I K 19/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Eugeniusza S., osk. z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego w Warszawie z dnia 17 grudnia 1955 r., na podstawie art. 375, 383 p. 2 i 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 17 grudnia 1955 r. Eugeniusz S. został skazany z mocy art. 230 § 1 k.k. na karę 3 lat więzienia za to, że jako funkcjonariusz M.O. dokonawszy zatrzymania Zdzisława G. nieumyślnie spowodował jego śmierć przez to, że szamocąc się z nim podczas prowadzenia go na posterunek M.O. oddał strzał z pistoletu służbowego bez zachowania należytej ostrożności, przy czym kula z odbicia spowodowała w lewej nodze Zdzisława G. złamanie dolnej części podudzia, w którego następstwie zmarł on na skutek nabytego w związku z tym postrzałem tężca.Sąd Wojewódzki ponadto zasądził od oskarżonego na rzecz Zofii M. z tytułu powództwa cywilnego kwotę 1100 zł, jako zwrot poniesionych przez nią kosztów pogrzebu Zdzisława G.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony, zarzucając:1.obrazę art. 230 § 1 k.k. przez uznanie oskarżonego za winnego tego przestępstwa, mimo że zachodzi brak związku przyczynowego pomiędzy czynem oskarżonego (szamotanie się z pokrzywdzonym, w wyniku którego nastąpiło nieumyślne uszkodzenie ciała) a skutkiem w postaci śmierci Zdzisława G., spowodowanej wadliwie leczonym tężcem,2.błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, przez ustalenie, że opinie prof. Grzywo-Dąbrowskiego oraz opinia Zakładu Kryminalistyki K.G.M.O. nie wyłączają możliwości spowodowania strzałem z odbicia rany i złamania nogi u pokrzywdzonego,3.oparcie wyroku skazującego między innymi na zeznaniach świadka M. mimo tego, że zeznania te nie zasługują na wiarę tak wobec swej wewnętrznej sprzeczności, jak i wobec sprzeczności z zeznaniami pozostałych świadków.W konkluzji rewizja oskarżonego wnosi o:a)uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego,b)pozostawienie powództwa cywilnego bez rozpoznania.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego jest częściowo zasadna.Dla bytu przestępstw materialnych znamiennych skutkiem przestępnym niezbędne jest istnienie związku przyczynowego między działaniem sprawcy a koniecznym skutkiem czynu.Skazując za takie przestępstwo, Sąd obowiązany jest ustalić istnienie związku przyczynowego.W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki przypisał oskarżonemu przestępstwo z art. 230 § 1 k.k., mimo że skutek śmiertelny, spowodowany tężcem i niewłaściwym leczeniem, był skutkiem przypadkowym w stosunku do spowodowania u pokrzywdzonego złamania nogi. Przyjmując w ten sposób obcą socjalistycznemu wymiarowi sprawiedliwości zasadę odpowiedzialności za skutek przypadkowy, a więc w konsekwencji odpowiedzialność za wszelkie możliwe skutki, chociażby nie objęte świadomością oskarżonego, Sąd I instancji naruszył przepis art. 230 § 1 k.k., gdyż przypisał oskarżonemu czyn, którego on nie popełnił. Nie jest natomiast wyłączone, że oskarżony, jako funkcjonariusz M.O., mógł się dopuścić przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., o ile by udowodniono mu, że dokonał zatrzymania Zdzisława G. lub użył broni bez podstawy prawnej, czego jednak Sąd Wojewódzki nie ustalił.Niezależnie od powyższego, należy ponadto podnieść w trybie art. 385 k.p.k. zarzut naruszenia przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na treść wyroku. I tak więc Sąd Wojewódzki z obrazą art. 111 k.p.k. nie wezwał na rozprawę biegłych (lekarza i przedstawiciela Zakładu Kryminalistyki K.G.M.O.), mimo że poczynienie prawidłowych ustaleń wymagało wiadomości specjalnych. Stało się to tym bardziej konieczne, iż na rozprawie powstała uzasadniona wątpliwość, czy złożone uprzednio na piśmie przez biegłych opinie są wyczerpujące. Nie mogli zastąpić biegłych przesłuchani na rozprawie świadkowie lekarze, tym bardziej iż mogli być zainteresowani w wyniku rozprawy, a ich zeznania i opinie fachowe, wyrażone nie wiadomo w jakim charakterze, pozostawały w wyraźnej sprzeczności z opinią biegłych i z tą opinią polemizowały, bądź ją uzupełniały w kierunku sprzecznym z jej treścią. Tak więc świadkowie specjaliści (lekarze), przesłuchiwani pod nieobecność biegłych, w istocie rzeczy nie składali zeznań, lecz w znacznym stopniu swe wywody sprowadzili do wydawania opinii o opinii biegłych.Nie zasięgając więc miarodajnej opinii biegłych, Sąd uzupełnił treść tej opinii w kierunku całkowicie ją zmieniającym, opierając się przy tym na zeznaniach świadków, którzy mogą być zainteresowani w wyniku sprawy.Niezależnie od tego uchybienia, wypada zwrócić uwagę i na to, że szereg kwestii pozostało niewyjaśnionych, a Sąd pomijając je i nie ustosunkowując się do nich, wydał zaskarżony wyrok. Tak więc nie zostało wyjaśnione, czy lekarze znaleźli w ciele pokrzywdzonego kulę. Nie ustalono ponadto, czy chirurg przyjął jedynie hipotezę, że rana powstała z postrzału, czy też ustalił to na podstawie obiektywnych danych, a w szczególności prześwietlenia rentgenem. Przyjmując tezę, że rana została spowodowana kulą z odbicia, Sąd nie ustalił zarazem, od czego ta kula się odbiła. Brak jest w materiale dowodowym jakichkolwiek danych obiektywnych, które by tę tezę potwierdzały. Tym samym Sąd dopuścił się w powyższym zakresie obrazy art. 8, 320 i 339 k.p.k.Biorąc pod uwagę powyższe uchybienia, należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.