I KO 5/23

Izba Karna2023-01-25

Skład orzekający: Paweł Wiliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy wszyscy sędziowie sądu okręgowego wyłączeni są od rozpoznania sprawy z uwagi na relacje służbowe i koleżeńskie z osobami objętymi prywatnym aktem oskarżenia, zasadne jest przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.?
Ratio decidendi
Instytucja właściwości z delegacji, określona w art. 37 k.p.k., ma charakter wyjątkowy i może być stosowana, gdy szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za taką koniecznością. Okoliczności, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy, uzasadniają przekazanie jej innemu sądowi równorzędnemu. W niniejszej sprawie, ze względu na przedmiot postępowania (zażalenie na odmowę wszczęcia postępowania przeciwko prokuratorom, rzecznikom dyscyplinarnym i sędziom) oraz fakt wyłączenia wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w Poznaniu, zasadne jest przekazanie sprawy innemu sądowi w celu uniknięcia zarzutów braku obiektywizmu i bezstronności.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy w Poznaniu zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Przedmiotem sprawy jest zażalenie oskarżyciela prywatnego na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko prokuratorom, rzecznikom dyscyplinarnym oraz sędziom. Sąd Okręgowy wskazał, że wszyscy sędziowie tego sądu zostali wyłączeni od rozpoznania sprawy, co budzi wątpliwości co do ich bezstronności i niezawisłości w odbiorze społecznym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek i przekazał sprawę Sądu Okręgowego w Poznaniu do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kaliszu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I KO 5/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie z zażalenia oskarżyciela prywatnego W. M. po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu w dniu 25 stycznia 2023 r., wniosku Sądu Okręgowego w Poznaniu zawartego w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II Cz 564/22 o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: uwzględnić wniosek i przekazać sprawę Sądu Okręgowego w Poznaniu, sygn. akt II Cz 564/22 do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kaliszu. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II Cz 564/22, Sąd Okręgowy w Poznaniu zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 k.p.k. o przekazanie sprawy o sygn. akt II Cz 564/22 do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu Sąd wnioskujący wskazał, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zażalenie oskarżyciela prywatnego na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko prokuratorom z Prokuratury Rejonowej Poznań-Stare Miasto oraz Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Prokuraturze Regionalnej w Poznaniu, sędziom Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, sędziom Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu oraz 2 sędziom Sądu Okręgowego w Poznaniu. Wskazał nadto, że od rozpoznania w/w sprawy wyłączeni zostali po rozpoznaniu złożonych wniosków sędziowie Wydziałów III, IV i XVII tego Sądu, a następnie po przekazaniu sprawy do rozpoznania do Wydziału II Cywilnego wyłączony został także sędzia Wydziału II Cywilnego Sądu Okręgowego w Poznaniu, zaś kolejny wyznaczony w tej sprawie sędzia złożył również wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu wnioskującego ze względu na przedmiot postępowania oraz fakt, że pozostali nieobjęci prywatnym aktem oskarżenia sędziowie Sądu Okręgowego pozostają w relacjach służbowych i koleżeńskich z sędziami wskazanymi w prywatnym akcie oskarżenia, to w odbiorze społecznym ich orzekanie w sprawie może wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności i niezawisłości Powyższe potwierdzać ma także skala składanych przez sędziów Sądu Okręgowego wniosków o ich wyłączenie od rozpoznania w/w sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Okręgowego w Poznaniu zasługuje na uwzględnienie. Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 k.p.k., ma charakter wyjątkowy, a zatem stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą przemawiać za taką koniecznością. Należą do nich okoliczności, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania tej sprawy w sposób obiektywny (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r., IV KO 9/06, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2021 r., III KO 92/21). W realiach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest rozpoznanie zażalenia oskarżyciela prywatnego na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko prokuratorom z Prokuratury Rejonowej Poznań-Stare Miasto oraz Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Prokuraturze Regionalnej w Poznaniu, sędziom Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, sędziom Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu oraz sędziom Sądu Okręgowego w Poznaniu, celem uniknięcia potencjalnych choćby zarzutów, które 3 mogłyby wskazywać na brak obiektywizmu i bezstronności sędziów tego Sądu przy rozpoznawaniu sprawy zasadne jest by rozpoznał je inny sąd. Okoliczności te uzasadniają zatem przekazanie sprawy - w trybie art. 37 k.p.k. - innemu sądowi równorzędnemu spoza apelacji poznańskiej, tj. Sądowi Okręgowemu w Kaliszu. Niezależnie od ostatecznej sygnatury tej sprawy tj. II Cz 564/22 należy dostrzec, że jest to w swej istocie sprawa karna, występująca uprzednio pod sygnaturami III Kp 45/21, III Kp 3194/21, IV Kz 202/22, XVII Kz 286/22, zatem właściwym do jej rozpoznania jest sąd karny. Zmiany sygnatury wynikały jedynie z przekazywania sprawy kolejnym Wydziałom Sądu Okręgowego w Poznaniu związanym z wyłączeniem wszystkich sędziów orzekających w tych Wydziałach, a końcowo Wydziałowi II Cywilnemu Odwoławczemu tego Sądu. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37 KPK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy