I K 40/51
WyrokIzba Karna1951-10-07
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dyrektor fabryki prywatnej pozostającej pod zarządem państwowym, wyznaczony przez władze państwowe, może być uznany za sprawującego zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego w rozumieniu przepisów o przestępstwach urzędniczych, nawet jeśli czyny popełnił przed wejściem w życie tzw. małego kodeksu karnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dyrektor fabryki prywatnej, pozostającej pod zarządem państwowym i wyznaczony przez władze państwowe, wykonywał zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego. Nawet jeśli czyny zostały popełnione przed wejściem w życie tzw. małego kodeksu karnego, zastosowanie przepisów o przestępstwach urzędniczych było uzasadnione, ponieważ art. 46 m.k.k. rozszerzył pojęcie urzędnika, ale nie wykluczył możliwości bycia podmiotem przestępstwa urzędniczego przez osoby, które już wcześniej podpadały pod definicję wykonujących zlecone czynności zarządu państwowego lub funkcjonariuszy instytucji prawa publicznego (art. 292 k.k.).Stan faktyczny
Oskarżony Stanisław R. został skazany za przestępstwa urzędnicze na podstawie art. 22 m.k.k. i 290 § 1 k.k. Rewizja oskarżonego zarzucała obrazę prawa, argumentując, że nie podlegał on odpowiedzialności karnej z przepisów o przestępstwach urzędniczych, ponieważ dekret rozszerzający te przepisy wszedł w życie po dokonaniu czynów, a on nie był zarządcą państwowym ani funkcjonariuszem instytucji prawa publicznego. Przedsiębiorstwo, którym zarządzał, było fabryką prywatną pod zarządem państwowym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa; Sędziowie: S. Kurowski, A Bachrach (sprawozdawca); Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława R., osk. z art. 22 m.k.k. i 290 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 1950 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego Stanisława R. zarzuca obrazę art. 286 § 2 i 290 § 1 k.k. przez skazanie oskarżonego na podstawie tychże przepisów, mimo że oskarżony, jeżeli chodzi o powyższe czyny, nie podlega odpowiedzialności karnej z przepisów rozdziału XLI o przestępstwach urzędniczych, albowiem:a)dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa rozszerzający krąg osób odpowiadających karnie za przestępstwa urzędnicze wszedł w życie już po dokonaniu przypisanych oskarżonemu czynów,b)oskarżony nie należał do rzędu osób wymienionych w art. 292 k.k., skoro brak jest ustaleń, że oskarżony był zarządcą państwowym przedsiębiorstwa "Polska Fabryka Hufnali" jak również nie był funkcjonariuszem instytucji prawa publicznego, gdyż przedsiębiorstwo pod zarządem państwowym nie traci charakteru własności prywatnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Przepis art. 46 m.k.k. znacznie rozszerzył zakres dotychczasowego pojęcia urzędnika, jednakże nie można z tego wysnuwać wniosku, że żadna z osób, wymienionych w tymże przepisie przed jego wejściem w życie, nie mogła być podmiotem przestępstwa urzędniczego. Mogła bowiem nim być, jeżeli podpadła już poprzednio pod pojęcie osoby wykonywającej zlecone czynności zarządu państwowego lub samorządowego, albo pod pojęcie funkcjonariusza instytucji prawa publicznego, jak to przewidywał art. 292 k.k.Wyznaczony przez władze państwowe dyrektor fabryki prywatnej, pozostającej pod zarządem państwowym, wykonywał niewątpliwie zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego. Kwestia, że oskarżony był dyrektorem administracyjno-handlowym, nie ma istotnego znaczenia, skoro sprawowanie zarządu państwowego nie jest uwarunkowane wykonywaniem go wyłącznie przez jedną osobę. Zastosowanie zatem względem oskarżonego przepisów rozdziału XLI kodeksu karnego również i w odniesieniu do czynów popełnionych przed wejściem w życie tzw. małego kodeksu karnego - jest uzasadnione.
Powiązane orzeczenia
- IV KR 130/79 1979-07-18Czy wręczenie przez członków kierownictwa fabryki wyrobów produkowanych w fabryce, bez formalnego zawarcia umowy o próbną eksploatację, stanowi przestępstwo z art. 217 § 1 k.k. w sytuacji, gdy szkoda nie jest "poważna"?
- VI KO 66/61 1962-01-25Czy palacz kotłowni c.c. zatrudniony w państwowej fabryce, w razie niedopełnienia obowiązku czuwania nad pracą kotłowni, może odpowiadać jak urzędnik z art. 286 § 1 k.k.?
- IV KR 220/69 1969-08-12Czy dyrektor przedsiębiorstwa państwowego, który nie dopełnił obowiązków służbowych w zakresie inwentaryzacji i umów o współodpowiedzialności materialnej, a także zezwolił na połączenie stoisk bez inwentaryzacji, ponosi…
- I KZP 9/01 2001-10-18Czy dyrektor przedsiębiorstwa państwowego, zarządzający przedsiębiorstwem i reprezentujący je na zewnątrz, pełni funkcję publiczną w rozumieniu art. 228 § 1 k.k.?
- I K 155/51 1951-08-30Czy niedopełnienie obowiązków kierownika fabryki w zakresie zabezpieczenia i składowania surowca, prowadzące do jego ubytku, stanowi przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., a jeśli tak, czy kara pozbawienia wolności jest rażąc…
Powołane przepisy
art. 22art. 375 KPKart. 286 § 2art. 292 KKart. 46§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.