I KZP 1/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: A. Popowicz (sprawozdawca), A. Deptuła.Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: R. Stefański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marii T. i innych po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Warszawie - postanowieniem z dnia 19 października 1990 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku umorzenia postępowania na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) wobec sprawców przestępstw określonych w ustawie karnej skarbowej ma zastosowanie art. 1 pkt 3 powołanej ustawy?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePostawione w pytaniu prawnym zagadnienie było już przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1990 r. - w sprawie V KZP 13/90.W uchwale tej podniesiono w szczególności, że każda ustawa o amnestii - jako generalny akt łaski - ma charakter ustawy szczególnej w stosunku do innych ustaw karnych, przy czym samodzielnie normuje szereg zagadnień natury materialnej i procesowej, nakazując stosowanie przepisów innych ustaw tylko w kwestiach przez siebie nie uregulowanych.W kwestii przepadku rzeczy ustawa o amnestii z dnia 7 grudnia 1989 r. odsyła w ust. 3 art. 1 do art. 48 k.k., nakazując stosować go "odpowiednio" w wypadku umorzenia postępowania w myśl zasad określonych w ust. 1. Jest to zatem autonomiczne rozwiązanie kwestii przepadku rzeczy, przy czym argumenty z zakresu wykładni systemowej wskazują, że rozwiązanie zawarte w art. 1 ust. 3 odnosi się do całości zagadnień unormowanych w ust. 1, a zatem zarówno do przestępstw, jak i do przestępstw skarbowych.Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni argumentację zawartą w tej uchwale, ponadto podnosząc, że analiza całości ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii, której pozostałe przepisy dotyczą zarówno przestępstw, jak i przestępstw skarbowych, nie upoważnia do wniosku, iż intencją ustawodawcy było odmienne potraktowanie obu tych kategorii przestępstw tylko w odniesieniu do przepadku rzeczy.Również argumenty oparte na zasadach wykładni celowościowej uzasadniają pogląd, że rozwiązanie zawarte w ust. 3 art. 1 tej ustawy odnosi się do całości zagadnień unormowanych w ust. 1 tego przepisu. Ewentualne łączenie możliwości orzeczenia przepadku rzeczy wobec sprawców przestępstw skarbowych, w stosunku do których umorzono postępowanie na podstawie art. 1 ust. 1, nie znajdowałoby żadnego racjonalnego uzasadnienia, zwłaszcza że charakter przestępstw skarbowych przemawia zdecydowanie przeciwko koncepcji odmiennego, korzystniejszego traktowania ich sprawców, w zakresie możliwości orzekania przepadku rzeczy związanego z reguły z dolegliwością materialną, a poza tym takie rozumienie treści art. 1 ust. 3 tej ustawy o amnestii, które ograniczałoby się do możliwości stosowania tylko art. 48 § 2 k.k., pozostawałoby w sprzeczności z wyraźną przecież treścią tego przepisu, odsyłającą do całego art. 48 k.k., a nie do któregokolwiek z jego paragrafów.Zauważyć należy, że pominięcie w ust. 1 art. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii art. 16 u.k.s. stanowi zawężenie możliwości orzekania przepadku rzeczy tylko do wypadków unormowanych w art. 48 k.k., co oznacza faktycznie uniemożliwienie orzekania tego przepadku na podstawie § 2 i 3 art. 16 u.k.s.Podkreślić przy tym należy, że mimo podzielenia zasadniczych tez i argumentacji uchwały z dnia 17 maja 1990 r. Sąd Najwyższy uznał za słuszne w sposób nieco odmienny sformułować odpowiedź na przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Warszawie pytanie prawne.Artykuł 48 k.k. bowiem jest przepisem wymienionym w "zwrocie odsyłającym", jaki zawarty jest w art. 1 ust. 3 ustawy o amnestii z 1989 r., a ponadto dotyczy kary dodatkowej, podczas gdy przepadek rzeczy orzekany na podstawie art. 1 ust. 3 tej ustawy ma charakter środka zabezpieczającego (art. 104 k.k.).