II K 518/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Waldemara S. oraz Ignacego R. oskarżonych z art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 26 marca 1958 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił co do obu oskarżonych orzeczoną karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych,2) w pozostałych zaskarżonych częściach wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 26 marca 1958 r. skazano:1) Waldemara S. na podstawie art. 286 § 2 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat za to, że w okresie czasu od stycznia 1956 r. do sierpnia 1957 r. w P. jako magazynier miejscowego Zakładu Mleczarskiego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie działał na szkodę interesu publicznego w ten sposób, że przekraczając swą władzę dla ukrycia braku towarowego na kwotę 34.528,60 zł w powierzonym mu magazynie sfałszował zapotrzebowanie i kwity "Wz" na alizarol wydawany poszczególnym zlewniarzom,2) Ignacego R. na podstawie art. 286 § 2 k.k. na karę 8 miesięcy więzienia z utratą wyżej wymienionych praw na okres 2 lat za to, że w miesiącu wrześniu 1956 r. oraz w miesiącu marcu 1957 r. jako pełniący obowiązki magazyniera w miejscowym Zakładzie Mleczarskim w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i osobistej działał na szkodę interesu publicznego w ten sposób, że przekraczając swą władzę dla ukrycia powstałych niedoborów w magazynie sfałszował zapotrzebowanie i kwity "Wz" na alizarol wydawany poszczególnym zlewniarzam i wozakowi K., przez co spowodował szkodę na sumę 39.990,50 zł.Na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczono obu oskarżonym okres tymczasowego aresztowania, ponadto obciążono ich solidarnie kosztami postępowania za pierwszą instancję i wymierzono im odpowiadające ówczesnym przepisom opłaty sądowe.Od powyższego wyroku wnieśli rewizję obaj oskarżeni.Rewizja Waldemara S. wnosząc o uchylenie wyroku w części dotyczącej kary i wymierzenie mu kary do 2 lat więzienia z równoczesnym zawieszeniem jej wykonania, podnosi zarzut rażącej niewspółmierności kary, wynikającej z nieuwzględnienia przez Sąd I instancji okoliczności, iż:a) działanie oskarżonego "z chęci zysku" wyrażało się w działaniu zamierzającym do ukrycia manka, powstałego w magazynie, za które był jako magazynier finansowo i służbowo odpowiedzialny,b) oskarżony, odchodząc ze stanowiska magazyniera Zakładów Mleczarskich w P. we wrześniu 1957 r., kiedy mu wyliczono manko w wysokości ponad 20 tysięcy zł - kwotę tę w całości uiścił.Rewizja oskarżonego Ignacego R. wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania bądź o zmianę kwalifikacji i złagodzenia kary oraz zastosowania art. 61 k.k. zarzuca wyrokowi:1) naruszenie przepisu art. 320 k.p.k. przez nierozważenie wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków K., S., K., K. i R., którzy stwierdzili, że oskarżony nie przywłaszczył sobie "ani jednego kilograma alizarolu."2) naruszenie przepisu art. 286 § 2 k.k. przez to, że brak jest dowodów, by oskarżony przywłaszczył sobie jakąkolwiek ilość alizarolu, wobec czego w czynie jego mieszczą się tylko znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.3) naruszenie przepisów art. 54 i 61 k.k. przez pominięcie szeregu okoliczności łagodzących (brak fachowego przygotowania, odbieranie magazynu od S. bez remanentu, bałagan w przedsiębiorstwie, wydawanie towaru prosto z wozu bez kwitów na polecenie kierownika K.).Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Obie rewizje oskarżonych nie są zasadne z wyjątkiem tej części, która dotyczy przypisanego Sąd I instancji jako okoliczności obciążającej przy wymiarze kary - "chęci zysku."W aktach sprawy brak materiałów do przyjęcia, że oskarżeni działali z chęci zysku. Dążenie do ukrycia niedoborów towarowych w celu uniknięcia odpowiedzialności cywilno-prawnej bądź obciążenia osobistego wysokością spowodowanych niedoborów, nie może być uznane za działanie z chęci zysku, a w konkretnej sprawie - jak to Sąd I instancji ustalił - stanowiło działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Brak było więc podstaw do zaliczenia w poczet okoliczności obciążających "chęci zysku." Odpadły zatem równocześnie podstawy do orzeczenia utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych.Okoliczność, że oskarżony Waldemar S. część manka (po jego stwierdzeniu przez komisję) wpłacił do kasy przedsiębiorstwa, jest dla oceny winy sprawcy obojętna; może mieć jednak wpływ na wymiar kary. Z protokołu rozprawy wynika, że okoliczność ta znana była sądowi. W okolicznościach łagodzących, wymienionych w uzasadnieniu wyroku, brak jednak o niej wzmianki.Sąd Najwyższy rozważając wymiar kary co do oskarżonego Waldemara S. uznał, iż nawet przy uwzględnieniu powyższej okoliczności łagodzącej, jako grawitujący w kierunku najniższego ustawą przewidzianego wymiaru, tak z przyczyn prewencji szczególnej jak i generalnej nie może być uznany za niewspółmiernie rażący.Bezzasadny jest zarzut rewizji oskarżonego I Ignacego R. dotyczący obrazy art. 320 k.p.k. Sąd I bynajmniej nie przypisał oskarżonemu zagarnięcia mienia społecznego (alizarolu), czego dowodem jest, że nie przyjął kwalifikacji przestępstwa z aktu oskarżenia (art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), lecz przeszedł na kwalifikację z art. 286 k.k.Chybiony jest zarzut obrazy art. 286 § 2 k.k. Sąd I instancji trafnie ustalił, iż oskarżony działał w celu osiągnięcia dla siebie korzyści majątkowej, gdyż przez ukrycie niedoborów chciał uniknąć wyrównania przez siebie spowodowanego go manka, co oczywiście połączone było z korzyścią majątkową. Ten stan rzeczy wypełnia dyspozycję art. 286 § 2 k.k.Co się tyczy okoliczności wymienionych w rewizji oskarżonego Ignacego R., a dotyczących wymiaru kary, to nie są one tego rodzaju, by usprawiedliwiały działanie oskarżonego polegające na tuszowaniu niedoborów drogą fałszowania dokumentacji. Wymiar kary jako zbliżony do najniższego ustawą przewidzianego uznany być musi za łagodny. Okoliczności wymienione w rewizji nie uzasadniają również zastosowania do sprawcy art. 61 k.k.Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku