VI KZP 10/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Bartnik, F. Kozłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Macieja i Haliny W. oraz Franciszka Z. i Jerzego R., oskarżonych z art. 1 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (tekst jednolity: Dz.U. 1982 r., Nr 36, poz. 243), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu - postanowieniem z dnia 2 maja 1984 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sformułowanie: «przyjęcie lub przekazanie równowartości towaru w gotówce», zawarte w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (jednolity tekst: Dz.U. z 1982 r., Nr 36, poz. 243), należy rozumieć dosłownie (w postaci bezpośredniego przekazania określonej kwoty pieniężnej stanowiącej równowartość towaru osobie potwierdzającej otrzymanie tego towaru w dokumencie dostawy), czy też obejmuje ono również inne formy przekazania równowartości towaru, stosowane w obrocie bezgotówkowym, jak np. przelew lub inkaso?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (jednolity tekst: Dz.U. z 1982 r., Nr 36, poz. 243) karze podlega ten, kto potwierdza otrzymanie towaru wymienionego w dokumencie dostawy, przyjmując w zamian równowartość tego towaru w gotówce lub w innym towarze, albo ten, kto w zamian towaru, który miał obowiązek dostarczyć, przekazuje jego równowartość w gotówce lub w innym towarze. W związku z tym unormowaniem Sąd Wojewódzki powziął wątpliwości co do tego, czy o przyjęciu równowartości towaru w gotówce można mówić tylko wtedy, gdy sprawca otrzymuje bezpośrednio określoną kwotę pieniężną, czy również wówczas, gdy owa kwota nie zostanie wręczona bezpośrednio sprawcy, lecz wypłacona w ramach obrotu bezgotówkowego na właściwe konto (przelew, inkaso).Przedmiotem ochrony ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji jest interes konsumentów w obrocie artykułami powszechnego użytku. Szczegółowym przedmiotem ochrony art. 1 tej ustawy jest zabezpieczenie ustalonego rozdziału towarów do sprzedaży, tj. sprzedaży w tej jednostce handlu detalicznego, do której w tym celu towar został przeznaczony. Celowi temu służy m.in. unormowanie zawarte w ust. 2 art. 1 powołanej ustawy, który to przepis - w drodze ochrony rzetelności treści zawartej w dokumentach dostawy i odbioru towaru - powinien przeciwdziałać manipulacjom zakłócającym tę dziedzinę działalności handlowej.Przewidziane w art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy zachowanie sprawcy, polegające na przyjęciu zamiast towaru jego równowartości w gotówce, z jednoczesnym fikcyjnym potwierdzeniem w dokumencie dostawy odbioru towaru, skierowane będzie przeciwko przedmiotowi ochrony art. 1 powołanej ustawy zarówno wtedy, gdy owa równowartość w gotówce zostanie wręczona bezpośrednio wymienionemu sprawcy, jak i wówczas, gdy kwota ta wpłacona zostanie w ramach obrotu bezgotówkowego na właściwe konto. W obu bowiem wypadkach do jednostki handlu detalicznego nie zostanie dostarczony towar przeznaczony w niej do sprzedaży, lecz jedynie jego równowartość w gotówce, co zawsze naruszy zasady jego rozdziału chronione przez art. 1 cytowanej ustawy i w związku z tym może uzasadniać ocenę, że zachowanie sprawcy potwierdzającego w dokumencie dostawy odbiór towaru wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w wymienionym wyżej art. 1 ust. 2.Podkreślenia wymaga, że rozważając odpowiedzialność takiego sprawcy na podstawie art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, bez znaczenia będzie to, w jaki sposób nastąpiło przekazanie owej równowartości towaru w gotówce, tj. czy w formie bezpośredniego wręczenia temu sprawcy określonej kwoty, czy też przez wpłacenie tych pieniędzy w ramach obrotu bezgotówkowego na odpowiednie konto (przelew, inkaso). Z treści art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy wprost wynika, że przepis ten nie łączy przewidzianej w nim odpowiedzialności karnej z określonym sposobem przekazania gotówki stanowiącej równowartość towaru, lecz z tym, że sprawca przyjmuje te pieniądze zamiast towaru przeznaczonego w konkretnej jednostce handlu detalicznego do sprzedaży.