II K 535/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława W. oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 20 maja 1957 r., na podstawie art. 375, 444 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, kosztami postępowania rewizyjnego obciążył Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach, wyrokiem z dnia 20 maja 1957 r., uznał oskarżonego Władysława W. za winnego przestępstwa z art. 215 § 1 k.k. popełnionego przez to, że w dniu 14 października 1956 r. w Katowicach sprowadził powszechne niebezpieczeństwo katastrofy w komunikacji w ten sposób, że jako kierowca prowadził samochód osobowy marki "Warszawa" Nr rej. B 62085 w stanie nietrzeźwym i bez ważnego prawa jazdy, skutkiem czego nie panując należycie nad pojazdem najechał na barierę zamkniętego przejazdu kolejowego i wyważył ją a następnie wjechał na tor kolejowy.Na podstawie art. 220 k.k. Sąd zwolnił oskarżonego od kary uznając, iż własnym działaniem odwrócił on grożące niebezpieczeństwo.Od powyższego wyroku wniósł rewizję Prokurator.Rewizja zarzuca obrazę art. 220 k.k. przez uwolnienie oskarżonego od kary na zasadzie tego przepisu, aczkolwiek z przewodu sądowego wynika, iż działanie oskarżonego zostało przez niego podjęte nie celem odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa katastrofy w ogóle, lecz celem uratowania własnego życia.W konkluzji rewizja zawiera wniosek o uchylenie wyroku w części dotyczącej uwolnienia oskarżonego od kary i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie kwestionuje ustalenia Sądu, że gdy oskarżony W. po wjechaniu na tor kolejowy zauważył zbliżający się pociąg, cofnął w porę samochód do tyłu zapobiegając w ten sposób katastrofie. Nie negując przeto faktu, iż oskarżony własnym działaniem odwrócił grożące niebezpieczeństwo, rewizja jest zdania, że nie może on jednakże korzystać z dobrodziejstwa art. 220 k.k., ponieważ działał w celu uratowania własnego życia.Z poglądem tym nie można się zgodzić.Jak wynika z motywów Komisji Kodyfikacyjnej ustawodawca wprowadzając przepis art. 220 k.k. wychodził z założenia, że interes społeczeństwa, by do katastrofy nie doszło, jest bezwzględnie większy, aniżeli interes, by przestępca nie uszedł karze odpowiadającej jego przewinieniu.Konfrontacja powyższego motywu z brzmieniem przepisu art. 220 k.k. prowadzi do wniosku, że k.k. faworyzuje (zresztą w formie fakultatywnej) działanie, polegające na obiektywnym odwróceniu w całości lub w części grożącego niebezpieczeństwa, bez względu na pobudki, które skłoniły sprawcę do zapobieżenia szkodzie (katastrofie). Przepis ten nie stawia żadnych dodatkowych warunków prócz tego, by sprawca własnym działaniem odwrócił sprowadzone przez siebie niebezpieczeństwo.Kodeks karny nie wymaga nawet, by sprawca odwrócił niebezpieczeństwo w całości, a zatem liczy się z możliwością nastąpienia szkody, której sprawca odwrócić już nie jest w stanie.Z tekstu art. 220 k.k. wynika, że niebezpieczeństwo musi już istnieć, albowiem ustawa wymaga, by sprawca odwrócił je w całości lub w części własnym działaniem, chodzi tu zatem o wypadek odwrócenia skutków dokonanego już przestępstwa.Odwrócenie takie nie uchyla bezwzględnie karalności czynu (jak np. w przypadku zaniechania usiłowania z art. 25 k.k.), lecz jedynie daje sądowi możność zastosowania - według własnego uznania - nadzwyczajnego złagodzenia kary lub całkowitego uwolnienia od kary.Reasumując powyższe wywody stwierdzić należy, że ani z literalnego brzmienia art. 220 k.k., ani też z motywów Komisji Kodyfikacyjnej do tego przepisu bynajmniej nie wynika, by ustawodawca przyznanie premii bezkarności względnie łagodniejszej kary sprawcom, którzy własnym postępowaniem odwrócili grożące niebezpieczeństwo - uzależniał od pobudek ich działania.W tych warunkach zarzut rewizji, iż Sąd błędnie zastosował przepis art. 220 k.k., do oskarżonego, który wprawdzie własnym działaniem odwrócił grożące niebezpieczeństwo, lecz uczynił to w celu uratowania własnego życia - należało uznać za niezasadny.Sąd Wojewódzki uwalniając oskarżonego Władysława W. od kary na podstawie art. 220 k.k. miał na względzie okoliczności, iż oskarżony brał czynny udział w Walkach Dywizji Kościuszkowskiej i I Armii WP przy oswobodzeniu Polski spod okupacji hitlerowskiej i że został zwolniony z wojska w 1951 r., że obecnie jest sumiennym i zdyscyplinowanym pracownikiem, że jest. ojcem dwojga nieletnich dzieci oraz że cierpi na gruźlicę żeber i kręgosłupa i obecnie chodzi w gorsecie ortopedycznym.Uwolnienia oskarżonego od kary nie można uznać, w tych warunkach, za rażąco łagodne potraktowanie go w rozumieniu przepisu art. 384 pkt 2 k.p.k.Z tych względów Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku w jakimkolwiek kierunku, orzekł jak w sentencji.