I KO 3/22

Izba Karna2022-02-25

Skład orzekający: Paweł Wiliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy oskarżony wielokrotnie składa wnioski o wyłączenie sędziego, a inne sprawy dotyczące tego samego oskarżonego były przekazywane do innych sądów, istnieją szczególne okoliczności uzasadniające przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ze względu na obawę braku bezstronności?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sama obawa o możliwość postrzegania postępowania jako obciążonego brakiem bezstronności, czy też fakt formułowania zarzutów pod adresem sędziów, nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi. Instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i wymaga wystąpienia szczególnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwości co do bezstronności sądu, a nie jedynie subiektywne odczucia strony procesowej.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w O. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej przeciwko S. G. innemu sądowi równorzędnemu. Jako uzasadnienie podał fakt przekazania innych spraw tego oskarżonego do innych sądów rejonowych oraz złożenie przez sędziego wniosku o własne wyłączenie. Sąd Rejonowy wskazał na możliwość powstania w odbiorze społecznym przekonania o braku bezstronności sądu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku Sądu Rejonowego w O. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I KO 3/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie S. G. oskarżonego o czyny z art. 209 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 25 lutego 2022 r., wniosku Sądu Rejonowego w O. zawartego w postanowieniu z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II K (…) o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II K (...), Sąd Rejonowy w O., wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadniając potrzebę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, Sąd wnioskujący wskazał, że w jego ocenie zachodzi w niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja, która uzasadnia przekazanie sprawy przez Sąd Najwyższy innemu sądowi równorzędnemu. Świadczy o tym, zdaniem Sądu Rejonowego, fakt przekazania do rozpoznania innym sądom rejonowym spraw prowadzonych pierwotnie przed Sądem Rejonowym w O. ,w których jako oskarżony występuje S. G. (sygn. akt II K (…), II Kp (…), II Kp (…), II Kp (…), II Kp (..), II Kp (…)), a także fakt złożenia przez sędziego orzekającego w niniejszej sprawie wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II K (…), dołączonej do sprawy o 2 sygn. akt II K (...), który nie został jednak uwzględniony przez Sąd Rejonowy w O. Jak wskazuje wnioskujący Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie istnieją racjonalne przesłanki do twierdzenia, że przede wszystkim w odbiorze społecznym może powstać przekonanie, że sprawa nie zostanie bezstronnie rozpoznana, co może wpłynąć na obiektywizm procedowania Sądu rozpoznającego sprawę. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady właściwości miejscowej sądu i powinna mieć zastosowane jedynie w szczególnych przypadkach. Zatem okoliczności wskazane przez Sąd muszą mieć charakter szczególny, nie mogą sprowadzać się jedynie do wskazania na obawę o możliwość postrzegania postępowania przed Sądem orzekającym oraz samego rozstrzygnięcia sprawy jako obciążonego brakiem bezstronności. Sąd Najwyższy podkreślał już wielokrotnie, że sam fakt formułowania zarzutów pod adresem sędziów lub prokuratorów, wykonujących obowiązki na określonym terenie, nie powinien być traktowany jako okoliczność uzasadniająca wątpliwości co do bezstronności sędziów sądu właściwego (por. postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2013 r., V Ko 78/12; postanowienie SN z dnia 22 listopada 2012 r., V Ko 65/12). Pogląd ten Sąd Najwyższy podziela także w odniesieniu do okoliczności wskazanych w niniejszej sprawie. W realiach faktycznych i procesowych sprawy, także wobec składanych wielokrotnie przez oskarżonego lecz nie uwzględnianych w niniejszej sprawie wniosków o wyłączenie sędziego, wobec braku konkretnych, szczególnych okoliczności, które poza samą postawą oskarżonego i jego subiektywnymi ocenami niepopartymi obiektywnymi okolicznościami w odbiorze społecznym mogłyby poddawać w wątpliwość bezstronność sądu, brak podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy podkreślić, że o wątpliwościach co do braku bezstronności sądu i orzekających w nim sędziów nie może decydować jedynie samo odczucie strony procesowej, ani ilość składanych wniosków o wyłączenie sędziego, ale zobiektywizowana ocena relewantnych dla dobra wymiaru sprawiedliwości okoliczności dotyczących danego postępowania. Potrzeby tej nie uprawdopodabnia także fakt przekazywania innych spraw prowadzonych przeciwko 3 oskarżonemu do rozpoznania innym sądom niż Sąd Rejonowy w O., skoro rozpoznawane były przez innych sędziów, a okoliczności związane z nimi, w tym fakt toczących się odrębnie postępowań w których sędziowie maja status pokrzywdzonych, nie dotyczą sędziego orzekającego w niniejszej sprawie. Argumenty te nie prowadzą więc łącznie do powstania obiektywnych wątpliwości co do bezstronności sądu ani choćby uzasadnionych podstaw do ich powstania w odbiorze społecznym. W niniejszej sprawie dostrzec można za to prawidłową postawę sędziego, który kierując się obiektywizmem i bezstronnością zmierza do rozpoznania sprawy pomimo wielokrotnie składanych wniosków przez oskarżonego, zmierzających do wyłączenia sędziego w oparciu o subiektywne jedynie przekonanie o braku bezstronności. Tymczasem tylko wystąpienie szczególnych okoliczności, dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstają wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy z zachowaniem obiektywizmu i bezstronności mogłoby uzasadnić uwzględnienie wniosku złożonego przez Sąd Rejonowy w O. (por. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2011 r., III KO 48/11 i powołane tam orzeczenia). Sytuacja taka w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w postanowieniu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 209 § 2 KKart. 37 KPK§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy