I K 279/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes K. Bzowski; Sędziowie: S. Rybczyński, S. Kurowski (sprawozdawca); Prokurator: P. Kernowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława K. i Mieczysława K. oskarżonych z art. 38 m.k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego Mieczysława K. i Prokuratora od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 sierpnia 1950 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 1 i pkt 3 k.p.k. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach celem ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneRewizja Prokuratora w oparciu o przepis art. 371 pkt 2 k.p.k. zarzuca obrazę art. 9 i 339 § 2 k.p.k. polegającą na tym, iż w zaskarżonym wyroku brak uzasadnienia, na czym Sąd Apelacyjny oparł ocenę tej wersji zeznań świadka Bernarda K., którą przyjął następnie za przesłankę uniewinnienia oskarżonego Stanisława K.Rewizja oskarżonego Mieczysława K. zarzuca, między innymi, obrazę art. 222 i 227 k.p.k. polegającą na nierozważeniu wniosku obrońcy oskarżonego o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 29 sierpnia 1950 r. co do zeznania Anieli R. oraz Łucji J.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zasadniczą podstawę do przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kontroli rewizyjnej stanowi protokół rozprawy w sądzie rozpoznającym sprawę w pierwszej instancji. Protokół ten stanowi między innymi przesłankę do oceny, czy w toku procesu stało się zadość przepisanym przez ustawy zasadniczym formom postępowania sądowego oraz czy zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy został całkowicie przez sąd meriti wyczerpany a następnie w wydanym przez ten sąd wyroku prawidłowo oceniony i należycie wykorzystany do ustaleń faktycznych i opartych na nich wniosków prawnych. Dlatego to, jak to Sąd Najwyższy podnosił już niejednokrotnie w swych orzeczeniach, protokoły sądowe powinny ściśle odpowiadać wymaganiom zawartym w art. 222 k.p.k., tzn. zawierać możliwie jak najdokładniejsze odbicie - przynajmniej w istotnych dla sprawy momentach - zeznań przesłuchiwanych osób, jako to oskarżonych, świadków i biegłych. Oczywiście protokół nie może być stenograficznym zafiksowaniem wszystkiego tego, co przesłuchiwana przez sąd osoba zeznaje, ale powinien on stanowić wierne, tzn. ściśle odpowiadające rzeczywistej treści odbicie zeznań przesłuchiwanego we wszystkich tych momentach, które dla danej sprawy mają istotne znaczenie. Tylko bowiem tak pojęta ścisłość protokołu daje gwarancję, iż będzie on przydatny w przeprowadzeniu przez Sąd Najwyższy celowej kontroli, tzn. pod kątem, czy sąd meriti prawidłowo dążył do wykrycia prawdy materialnej oraz czy w toku procesu zachował istotne wymagania postępowania sądowego, w szczególności zaś czy nie naruszył praw stron zagwarantowanych przez k.p.k.Zestawiając na tle powyższych rozważań treść obu skarg rewizyjnych z treścią akt sprawy, stwierdzić wypada, co następuje:W zakreślonym przez art. 227 k.p.k. terminie obrona oskarżonego Mieczysława K. żądała sprostowania protokołu przeprowadzonej w sprawie niniejszej rozprawy sądowej z dn. 29.VIII 1950 r. W związku z powyższymi uwagami prowadzący protokół sekretarz oświadczył, iż nie przypomina sobie, jaka była rzeczywista treść zeznań świadków, których sprostowania domagała się w swych uwagach obrona oskarżonego K. Następnie Sąd Wojewódzki wydał postanowienie nie uwzględniające wniosku obrony o sprostowanie protokołu, uzasadniając je tym, iż ani komplet sądzący, ani protokolant nie pamiętają, czy przebieg przewodu sądowego i zeznania świadków odpowiadają wersji podanej przez obronę w jej wniosku o sprostowanie protokołu. Tak sprecyzowane stanowisko Sądu Apelacyjnego w stosunku do zgłoszonych przeciwko protokołowi rozprawy uwag świadczy, że Sąd ten nie pamięta, jaki był rzeczywisty przebieg rozprawy i treść zeznań przesłuchanych na tej rozprawie świadków. Takie stanowisko Sądu w dalszej konsekwencji nie daje wystarczającej gwarancji, czy zeznania świadków, które stały się podstawą wydanego przez Sąd wyroku, miały treść podaną przez obronę w jej wniosku o sprostowanie protokołu (Sąd Apelacyjny nie neguje słuszności tego wniosku, zasłaniając się brakiem pamięci), czy też odmienną treść - przyjętą w zakwestionowanym protokole. W tym stanie rzeczy powstaje uzasadniona wątpliwość, czy dokonane przez Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wyroku a oparte na zakwestionowanym protokole rozprawy sądowej opierają się na tym, co przesłuchani przez Sąd świadkowie rzeczywiście zeznali, czy też na zaprotokołowanej w skażonej formie wersji ich zeznań.Do omówionej w rewizji oskarżonego niedokładności protokołu dotyczących treści zeznań świadka Łucji J. oraz imienia świadka R. (osobą przesłuchiwaną przez Sąd w charakterze świadka była nie Łucja, lecz Aniela R. - przebywająca wówczas w więzieniu w sprawie związanej z przestępstwem zarzucanym oskarżonemu K.) należy dodać w związku z rewizją Prokuratora istotny ustęp zeznań świadka Bernarda K.:"Przed Prokuratorem 23 lutego 1950 r. mówiłem nieprawdę, dlatego że odnośny prokurator żądał ode mnie zeznania prawdy i oświadczył, że dostanę karę do 10 lat więzienia, jeżeli zeznam nieprawdę" - którego treść, pozbawiona logiki i sensu na tle pozostałej części zeznań tego świadka, nasuwa wątpliwości co do ścisłego sformułowania tego ustępu protokołu.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał, iż sporządzony przez Sąd Apelacyjny protokół rozprawy sądowej, na którym oparto zaskarżony wyrok, zawiera szereg omówionych powyżej istotnych uchybień, które nasuwają uzasadnione wątpliwości, czy protokół ten daje odpowiadający rzeczywistości obraz przebiegu rozprawy sądowej, wobec tego protokół ten nie może stanowić podstawy do przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy należytej kontroli rewizyjnej prawidłowości postępowania i słuszności wydanego wyroku. Z tych względów wyrok Sądu Apelacyjnego należało uchylić i do ponownego rozpoznania przekazać.