I KR 54/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego K. oskarżonego z art. 12 § 2 pkt 1 m.k.k. i art. 27 k.k. w związku z art. 12 § 1 m.k.k. oraz Stanisława K. oskarżonego z art. 12 § 1 i art. 12 § 2 m.k.k. po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 30 grudnia 1966 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy po rozpoznania sprawy1) Jerzego K. oskarżonego o to, że:I. W okresie od 30 maja do 14 lipca 1966 r. w celu podrobienia i puszczenia w obieg pieniędzy polskich - przechowywał w W. i K. środki techniczne do ich fałszowania w postaci skradzionych uprzednio w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych: arkusza zawierającego 20 sztuk zadrukowanych jednostronnie banknotów 100-złotowych, arkusza zawierającego 20 sztuk zadrukowanych obustronnie, lecz niewykończonych banknotów 100-złotowych oraz numeratora do banknotów, tj. o czyn przewidziany w art. 12 § 2 pkt 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192).II. W dniu 10 maja 1966 r. w W. udzielił pomocy swemu bratu Stanisławowi K. do podrobienia polskich pieniędzy w ten sposób, że przekazał mu środki techniczne do ich fałszowania w postaci jednego arkusza zawierającego 20 sztuk jednostronnie zadrukowanych banknotów 100-złotowych, tj. o czyn przewidziany w art. 27 k.k. w związku z art. 12 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192).2) Stanisława K. oskarżanego o to, że:I. W okresie od 11 maja do 29 maja 1966 r. w W. w celu podrobienia i puszczenia w obieg pieniędzy polskich - przechowywał otrzymane od Jerzego K. środki techniczne do ich fałszowania w postaci 10 sztuk zadrukowanych jednostronnie banknotów 100-złotowych, tj. o czyn przewidziany w art. 12 § 2 pkt 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192).II. W dniu 11 maja 1966 r. w W. podrobił banknot 100-złotowy w ten sposób, że skleił dwa jednostronnie zadrukowane banknoty, a następnie tak sfałszowany banknot puścił w obieg, wręczając go Eugeniuszowi G. tytułem należności za przejazd taksówką, tj. o czyn przewidziany w art. 12 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192).Wyrokiem z dnia 30 grudnia 1966 r.1) Jerzego K. uznał za winnego tego, że:a) w dniu 14 lipca 1966 r. w W. w celu podrobienia i puszczenia w obieg pieniędzy polskich przechowywał środki techniczne do ich fałszowania w postaci skradzionych w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych arkusza zawierającego 20 sztuk zadrukowanych obustronnie, lecz niewykończonych banknotów 1000-złotowych oraz numeratora do banknotów i za to z mocy art. 12 § 2 pkt 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192, art. 42 § 2 k.k., 47 § 1 lit. c k.k. - skazał Jerzego K. na karę 1 roku więzienia, 1 000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia w terminie na 10 dni więzienia zastępczego oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2,b) w dniach 10 i 30 maja 1966 r. w W. ukradł w Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w W. 2 arkusze półfabrykatów zawierające po 20 sztuk zadrukowanych jednostronnie banknotów 100-złotowych o bliżej nieustalonej wartości i za to z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228), art. 47 § 2 k.k. - skazał Jerzego K. na karę 5 miesięcy aresztu, 200 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 2 dni aresztu zastępczego oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2.Z mocy art. 31-34 k.k. - wymierzył Jerzemu K. łączną karę 1 roku więzienia, 1 000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 10 dni więzienia zastępczego oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2.2) Stanisława K. uznał za winnego tego, że w dniu 13 maja 1966 r. w T. wręczył Eugeniuszowi G. tytułem należności za przejazd taksówką sklejone przez siebie dwa jednostronnie zadrukowane półfabrykaty banknotów 100-złotowych w celu osiągnięcia dla siebie korzyści majątkowej wprowadzając w ten sposób w błąd wspomnianego kierowcę co do autentyczności banknotu 100-złotowego i za to z mocy art. 264 § 1 k.k., 42 § 2, 47 § 2 k.k. - skazał Stanisława K. na karę 1 roku więzienia, 500 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 5 dni więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat. Z mocy art. 61 § 1 k.k. zawiesił wykonanie orzeczonej względem Stanisława K. kary pozbawienia wolności na okres 2 lat. Z mocy art. 62 § 1 k.k. oddał Stanisława K. pod dozór ochronny - na czas zawieszenia wykonania kary.3) Jerzego K. uniewinnił z zarzutu opisanego w pkt II aktu oskarżenia, zaś oskarżonego Stanisławą K. uniewinnił od czynu zarzucanego mu w pkt 1 aktu oskarżenia.Od powyższego wyroku wniósł rewizję prokurator, który na podstawie art. 371 pkt 3 k.p.k. zarzuca:1) błędną ocenę okoliczności faktycznych przez:a) bezzasadne ustalenie, że oskarżeni Jerzy K. i Stanisław K. przechowywali arkusze zadrukowanych jednostronnie banknotów 100-złotowych bez zamiaru ich fałszowania i puszczenia w obieg;2) niesłuszne przyjęcie, że:a) przechowywane przez oskarżonych arkusze nie były środkiem technicznym służącym do fałszowania pieniędzy;b) banknot 100-złotowy sklejony z dwóch częściowo zadrukowanych banknotów nie jest banknotem fałszywym i że puszczenie przez oskarżonego Stanisława K. w obieg takiego banknotu wypełnia jedynie dyspozycję art. 264 § 1 k.k., a nie art. 12 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192).W konkluzji rewizja prokuratora zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd: Z pisma Narodowego Banku Polskiego z dnia 27 września 1966 r. wynika, że skradzione przez oskarżonego Jana K. arkusze z jednostronnie zadrukowanymi banknotami 100-złotowymi nie są pieniędzmi posiadającymi moc prawną środków płatniczych z uwagi na brak cech zewnętrznych określonych przepisami wprowadzającymi je w obieg i że nie są one również pieniędzmi fałszywymi, lecz stanowią półfabrykat w produkcji banknotów 100-złotowych. Ponadto w piśmie tym wskazano, że częściowo zadrukowane banknoty mogą stanowić środek techniczny do fałszowania pieniędzy jedynie w wypadku, gdyby były potraktowane, jako półfabrykat w procesie fałszerskim, to znaczy gdyby dokonano względnie zamierzono dokonać uzupełnienie brakujących nadruków graficznych.Sąd Wojewódzki opierając się na treści powyższego pisma oraz przyjmując, że oskarżeni nie zamierzali w ogóle dokonać fałszerstwa tych banknotów przez wykonanie brakujących nadruków, nie dopatrzył się w zarzuconym oskarżonemu Jerzemu K. czynie opisanym w punkcie II aktu oskarżenia cech przestępstwa z art. 27 k.k. w związku z art. 12 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192), a w zarzuconym oskarżonemu Stanisławowi K. czynie opisanym w punkcie I aktu oskarżenia cech przestępstwa z art. 12 § 2 pkt 1 tegoż dekretu.Powyższe stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie jest słuszne.Pod pojęciem podrobienia pieniędzy rozumieć należy, przedsięwzięcie czynności prowadzących do nadania papierowi pozoru pieniądza. Podrobienie zatem pieniędzmi w rozumieniu art. 12 § 1 m.k.k. polega na naśladownictwie pieniądza będącego w danej chwili w obiegu.Słuszne jest również twierdzenie rewizji prokuratora, że skradzione przez oskarżonego Jerzego K. arkusze z jednostronnie zadrukowanymi banknotami 100-złotowymi powinny być potraktowane, jako środki technicznej do podrobienia pieniędzy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że środki te są w większym lub mniejszym stopniuj przydatne do tego celu.Jest rzecz bezsporną, że oskarżony Jerzy K. skradli dwa arkusze z dwudziestoma jednostronnie zadrukowanymi banknotami 100-złotowymi oraz jeden arkusz zawierający 20 sztuk dwustronnie zadrukowanych banknotów 1000-złotowych.Oceniając podmiotową stronę działania oskarżonego Jerzego K. związanego z bezprawnym wejściem przez niego w posiadanie dwóch arkuszy z jednostronnie zadrukowanymi banknotami 100-złotowymi zwrócić należało większą uwagę na wyjaśnienia tegoż oskarżonego złożone w śledztwie, w których przyznał, że zamierzali skleić po dwa jednostronnie zadrukowane banknoty 100-złotowe i puścić je następnie w obieg.Z uwagi zatem na podmiotową, jak i przedmiotową stronę działania oskarżanego Jerzego K. zastosowana do powyższego czynu kwalifikacja prawna z art. 1 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) nie znajduje żadnego uzasadnienia.Oskarżony Jan K. wyjaśnił, że po kradzieży pierwszego arkusza z jednostronnie zadrukowanymi banknotami 100-złotowymi spotkał przypadkowo swego brata Stanisława K., któremu na jego prośbę wręczył ten arkusz w celu zniszczenia go. Podobnej treści wyjaśnienie złożył i oskarżony Stanisław K.Sąd Wojewódzki dając w sposób bezkrytyczny wiarę powyższym wyjaśnieniom oskarżanych nie wziął pod uwagę, że oskarżony Jerzy K. mógł bez większego trudu arkusz ten sam zniszczyć i nie potrzebował go w tym celu wręczać swemu bratu oskarżonemu Stanisławowi K.Ponadto za niewiarygodnością tych wyjaśnień przemawia okoliczność, że oskarżony Stanisław K. bynajmniej tego arkusza nie zniszczył, lecz po sklejeniu jednego banknotu 100-złotowego puścił go następnie w obieg, a oskarżony Jerzy K. po wyniesieniu z Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w dniu 30 maja 1966 r. drugiego arkusza z dwudziestoma jednostronnie zadrukowanymi banknotami 100-złotowymi pociął go na części i przechowywał w swoim mieszkaniu.W świetle tego, co wyżej powiedziano, zastrzeżenie również budzi wyrażony przez Sąd Wojewódzki pogląd, że przypisany oskarżonemu Stanisławowi K. czyn opisany w punkcie II sentencji wyroku zawiera znamiona przestępstwa z art. 264 § 1 k.k.Jeśliby nawet przyjąć, że banknot 100-złotowy zostali przez oskarżonego Stanisława K. podrobiony w ten sposób, iż każdy poznałby się na tym fałszerstwie, to okoliczność ta mogłaby mieć jedynie wpływ na kwalifikację prawną jego czynu. W takim bowiem wypadku oskarżony odpowiadać mógłby nie za dokonanie, lecz za usiłowanie podrobienia pieniądza. Za puszczenie natomiast w obieg tego falsyfikatu, a więc za czynność następną stanowiącą konsekwencję podrobienia pieniądza oskarżony nie mógłby już ponieść dodatkowej odpowiedzialności.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy uznał rewizję prokuratora za zasadną i orzekł jak w sentencji.