V KZP 13/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: J. Kosiński (sprawozdawca), J. Ruszkowski.Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego O., oskarżonego z art. 80 § 1 u.k.s. w zw. z art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze - postanowieniem z dnia 25 stycznia 1990 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd umarzając postępowanie na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii w sprawie o przestępstwo określone w art. 80 § 1 w zw. z art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s. (lub inne przestępstwo skarbowe) może na podstawie art. 1 ust. 3 powołanej ustawy o amnestii orzec przepadek przedmiotów przestępstwa skarbowego?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa o amnestii - jako generalny akt łaski - ma zawsze charakter ustawy szczególnej w stosunku do innych ustaw karnych. Normuje ona samodzielnie szereg zagadnień natury materialnej oraz procesowej i jedynie w kwestiach przez siebie nie uregulowanych nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów innych ustaw lub odsyła do przepisów obowiązujących przed organem stosującym amnestię.Zgodnie z tą zasadą normowana jest też podstawa prawna orzekania o karze dodatkowej przepadku rzeczy, przy czym poszczególne ustawy oraz dekrety o amnestii różniły się niekiedy przyjętym rozwiązaniem tej kwestii. Przykładowo należy tu wymienić ustawę o amnestii z dnia 10 lipca 1974 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 159), która w art. 2 ust. 2 pkt 1 przewidywała obligatoryjny przepadek narzędzi przestępstwa oraz przedmiotów, których posiadanie jest nakazane lub wymaga zezwolenia, natomiast przepadek fakultatywny - pod warunkiem przewidywania tego przez pozytywny przepis prawa materialnego - także innych przedmiotów, określonych w art. 48 k.k., w przepisach szczególnych oraz w art. 16 § 1 u.k.s. Przepis o tej samej treści znajdował się w dekrecie o amnestii z dnia 19 lipca 1977 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 102). Już jednak następne ustawy o amnestii z lat 1983-1986, obejmujące swym zakresem - podobnie jak akty prawne poprzednio wymienione - także przestępstwa skarbowe, zagadnienie to regulowały odmiennie. Przewidywały one, w wypadku umorzenia postępowania karnego, obligatoryjny przepadek narzędzi i przedmiotów pochodzących z przestępstwa oraz przedmiotów, których posiadanie jest zakazane lub wymaga zezwolenia. Ustawy te nie odwoływały się ani do art. 48 k.k., ani do odpowiednich przepisów ustawy karnej skarbowej (art. 15-18) i stanowiły samodzielną podstawę orzeczenia przepadku rzeczy. Ustawa z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii w art. 1 ust. 3 omawiane zagadnienie unormowała jeszcze inaczej, nakazując w razie umorzenia postępowania karnego o przestępstwo i przestępstwo skarbowe odpowiednie stosowanie art. 48 k.k. Jest to - podobnie jak we wcześniejszych ustawach o amnestii - autonomiczne uregulowanie kwestii przepadku przedmiotu, dotyczące w myśl zasady lex specialis derogat legi generali przestępstwa przewidzianego w kodeksie karnym lub w innej ustawie karnej oraz w ustawie karnej skarbowej.Wykładnia systemowa art. 1 powołanej ustawy również prowadzi do wniosku, że rozwiązanie zawarte w ust. 3 odnosi się do całego zakresu ust. 1 art. 1 ustawy, a nie tylko do przestępstw przewidzianych w kodeksie karnym lub w innych ustawach, jeżeli te nie zawierają przepisów odmiennych (art. 121 k.k.). W wypadku innej intencji ustawodawcy użyty w art. 1 ust. 3 ustawy po wymienieniu art. 48 k.k. zwrot: "stosuje się odpowiednio (...)" byłby zupełnie zbędny. Sformułowanie to oznacza jednocześnie, że orzeczenie przepadku rzeczy fakultatywne (art. 48 § 1 k.k.) lub obligatoryjne (art. 48 § 4 k.k.) dotyczyć może tylko przedmiotów określonych w tym przepisie oraz że recypowanie art. 48 § 2 k.k. przez art. 2 u.k.s. w tym zakresie staje się bezprzedmiotowe. Argumentu uzasadniającego stanowisko odmienne od prezentowanego w niniejszej uchwale nie można dopatrywać się w fakcie niepowołania przez ustawę z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii w ust. 3 art. 1 - wzorem podobnej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. oraz dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. - art. 16 u.k.s., ponieważ - jak to już wykazano - te akty ustawowe określały różnie podstawę prawną przepadku rzeczy, a ponadto art. 16 cyt. ustawy nie stanowi takiej podstawy, lecz jedynie określa pojęcie przedmiotu przestępstwa w rozumieniu tej ustawy.