I K 33/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa (sprawozdawca). Sędziowie: A. Bachrach, J. Haber. Prokurator: P. Kernowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza P., osk. z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 2 listopada 1951 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, art. 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kar wymierzonych oskarżonemu P. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 2 listopada 1951 r. oskarż. Tadeusz P. został skazany na sześć miesięcy więzienia za przestępstwo przewidziane w art. 286 § 2 k.k., a popełnione w ten sposób, że jako kierownik sklepu Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przywłaszczył sobie na szkodę wymienionej Spółdzielni pieniądze, pochodzące z utargów sklepowych, oraz towary na sumę nie mniejszą niż 3.826 złotych, oraz z art. 286 § 1 k.k. na jeden rok więzienia za to, że w tymże czasie, miejscu i charakterze działał na szkodę interesu Spółdzielni przez to, że wbrew obowiązkowi sprawdzania zgodności nadsyłanych towarów z dowodami przesyłkowymi, przyjmował je bez przeliczenia i kontrolowania, nie dopełniając obowiązku należytej staranności nad powierzonym mu mieniem, opuszczał sklep w czasie pracy, pozostawiając w nim nie wykwalifikowany personel pomocniczy, a przekraczając swe uprawnienia udzielał niedozwolonych kredytów, na skutek czego spowodował niedobór na kwotę 31.536 zł 89 gr.Na zasadzie tych kar wymierzono oskarżonemu Tadeuszowi P. łączną karę jednego roku więzienia.Rewizja Prokuratora zarzuca, między innymi, niewspółmierność kar wymierzonych oskarżonemu ze szkodliwością społeczną przypisanych mu czynów, albowiem znaczne straty wyrządzone Spółdzielni i okoliczności, w jakich powstało manko, uzasadniają wymierzenie mu kar surowszych.Rewizja więc domaga się zmiany wyroku w zaskarżonej części i wymierzenie oskarżonemu za poszczególne przestępstwa i łącznie surowszych kar.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny: zarzuty rewizji Prokuratora są słuszne. Przypisanie oskarżonemu przywłaszczenia mienia spółdzielczego o znacznej wartości łącznie ze spowodowaniem bardzo wysokiego niedoboru w sklepie spółdzielczym, którego oskarżony był kierownikiem, przemawia za potrzebą surowszej represji karnej od tej, jaką zastosował Sąd orzekający.Wywody natury ogólnej, zawarte w uzasadnieniu orzeczenia o karze, w zasadzie być może słuszne, w konkretnym przypadku budzą wątpliwości. Przychylając się z tych powodów do rewizji Prokuratora, Sąd Najwyższy nie orzekł jednak o karze we własnym zakresie. Stanęły temu na przeszkodzie wady uzasadnienia zaskarżonego wyroku i braki w przewodzie sądowym, nie pozwalające ustalić stopnia winy oskarżonego.Dotyczy to zbrodni nadużycia władzy urzędowej, przypisanej prawomocnie oskarżonemu, a przewidzianej w art. 286 § 2 k.k.Zbrodnię tę, według sentencji wyroku, popełnił oskarżony przez przywłaszczenie sobie sum pieniężnych i towarów na sumę 3.826 zł. Motywy wyroku nie zawierają w ogóle uzasadnienia skazania za przywłaszczenie towarów, uzasadnienie zaś przywłaszczenia gotówki 2.250 zł pobranej z kasy na wesele, o czym jest mowa w motywach, nie jest dostateczne, ogranicza się bowiem do ustalenia, iż oskarżony pieniądze pobrał z kasy i w następnym miesiącu zaraz je zwrócił.Dla przypisania przestępstwa przywłaszczenia potrzebne jest ustalenie okoliczności rozporządzenia cudzym mieniem przez osobę nieuprawnioną z zamiarem pozbawienia właściciela owego mienia. Sam fakt podjęcia z kasy sumy pieniężnej celem chwilowego użycia nie stanowiłby jeszcze jej przywłaszczenia, o ile inne okoliczności nie świadczyłyby o takim zamiarze.Sąd Najwyższy nie mógł we własnym zakresie braków tych usunąć, nie mógł ustalić przestępnego zamiaru oskarżonego oraz czasu, w którym nastąpiło podjęcie sumy z kasy Spółdzielni, w szczególności zaś, czy stało się to przed lub też po zmianie waluty, dokonanej z końcem roku 1950.Dla prawidłowego wymiaru kary konieczne jest ustalenie rodzaju i stopnia winy oskarżonego. Stopień winy będzie różny w zależności od ustalenia faktu przywłaszczenia pieniędzy lub samowolnego, czasowego użycia pieniędzy Spółdzielni bez zamiaru przywłaszczenia. Nie wynika z tego, iżby czyn oskarżonego, nawet w tej ostatniej formie, zasługiwał na pobłażanie. Samowolne korzystanie "z kredytu" w przedsiębiorstwach spółdzielczych jest szkodliwe społecznie, wyłącza bowiem na pewien czas z obiegu sumy nieprawnie pobrane, utrudnia kontrolę i daje sposobność do nadużyć, powinno więc spotkać się z należytą represją karną...