II K 193/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Romana K., osk. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 30 grudnia 1954 r., na podstawie art. 375 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Opolu - po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 1954 r. sprawy Romana K. oskarżonego o to, że 1) jako dyrektor szpitala rejonowego dokonał zagarnięcia mienia społecznego w kwocie 16.665,60 zł w ten sposób, że polecał podległym sobie pracownikom szpitala wypłacenie nienależnych mu poborów z tytułu "pogotowia operacyjnego" i wynagrodzenia dodatkowego, tj. o czyn przewidziany w art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), 2) w tym czasie, miejscu i charakterze, wbrew swym obowiązkom służbowym, polecił wypłacenie instalatorowi, magazynierowi i ogrodnikowi szpitala nienależnych im poborów z tytułu wynagrodzenia dodatkowego i dodatku zakaźnego, narażając Skarb Państwa na szkodę w wysokości 6.421,60 zł, tj. o czyn przewidziany w art. 286 § 1 k.k., 3) w tym samym miejscu i charakterze, wbrew swym obowiązkom służbowym i bez zezwolenia swych władz nadrzędnych, zawarł umowę z Romanem K. dotyczącą analizy wykonania planu gospodarczego podległego sobie szpitala oraz niezgodnie z zasadami dyscypliny finansowej zlecił wypłacenie honorarium za wykonaną pracę, narażając Skarb Państwa na szkodę w wysokości 3.000 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. - uznał Romana K. za winnego popełnienia przestępstwa opisanego w punkcie 1) z tym, że przywłaszczył sobie kwotę około 14 tysięcy zł, czym dopuścił się zbrodni przewidzianej w art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) oraz za winnego popełnienia przestępstwa opisanego pod punktem 2) i 3), stanowiącego występki z art. 286 § 1 k.k. i za czyny powyższe skazał Romana K. na podstawie art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na dwa lata więzienia za pierwszy czyn, na podstawie art. 286 § 1 k.k. na 10 miesięcy więzienia za czyn drugi, na podstawie art. 286 § 1 k.k. na 6 miesięcy więzienia za czyn trzeci. Zgodnie z art. 31 k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną w rozmiarze dwóch lat więzienia (…)Od powyższego wyroku wniósł rewizję Prokurator i oskarżony. Rewizja Prokuratora, zarzucając rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanych czynów, wnosi o stosowne jej zaostrzenie.Dwie odrębne rewizje oskarżonego, wniesione przez dwóch jego obrońców, podnoszą szereg zarzutów błędnej oceny okoliczności faktycznych, obrazy art. 320, 339 k.p.k., między innymi zaś 1) obrazę art. 76 i 297 § 1 k.p.k., polegającą na tym, że przewodniczący Sądu wbrew wnioskowi obrony o zarządzenie przerwy rozprawy dla wypoczynku prowadził rozprawę w ciągu prawie 20 godzin, bo od godz. 955 dnia 20.X.54 r. do godz. 630 dnia 21.X.54 r., a następnie po zarządzeniu przerwy jedynie do godz. 1000 (tj. na okres ok. 3 godzin) - od godz. 1045 dnia 21.X.54 r. do godz. 130 dnia 22.X.1954 r., czyli w ciągu prawie 15 dalszych godzin, pozbawiając w ten sposób obrońców możliwości należytego wykonania ich obowiązku, oskarżonego zaś - prawa materialnego uczestnictwa w rozprawie oraz prawa korzystania z obrony, tj. uprawnień w konkretnym przypadku szczególnie doniosłych z uwagi na zawisłość sprawy i nader zły stan zdrowia oskarżonego, 2) obrazę art. 318 i 327 k.p.k. przez wydanie wyroku w 28 dniu po głosach oskarżyciela publicznego i obrońców, będąca uchybieniem istotnym, którego nie usuwa fakt udzielenia ostatniego słowa oskarżonemu bezpośrednio przed ogłoszeniem wyroku.W konkluzji rewizje oskarżonego wnoszą o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o uniewinnienie oskarżonego, a ewentualnie zmianę kwalifikacji na art. 286 § 1 i łagodne ukaranie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Słuszny jest zarzut rewizji, że prowadzenie rozprawy przez okres około 35 godzin bez zarządzenia stosownej pod względem czasu trwania przerwy rozprawy dla wypoczynku czyni iluzoryczną możliwość skutecznej obrony oskarżonego i stanowi poważne uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na treść wyroku. Należy nadto zauważyć, że sytuacja taka stawia pod znakiem zapytania sprawność Sądu i wszystkich w ogóle uczestników procesu do prawidłowego postrzegania i myślenia. Zważywszy, że okoliczności sprawy wymagały ustalenia faktów dowodowych m.in. w oparciu o właściwą interpretację nie dość jasnych przepisów prawnych z dziedziny wynagrodzenia lekarza i jego administracyjnych uprawnień jako kierownika szpitala, dojść należy do wniosku, że w tej sytuacji prawidłowy przebieg procesu dowodzenia stwarzał konieczność koncentracji umysłu, dla której nie było warunków przy danej metodzie prowadzenia rozprawy.Względy, którymi kierował się Sąd, nakazujące rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, nie mogą mieć takiego znaczenia, by jedynie z uwagi na biegłych, nie mogących "tyle jeździć z Warszawy do Opola" (zarządzenie w przedmiocie sprostowania protokołu), kontynuować rozprawę niezależnie od czasu jej trwania i od stanu oskarżonego, dotkniętego - jak to wynika z akt - ciężką chorobą.Odnośnie do drugiego zarzutu zauważyć należy, że skoro sąd winien przystąpić do narady niezwłocznie po wysłuchaniu głosów stron (art. 318 k.p.k.), to uznać trzeba za niepożądane praktykę sądu, prowadzącą do rozbicia jedności obrony przez udzielenie głosu obrońcy i oskarżonemu w 4-tygodniowym odstępie czasu. Intencją ustawodawcy jest, aby sąd, przystępujący do narady, znajdował się pod bezpośrednim wrażeniem głosów stron i miał świeżo w pamięci ich wywody i wnioski; sprzeczny zatem z tą intencją jest stan, przy którym sąd przystępuje do narady w czasie, gdy wspomniane wrażenia musiały siłą rzeczy ulec zatarciu.W tym stanie rzeczy wyrok w sprawie niniejszej wymaga bezwzględnie uchylenia. (…)