I KRN 33/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Staszkiewicz (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kotowski, Z. Durkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Józefa K., skazanego z art. 186 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego:od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy - jako rewizyjnego - z dnia 29 marca 1974 r. orazpostanowienia Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu z dnia 9 sierpnia 1974 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 29 marca 1974 r. w ten sposób, że:a) uchylił wyrok Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia 10 stycznia 1974 r. w orzeczeniu o karze łącznej i w części skazującej Józefa K. za czyn opisany w pkt I tego wyroku i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) umorzył postępowanie o czyn określony w art. 186 § 1 k.k. (...),b) utrzymał w mocy tenże wyrok Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy w części skazującej Józefa K. za czyn opisany w pkt II tego wyroku i przewidziany w art. 186 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. (...);2) uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu z dnia 9 sierpnia 1974 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie stosowania amnestii (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 10 stycznia 1974 r. uznał oskarżonego Józefa K. za winnego tego, że: 1) w okresie od lipca 1969 r. do maja 1972 r. w W. uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy wyroku sądowego obowiązku łożenia na utrzymanie dwojga nieletnich dzieci rat alimentacyjnych w wysokości 800 zł miesięcznie, przez co doprowadził te dzieci do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz2) w okresie od czerwca do listopada 1973 r. w W. uporczywie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie dwojga nieletnich dzieci rat alimentacyjnych w wysokości 800 zł, przez co doprowadził te dzieci do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od czasu odbycia kary pozbawienia wolności w rozmiarze ponad 6 miesięcy za umyślne przestępstwo podobne, i skazał go za czyn wymieniony w pkt I wyroku na podstawie art. 186 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn opisany w pkt II wyroku na podstawie art. 186 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. na 2 lata pozbawienia wolności z orzeczeniem na podstawie art. 62 § 1 k.k. nadzoru ochronnego na okres 3 lat oraz wymierzył oskarżonemu karę łączną w wysokości 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Ustalenie, że oskarżony działał w warunkach powrotu do przestępstwa, uzasadniających zastosowanie art. 60 § 1 k.k., Sąd Powiatowy oparł na fakcie uprzedniego skazania Józefa K. wyrokiem Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia 18 lutego 1972 r. za przestępstwo określone w art. 184 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności, którą to karę oskarżony odbył w okresie od dnia 3 maja 1972 r. do dnia 3 maja 1973 r.Wyrok ten zaskarżył oskarżony, zarzucając niesłuszne skazanie go na podstawie nie zasługujących na wiarę dowodów.Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 29 marca 1974 r. zmienił wyrok Sądu Powiatowego w ten sposób, że uznał oskarżonego Józefa K. za winnego tego, iż w okresie od lipca 1969 r. do maja 1972 r. oraz od czerwca do listopada 1973 r. w W. uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy wyroku sądowego obowiązku łożenia na utrzymanie dwojga nieletnich dzieci rat alimentacyjnych w wysokości 800 zł miesięcznie, przez co doprowadził te dzieci do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, i za to na podstawie art. 186 § 1 k.k. skazał go na 2 lata pozbawienia wolności.Po wejściu w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu postanowieniem z dnia 9 sierpnia 1974 r. na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 tej ustawy darował Józefowi K. karę 2 lat pozbawienia wolności orzeczoną prawomocnie w wyroku Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy.Prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy, jako rewizyjny, zaskarżył Prokurator Generalny PRL, wnosząc rewizję nadzwyczajną na niekorzyść skazanego Józefa K.Rewizja nadzwyczajna zarzuca wyrokowi Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy obrazę prawa materialnego wskutek wyrażenia błędnego poglądu, że przestępstwa określone w art. 184 i 186 k.k. nie są przestępstwami podobnymi w rozumieniu art. 120 § 2 k.k., i wnosi o: 1) zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 29 marca 1974 r. przez uznanie oskarżonego Józefa K. za winnego tego, że w okresie od lipca 1969 r. do maja 1972 r. i od czerwca do listopada 1973 r. w W. uporczywie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie dwojga nieletnich dzieci przez niewpłacanie na ich rzecz ustalonej w drodze ugody sądowej kwoty 800 zł miesięcznie, w wyniku czego naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, przy czym czynu tego w okresie od czerwca do listopada 1973 r. dopuścił się po odbyciu w czasie od dnia 3 maja 1972 r. do dnia 3 maja 1973 r. kary pozbawienia wolności za przestępstwo określone w art. 184 § 1 k.k., tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 186 § 1 w związku z art. 60 § 1 k.k., i skazanie go na podstawie tych przepisów na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzeczenie na podstawie art. 62 § 1 i art. 63 § 1 k.k. nadzoru ochronnego na okres 3 lat; 2) uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu z dnia 9 sierpnia 1974 r., dotyczącego zastosowania względem oskarżonego Józefa K. przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, i umorzenie postępowania w tej kwestii.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest pogląd prawny wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że przestępstwa określone w art. 184 i 186 k.k. są przestępstwami podobnymi w rozumieniu art. 120 § 2 k.k.Przedmiotem ochrony prawnej w przepisach art. 184 i 186 k.k. jest rodzina jako podstawowa komórka społeczna, od której normalnego funkcjonowania zależy prawidłowy układ współżycia między poszczególnymi grupami ludzi. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno znęcanie się nad członkiem rodziny, jak i uporczywe uchylanie się od obowiązku łożenia na jego utrzymanie godzą w całość rodziny, utrudniając lub wręcz uniemożliwiając jej rozwój przez wychowanie dzieci i zapewnienie należytej opieki starym rodzicom.Z tych względów za błędne należy uznać stanowisko Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy, że uprzednie skazanie oskarżonego Józefa K. za przestępstwo określone w art. 184 § 1 k.k. nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 60 § 1 k.k. w wypadku skazania za przestępstwo określone w art. 186 § 1 k.k., a polegające na uporczywym uchylaniu się od łożenia na utrzymanie dwojga nieletnich dzieci (...).