I KO 82/58

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:1. "Czy w czasie toczącego się dochodzenia, po objęciu po myśli art. 65 k.p.k. przez prokuratora ścigania występku z art. 237 § 1 k.k., a przed wniesieniem przez prokuratora aktu oskarżenia, dopuszczalne jest umorzenie postępowania karnego z oskarżenia prywatnego o ten sam czyn, wskutek pojednania się stron. Jeśli takie umorzenie postępowania przez Sąd uprawomocniło się, to czy ono odnosi się zarówno do postępowania karnego z oskarżenia prywatnego, jak i do postępowania karnego z urzędu, w którym prokuratorskiego aktu oskarżenia jeszcze nie wniesiono."2. "Czy za dzień objęcia przez prokuratora oskarżenia w trybie art. 65 k.p.k. należy uważać dzień, w którym prokurator sporządził zapisek o postanowieniu objęcia ścigania w trybie art. 65 k.p.k. nie zawiadamiając o swojej decyzji zainteresowanych stron ani sądu, czy też za dzień objęcia oskarżenia w rozumieniu art. 65 k.p.k. uważać należy dzień, w którym prokurator zawiadomił o swojej decyzji zainteresowane strony."3. "Czy uznać należy, iż prokurator istotnie objął oskarżenie w trybie art. 65 k.p.k., skoro stanowiska swojego nie uzasadnił i nie podał powodów, dla których uznał, że interes publiczny wymaga objęcia przez niego oskarżenia, innymi słowy, czy rygorystyczne żądanie, aby objęcie oskarżenia w trybie art. 65 k.p.k. odpowiadało powyższym wymogom, nie obowiązuje sądu i sąd może przyjąć uproszczoną formę objęcia oskarżenia przez prokuratora" - rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. O tym, czy prokurator może wnieść oskarżenie, czy tylko przyłączyć się do oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela prywatnego, decyduje fakt wniesienia bądź niewniesienia oskarżenia przez tego ostatniego. Skoro więc oskarżyciel prywatny wniósł akt oskarżenia, to prokurator, choćby w tej sprawie wydał wcześniej postanowienie o objęciu oskarżenia, związany jest wniesionym aktem prywatno-skargowym i może tylko przyłączyć się do tego oskarżenia.Gdy zatem prokurator nie przyłączy się przed rozpoczęciem rozprawy głównej lub w czasie trwania stadium przygotowania do oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela prywatnego i oskarżenie to zostanie prawomocnie umorzone bądź na skutek odstąpienia oskarżyciela prywatnego przed rozpoczęciem rozprawy głównej od oskarżenia (art. 63 k.p.k.), bądź na skutek pojednania się stron po rozpoczęciu rozprawy głównej, a przed uprawomocnieniem się wyroku (art. 64 k.p.k.), - to okoliczność ta, stanowiąca o zakończeniu sprawy, zgodnie z zasadą "ne bis in idem", stanowi na przyszłość przeszkodę, która pozbawia prokuratora możności przyłączenia się do sprawy z oskarżenia prywatnego, jak również wniesienia w tej konkretnej sprawie, zgodnie z art. 65 k.p.k., aktu oskarżenia. Prawomocność materialna postanowienia umarzającego postępowanie w sprawie jest więc przeszkodą procesową i nie może być ona zniesiona interwencją prokuratora.2. W przepisie art. 65 § 1 k.p.k. zawarta jest autentyczna wykładnia użytego w nim określenia "objęcie oskarżenia". Wykładnia ta nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że za chwilę objęcia oskarżenia przez prokuratora należy uważać wniesienie przez niego aktu oskarżenia, bądź wyraźne oświadczenie o przyłączeniu się do oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela prywatnego.3. Uznanie przez prokuratora, iż objęcia oskarżenia wymaga interes publiczny, nie podlega wprawdzie kontroli Sądu, niemniej jednak prokurator ma obowiązek w uzasadnieniu swego stanowiska wykazać, iż kwestia ta była przez niego rzeczywiście na gruncie okoliczności konkretnego przypadku roztrząsana.Dla uznania zatem, że prokurator objął oskarżenie zgodnie z wymaganiami przewidzianymi w art. 65 § 1 k.p.k. konieczne jest wyraźne i zawierające uzasadnienie stwierdzenie, że prokurator rozważył potrzebę objęcia oskarżenia.