VI KO 14/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: Z. Chełmicki (sprawozdawca), W. Dąbrowski (współsprawozdawca), M. Paluch, K. Wagner, Z. Kubec, M. Bogusławski.Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana O. oskarżonego z art. 6 § 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) o zwalczaniu spekulacji, po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez zwykły skład Sądu Najwyższego kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:I."Czy fakt jednorazowego nabycia towarów nabytych w kraju za waluty obce wpłacone w kraju lub za granicą albo dokumentów uprawniających do otrzymania takich towarów jest "skupywaniem" w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym?"II."Czy na podstawie tego przepisu odpowiada karnie, kto nie posiadając uprawnień do nabycia wspomnianych dokumentów, nabywa je, lecz nie w celu odprzedaży z zyskiem, ale w celu zakupienia za nie towarów celem ich odprzedaży z zyskiem w państwowych jednostkach skupu?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przez pojęcie "skupywania" należałoby - z punktu widzenia językowego - rozumieć nie jednorazową, lecz kilkakrotną działalność tego rodzaju. Ponadto z faktu, że w art. 6 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji mowa jest o "skupywaniu", a nie - jak w art. 7 § 2 tej ustawy - o "nabywaniu" towarów lub dokumentów danego rodzaju, wnosić by można, że jednorazowa czynność zakupu tych towarów lub dokumentów w celu odprzedaży z zyskiem nie stanowi przestępstwa określonego w art. 6 wymienionej ustawy.Jednakże stanowisko takie, opierające się na literalnym brzmieniu tekstu ustawy, nie uwzględniałoby jednego z podstawowych jej celów, jakim jest usunięcie z życia społecznego działań pasożytniczych polegających na czerpaniu zysków z nie uzasadnionej względami społecznymi czynności pośrednika w obrocie handlowym.Ponadto tego rodzaju gramatyczna interpretacja powyższego przepisu doprowadzić by mogła do sytuacji nie zamierzonych przez ustawę, w których skupywanie w kilku wypadkach towarów lub bonów Pekao na stosunkowo drobne kwoty byłoby w świetle tej ustawy karalne, a jednorazowy zakup towarów czy bonów na wielokrotnie wyższą sumę pozostałby bezkarny.Powyższe więc rozważania prowadzą do wyciągnięcia następującego wniosku:Jeżeli konkretny wypadek nabycia celem odprzedaży z zyskiem towaru lub dokumentu, o którym mowa w art. 6, wskazuje - w okolicznościach, w jakich nastąpił, i na tle osobowości sprawcy - że sprawca oddał się procederowi podobnego pośrednictwa, to trzeba stwierdzić, że dopuścił się on aktu "skupywania" w rozumieniu przytoczonego przepisu ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.Ustalenia zaś w tym kierunku należą do dziedziny orzekania merytorycznego, a za właściwe kryterium można tu uznać w szczególności ilość zakupionych towarów czy bonów.2. Zgodnie z przepisem art. 6 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. karalne jest zbycie określonych tam dokumentów, które przynieść ma sprawcy zysk zamierzony przez sprawcę przy nabyciu tych dokumentów.Obojętne jest zatem, czy sprawca nabywa te dokumenty po to, aby osiągnąć zysk z ich bezpośredniej sprzedaży czy też przez akcję pośrednią, polegającą na zakupieniu za nie towarów w instytucjach do tego uprawnionych, a następnie na odprzedaży tych towarów z zyskiem.Pogląd taki wyraził już Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 5 kwietnia 1962 r. sygn. VI KO 3/62).