VI KZP 26/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, F. Karolus, A. Pyszkowski, J. Szamrej (współsprawozdawca), M. Szczepański, J. Żurawski (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana O., uniewinnionego prawomocnie od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 168 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 166) przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 22 kwietnia 1962 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy sąd, uniewinniając oskarżonego, któremu wyznaczono obrońcę z urzędu (art. 74 k.p.k.), powinien w wyroku zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz właściwego zespołu adwokackiego określoną kwotę pieniężną jako opłatę z tytułu udziału w sprawie tego obrońcy, czy też może poprzestać na orzeczeniu, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa?2. Jeżeli sąd w sytuacji wyżej opisanej poprzestał na orzeczeniu, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa, to w jakim trybie powinno nastąpić przyznanie zespołowi adwokackiemu określonej kwoty jako opłaty z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu, w szczególności czy powinno to nastąpić na podstawie art. 368 k.p.k., czy też w drodze stosownego obliczenia, dokonanego w postępowaniu wykonawczym?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora oraz obrońcyuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Zgodnie z art. 554 § 2 k.p.k. opłaty na rzecz zespołu adwokackiego z tytułu udziału w sprawie jednego obrońcy należą do kosztów postępowania karnego. Z dyspozycji zaś art. 546 k.p.k. wynika, że w orzeczeniu kończącym postępowanie sąd ma obowiązek określić, kto ponosi koszty postępowania.Przepis art. 549 § 1 pkt 2 k.p.k. stanowi, że w sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego uniewinniono lub umorzono postępowanie, a oskarżonemu wyznaczono obrońcę z urzędu, to koszty postępowania związane z obroną z urzędu ponosi Skarb Państwa.W myśl art. 550 § 1 k.p.k. sąd nie powinien poprzestać tylko na ogólnym określeniu, że koszty postępowania związane z obroną z urzędu ponosi oskarżony, lecz powinien ustalić także kwotę pieniężną - w granicach określonych rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 1967 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. Nr 48, poz. 241) - jako opłatę z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu. Z tego wynika, że sąd, uniewinniając oskarżonego, któremu wyznaczono obrońcę z urzędu, powinien w wyroku zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz właściwego zespołu adwokackiego określoną kwotę pieniężną jako opłatę z tytułu udziału w sprawie tego obrońcy. Tylko bowiem sąd orzekający na podstawie oceny stopnia zawiłości sprawy, nakładu pracy oraz poziomu wykonanych czynności obrończych może w sposób prawidłowy ustalić wysokość kwoty pieniężnej jako opłaty z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu.2. Przepis art. 368 k.p.k. stosuje się między innymi nie tylko wtedy, gdy orzeczenie kończące postępowanie w ogóle nie zawiera rozstrzygnięcia co do kosztów związanych z obroną z urzędu, lecz także wtedy, gdy sąd z jakiegokolwiek powodu poprzestał na ogólnym określeniu, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.W razie zmiany wyroku w wyniku postępowania rewizyjnego sąd odwoławczy orzeka o kosztach sądowych za obie instancje (art. 546 k.p.k. oraz art. 17 i 18 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych - Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późn. zm.). W tej sytuacji, gdy sąd rewizyjny oskarżonego uniewinnia, powinien zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz właściwego zespołu adwokackiego za obie instancje określoną kwotę pieniężną jako opłatę z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu.3. Powyższe stanowisko odnosi się także do sytuacji, gdy sąd umarza postępowanie z oskarżenia publicznego w stosunku do oskarżonego, któremu wyznaczono obrońcę z urzędu.