II K 573/57
WyrokIzba Karna1957-08-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy badanie stanu psychicznego oskarżonego przeprowadzone przez jednego psychiatrę i jednego internistę, przy braku uzasadnionych trudności w powołaniu drugiego psychiatry, spełnia wymogi art. 117 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że badanie stanu psychicznego oskarżonego przeprowadzone przez jednego psychiatrę i jednego internistę, gdy nie istniały uzasadnione trudności w powołaniu drugiego psychiatry, nie spełnia wymogów art. 117 § 1 k.p.k. Ratio legis tego przepisu polega na zapewnieniu, że w tak ważnej kwestii jak poczytalność oskarżonego wypowie się co najmniej dwóch ekspertów o podobnych kwalifikacjach, aby umożliwić równorzędną dyskusję specjalistyczną. Sformułowanie "w miarę możności" oznacza, że powołanie lekarza innej specjalności jest dopuszczalne jedynie w przypadku konkretnych trudności z wezwaniem psychiatrów, co powinno być uzasadnione postanowieniem sądu.Stan faktyczny
W sprawie badano stan psychiczny oskarżonego. Ekspertyzę przeprowadził jeden psychiatra oraz jeden internista. Sąd Najwyższy rozważał, czy takie składanie biegłych spełnia wymogi formalne przewidziane w kodeksie postępowania karnego. Waga sprawy, w której groziła najwyższa kara, podkreślała znaczenie prawidłowego przeprowadzenia tej ekspertyzy.Rozstrzygnięcie
Nie podano w tekście.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneZgodnie z art. 117 § 1 k.p.k. badanie stanu psychicznego oskarżonego winno być przeprowadzone przez przynajmniej dwóch lekarzy, w miarę możności psychiatrów. W sprawie niniejszej jednym z biegłych była Dr W. psychiatra, natomiast drugim biegłym był Dr M. internista. Wprawdzie tekst art. 117 k.p.k. nie wyklucza powołania na biegłego lekarza z zakresu innej specjalności, ale jest to zasadniczo niepożądane i powinno mieć miejsce wówczas tylko, gdy z przyczyn natury technicznej nie ma możności wezwania do Sądu lekarzy-psychiatrów. Ratio legis przepisu art. 117 § 1 k.p.k. polega na tym, że ustawodawca nie chce poprzestawać na opinii jednego lekarza w tak ważnej kwestii jak poczytalność oskarżonego i żąda co najmniej dwóch ekspertów. W przypadku różnicy zdań między nimi konieczne będzie powołanie jeszcze trzeciego specjalisty dla rozstrzygnięcia, który z ekspertów ma rację. We wszystkich powyższych wypadkach ustawodawca zakłada istnienie kilku samodzielnych i ewentualnie ścierających się w dyskusji zdań specjalistów o podobnych kwalifikacjach i dopiero zgodność poglądów dwóch ekspertów, oraz wysnute stąd i podzielone przez Sąd wnioski decydują o prawidłowo przeprowadzonej ekspertyzie sądowo-psychiatrycznej. Skoro jednym z biegłych nie jest psychiatra, istnieje obawa, że w ogóle nie dojdzie do równorzędnej dysykusji specjalistycznej, oraz, że zdanie lekarza psychiatry będzie miało w każdym wypadku znaczenie rozstrzygające, co oznacza praktycznie przekreślenie zasady, że w omawianej kwestii winno wypowiedzieć się co najmniej 2 lekarzy.Słowa "w miarę możności" użyte w art. 117 k.p.k. winny być rozumiane w ten sposób, że powoływanie przez Sąd lekarzy nie psychiatrów może mieć miejsce tylko w przypadku poszczególnych trudności wezwania psychiatrów, przy czym w każdym wypadku powinno w tej kwestii zapaść uzasadnione postanowienie Sądu.W sprawach takiej wagi, jak sprawa niniejsza, gdzie wchodzi w rachubę najwyższy wymiar kary, nie można uważać za prawidłowe przeprowadzenie badania stanu poczytalności oskarżonego przez jednego tylko psychiatrę.
Powiązane orzeczenia
- III KR 254/79 1979-09-03Czy opinia psychiatryczna wydana przez jednego lekarza psychiatrę i jednego lekarza medycyny, przy udziale psychologa, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych dotyczących stanu zdrowia psychicznego oskarżonego w konte…
- VII KZP 11/77 1977-06-16Czy dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów w celu wydania orzeczenia o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego tempore criminis (art. 183 k.p.k.) powoduje obowiązek wyznaczenia obrońcy dla oskarżonego…
- V KR 31/78 1978-03-15Czy sąd może zarządzić badanie psychiatryczne wraz z obserwacją oskarżonego, jeśli wniosek o takie badanie pochodzi od biegłych innych specjalności niż psychiatrzy?
- III KK 176/11 2012-01-11Czy samo poddanie oskarżonego badaniom psychiatrycznym w innej sprawie, w której stwierdzono zaburzenia osobowości, tworzy uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności w innej sprawie i obliguje sąd do dopuszczenia d…
- IV KR 238/66 1967-01-17Czy opinia biegłych psychiatrów, która nie uwzględnia dokumentacji medycznej oskarżonego i nie pozwala na zadawanie pytań przez strony, może stanowić podstawę ustaleń sądu dotyczących stanu psychicznego oskarżonego w chw…
Powołane przepisy
art. 117 § 1 KPKart. 117 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.