I K 743/57
WyrokIzba Karna1957-12-11
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysyłanie listów anonimowych z żądaniem okupu, połączone z groźbą użycia natychmiastowego gwałtu po upływie terminu zapłaty, stanowi usiłowanie przestępstwa z art. 261 k.k., czy też z art. 251 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że czyn polegający na wysyłaniu listów anonimowych z żądaniem okupu, połączony z groźbą użycia natychmiastowego gwałtu w momencie upływu zakreślonego terminu zapłaty, kwalifikuje się jako usiłowanie przestępstwa z art. 261 k.k. Kluczowe dla tej kwalifikacji jest dążenie sprawcy do osiągnięcia korzyści majątkowej oraz groźba natychmiastowego gwałtu, która jest ściśle powiązana z terminem zapłaty.Stan faktyczny
Oskarżeni zostali skazani za wysyłanie listów anonimowych z żądaniem okupu, grożąc zabiciem, rabunkiem lub podpaleniem w przypadku niespełnienia żądań. Zamierzonego skutku w postaci uzyskania korzyści majątkowej nie osiągnęli, ponieważ osoby terroryzowane nie zastosowały się do żądań. Rewizja kwestionowała kwalifikację prawną czynu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając czyn za usiłowanie przestępstwa z art. 261 k.k.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneOskarżeni zostali skazani z mocy art. 23 § 1 k.k. w zw. z art. 261 k.k. za to, że działając wspólnie w zamiarze osiągnięcia dla siebie korzyści majątkowej, wysyłali listy anonimowe do szeregu osób z żądaniem złożenia okupu pieniężnego - grożąc w razie niespełnienia tych żądań zabiciem, rabunkiem lub podpaleniem, lecz zamierzonego skutku nie osiągnęli, gdyż terroryzowane przez nich osoby nie zastosowały się do stawianych im żądań.Wywody rewizji, z powołaniem się na pogląd prawny Makarewicza, wyrażony w jego komentarzu do kodeksu karnego, a w szczególności na przeprowadzoną przez niego krytykę cytowanego w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego orzeczenia Sądu Najwyższego (składu 7 sędziów) - 147/33, zmierzają w kierunku udowodnienia zasadności zmiany kwalifikacji prawnej czynu oskarżonych z art. 261 na art. 251 k.k.Zasadnicza więc różnica między tymi dwoma przestępstwami polega na tym, iż sprawca czynu z art. 261 k.k. dąży do osiągnięcia korzyści majątkowej, zaś w przypadku art. 251 k.k. korzyść taka nie jest koniecznym elementem działania sprawcy. Ponadto przy zbrodni z art. 261 k.k. mamy do czynienia z groźbą użycia natychmiastowego gwałtu, zaś przy art. 251 k.k. mowa jest o groźbie bezprawnej (art. 91 § 4 k.k.).Groźba użycia natychmiastowego gwałtu w omawianym przypadku (czynu oskarżonych) łączy się w sposób ścisły z chwilą upływu terminu, zakreślonego przez oskarżonych do złożenia przez pokrzywdzonych okupu. Ta właśnie "chwila" określa moment natychmiastowości zapowiedzianego gwałtu.W czynie przypisanym oskarżonym mieszczą się zatem obydwa elementy konieczne do uznania ich winy z art. 261 k.k.Ponieważ terroryzowani pokrzywdzeni okupu nie złożyli, przeto oskarżeni odpowiadają za usiłowanie tego przestępstwa.
Powiązane orzeczenia
- V KRN 23/67 1967-03-23Czy groźba popełnienia gwałtu w celu wymuszenia okupu, która ma nastąpić niezwłocznie po niewykonaniu żądania, stanowi przestępstwo rozbójniczego wymuszenia z art. 261 k.k., nawet jeśli gwałt nie jest natychmiastowy po s…
- Rw 129/70 1970-02-27Czy samo wysłanie listu z żądaniem okupu, poparte groźbą ciężkiego okaleczenia, stanowi dokonane przestępstwo zmuszenia do rozporządzenia mieniem (art. 211 k.k.), czy jedynie usiłowanie rozbójniczego wymuszenia?
- I K 642/60 1960-12-19Czy groźba spalenia domu i żądanie okupu, popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, stanowi przestępstwo z art. 261 k.k., a rozpowszechnienie fałszywych wiadomości o stosunkach gospodarczych polsko-radzieckich,…
- III K 72/63 1963-04-11Czy własnoręczne sporządzenie i wysłanie listu anonimowego, zawierającego groźbę karalną, kwestionującego suwerenność państwa i przedstawiającego w fałszywym świetle stosunki państwa z kościołem, wyczerpuje znamiona prze…
- III K 16/53 1953-06-27Czy groźba gwałtu na osobie, połączona z otoczeniem pokrzywdzonego i uniemożliwieniem mu ucieczki, uzasadnia kwalifikację prawną czynu z art. 259 k.k., nawet jeśli nie znaleziono bezpośredniego dowodu na użycie noża?
Powołane przepisy
art. 23 § 1 KKart. 261 KKart. 261art. 251 KKart. 91 § 4 KK§ 1§ 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.