I KZ 47/71

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu zażalenia adwokata Stefana G., obrońcy z urzędu Barbary F., na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 1 marca 1971 r. o odmowie zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz Zespołu Adwokackiego Nr x w Warszawie opłaty z tytułu udziału obrońcy z urzędu w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim dla Województwa Warszawskiego w Warszawie i po odczytaniu pisemnego wniosku Prokuratury Generalnej oraz po wysłuchaniu ustnego wniosku prokuratora postanowił.Uzasadnienie faktyczneProkurator Powiatowy w Mławie, po umorzeniu na podstawie art. 11 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 25 § 1 k.k. śledztwa przeciwko Barbarze F., podejrzanej o popełnienie przestępstwa z art. 148 § 1 k.k., wystąpił do Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie na podstawie przepisu art. 282 k.p.k. z wnioskiem o orzeczenie względem niej środka zabezpieczającego przewidzianego w art. 99 k.k. i o wyznaczenie dla niej w tym postępowaniu obrońcy z urzędu.Sąd Wojewódzki wyznaczył dla Barbary F. obrońcę z urzędu w osobie adwokata Stefana G. z Zespołu Adwokackiego Nr x w Warszawie, a następnie na posiedzeniu w dniu 22 października 1970 r., po wysłuchaniu wniosków prokuratora i obrońcy, orzekł umieszczenie Barbary F. w państwowym Szpitalu dla Nerwowo-i Psychicznie Chorych w G.W wydanym postępowaniu Sąd Wojewódzki nie wypowiedział się w kwestii kosztów obrońcy z urzędu, w związku z czym adwokat Stefan G. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego z wnioskiem o rozstrzygnięcie w tej sprawie stosownie do art. 368 § 1 i art. 549 § 1 ust. 2 k.p.k. odrębnym postanowieniem.Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 marca 1971 r. wniosku tego nie uwzględnił wypowiadając pogląd, że przepis art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. nie daje w tym wypadku podstaw do przyznania opłat na rzecz zespołu adwokackiego ze Skarbu Państwa, gdyż przepis ten ma zastosowanie tylko do orzeczeń zapadłych na rozprawie.We wniesionym zażaleniu adwokat Stefan G. wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyznanie Zespołowi Adwokackiemu, do którego należy, od Skarbu Państwa opłaty w stosownej wysokości z tytułu jego udziału w charakterze obrońcy z urzędu w powyższej sprawie twierdząc, że postanowienie to zapadło z obrazą art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż według treści tego przepisu Skarb Państwa zobowiązany jest do ponoszenia kosztów obrońcy z urzędu, jeżeli brał "udział w posiedzeniu na którym umorzono postępowanie".Zażalenie to Sąd Najwyższy uznał za niezasadne.Kodeks postępowania karnego, normując w rozdziale 58 działu XIII o "kosztach sądowych" zagadnienie kosztów postępowania, stanowi w art. 546 k.p.k., że "w orzeczeniu kończącym postępowanie sąd określa, kto ponosi koszty postępowania".Dalsze przepisy kodeksu zawierają unormowania wskazujące zasady, jakimi sąd powinien się kierować przy określeniu kwestii obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, przy czym ustawa między innymi wyodrębniła w tym zakresie orzeczenia skazujące oraz orzeczenia uniewinniające bądź umarzające wszczęte przeciwko niemu postępowanie.Z powyższego wynika więc, że unormowania te odnoszą się bezpośrednio tylko do spraw karnych wniesionych do sądu z aktem oskarżenia, w innych zaś rodzajach "spraw karnych" toczących się w sądzie mogą one mieć jedynie analogiczne zastosowanie.Jeśli chodzi o kwestię należności zespołów adwokackich z tytułu udziału ich członków w charakterze obrońców z urzędu w sprawach karnych, wymaga tu - w związku z wywodami zażalenia - dodatkowego podkreślenia, że brak w kodeksie postępowania karnego założenia zmierzającego do generalnego obciążenia tymi kosztami Skarbu Państwa. Wskazują na to choćby wnioski wynikające z treści art. 69 k.p.k. oraz art. 556 k.p.k., konsekwencją bowiem ich zastosowania będzie stwierdzenie, że zespołowi adwokackiemu nie należy się zapłata za wykonane przez członka tego zespołu czynności obrońcy z urzędu ani od skazanego, ani od Skarbu Państwa.Kodeks postępowania karnego, jak wynika z unormowań zawartych w art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 546 k.p.k., ograniczył obowiązek finansowy Skarbu Państwa z tytułu kosztów wyznaczonego oskarżonemu obrońcy z urzędu tylko do tych wyjątkowych wypadków, w których po wniesieniu do sądu aktu oskarżenia w sprawie toczącej się z oskarżenia publicznego dochodzi do uniewinnienia oskarżonego lub do umorzenia postępowania.Postępowanie karne przeciwko Barbarze F. zostało umorzone w toku postępowania przygotowawczego, wobec czego powołane przepisy nie mogą stanowić podstawy prawnej do ewentualnego obciążenia Skarbu Państwa kosztami z tytułu czynności obrońcy z urzędu.Dalsze postępowanie w sprawie Barbary F., które toczyło się w Sądzie Wojewódzkim na podstawie art. 282 k.p.k. zakończyło się zgodnie z wnioskiem prokuratora zastosowaniem w stosunku do tejże Barbary F., środka zabezpieczającego. Stwierdzić zaś należy, że wydane w tej mierze orzeczenie Sądu Wojewódzkiego nie jest postanowieniem o umorzeniu postępowania ani też postanowieniem, które mogłoby w drodze analogii dawać podstawę do zastosowania przepisu art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. o obciążeniu Skarbu Państwa opłatami na rzecz zespołu adwokackiego za czynności obrońcy z urzędu Barbary F.Z tych wszystkich powodów, uznając wniesione zażalenie za niezasadne, Sąd Najwyższy orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.Kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb państwa, brak jest bowiem w sprawie osób zobowiązanych do zwrotu tych kosztów.