Nr 39, poz. 171) na 3 miesiące aresztu i 1.500 zł grzywny za to, że w okresie od września 1957 r. do 3 stycznia 1958 r. zakupił w sklepach komisowych w W. 9 arytmometrów, 4 taksomierze, 2 maszyny do szycia, wirówkę i lampę błyskową, które to przedmioty sprzedał następnie z zyskiem.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy, po rozpoznaniu rewizji oskarżonego, wyrokiem z dnia 10 marca 1959 r. powyższy wyrok Sądu Powiatowego uchylił i oskarżonego uniewinnił, wychodząc z założenia, że w przypisanym oskarżonemu czynie brak jest znamion przestępstwa.Od tego wyroku założył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę art. 2 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji (Dz. U. Nr 39, poz. 171) przez uznanie, że nabywanie w sklepach komisowych towarów w celu dalszej odprzedaży z zyskiem nie jest przestępstwem, i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania w instancji rewizyjnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są słuszne.Pogląd prawny wyrażony przez Sąd Wojewódzki, jakoby sklepy komisowe nie były przedsiębiorstwami handlu detalicznego w rozumieniu art. 2 § 2 ustawy antyspekulacyjnej, jest niesłuszny. Przedsiębiorstwami handlu detalicznego, zarówno w rozumieniu art. 2 § 2, jak i w rozumieniu pozostałych przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) jest każda placówka handlowa, w której sprzedaje się towary po cenach detalicznych i z przeznaczeniem dla bezpośredniego konsumenta. Nie ma żadnych podstaw do wyłączenia z pojęcia przedsiębiorstwa handlu detalicznego sklepów komisowych, których przeznaczeniem, podobnie jak i przeznaczeniem innych sklepów detalicznych, jest sprzedaż towarów bezpośrednio konsumentom, a pobierane w nich ceny są cenami detalicznymi. Wszelkie pośrednictwo polegające na wykupywaniu tych towarów w jednych sklepach i sprzedaż ich bądź w innych sklepach komisowych, bądź bezpośrednio konsumentom - jeżeli tylko miało na celu osiągnięcie zysku - stanowi tzw. handel łańcuszkowy, który jest zjawiskiem wysoce szkodliwym społecznie, ponieważ konsument, dla którego towar przeznaczony był w sklepie po cenie niższej, wskutek włączenia się pośrednika otrzymuje ten towar po cenie podwyższonej o zysk tego pośrednika. Z tych motywów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.
Powiązane orzeczenia
- II K 290/63 1963-12-21Czy sprzedaż przez osobę fizyczną nabytych w jednostce gospodarki uspołecznionej towarów, nieprzeznaczonych do bezpośredniej sprzedaży konsumentom, z zamiarem osiągnięcia zysku, stanowi przestępstwo spekulacji z art. 1 §…
- Rw 617/67 1967-05-19Czy odsprzedaż towaru nabytego w przedsiębiorstwie handlu detalicznego, który został następnie naprawiony lub przerobiony, stanowi przestępstwo spekulacji na podstawie art. 2 § 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwal…
- I KR 64/68 1968-06-19Czy sprzedaż towarów nabytych na własny rachunek za pieniądze pochodzące z utargów sklepowych, a następnie sprzedawanych w tym sklepie, stanowi odrębne przestępstwo spekulacyjne, nawet jeśli sprawca działał w celu pokryc…
- VI KO 66/59 1959-06-25Czy zajmowanie się przez osobę prywatną sprzedażą przedsiębiorstwom uspołecznionym w drodze tzw. refaktury towarów postawionych do dyspozycji po określonej cenie przez chałupników podpada pod pojęcie działania w przedsię…
- VI KO 14/62 1962-06-14Czy jednorazowe nabycie towarów za waluty obce lub dokumentów uprawniających do ich otrzymania, dokonane w celu odsprzedaży z zyskiem, stanowi "skupywanie" w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu…
Powołane przepisy
art. 2 § 2art. 394§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.