II KO 10/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej. Sędziowie: Z. Bartnik (sprawozdawca), E. Porębski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka R. - po rozpoznaniu wniosku o uchylenie orzeczenia o zastosowaniu amnestii - postanowiłuznać się za niewłaściwy do orzekania i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w W.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 9 marca 1984 r. Sąd Wojewódzki w W. skazał Henryka R.:- na podstawie art. 168 § 2 k.k. za czyn popełniony w dniu 29 grudnia 1982 r. na karę 3 lat pozbawienia wolności,- na podstawie art. 210 § 2 i art. 36 § 3 k.k. za czyn popełniony również w dniu 29 grudnia 1982 r. na karę 5 lat pozbawienia wolności i 15.000 zł grzywny,- na podstawie art. 208 i 36 § 3 k.k. za dziesięć czynów popełnionych w okresie od dnia 15 listopada 1982 r. do dnia 24 grudnia 1982 r. na kary po 2 lata pozbawienia wolności i po 20.000 zł grzywny - i orzekł karę łączną 5 lat i 6 miesięcy oraz 30.000 zł grzywny.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 16 sierpnia 1984 r., rozpoznając sprawę na skutek rewizji wniesionej przez obrońcę, zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o karze łącznej; na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) umorzył postępowanie karne w zakresie dziesięciu czynów zakwalifikowanych z art. 208 k.k., a na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy o amnestii karę 3 lat pozbawienia wolności orzeczoną na podstawie art. 168 § 2 k.k. złagodził o połowę, tj. do roku i 6 miesięcy, oraz orzekł nową karę łączną w rozmiarze 5 lat pozbawienia wolności.Henryk R. w dniu 15 listopada 1985 r. popełnił nowe przestępstwo umyślne, za które Sąd Rejonowy w S. prawomocnym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 1986 r. - na podstawie art. 208 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. - skazał go na 3 lata pozbawienia wolności i 60.000 zł grzywny oraz kary dodatkowe.W związku z tym Sąd Wojewódzki w W. pismem z dnia 2 marca 1987 r. przekazał akta wraz z wnioskiem Zakładu Karnego w Z. do Sądu Najwyższego w celu ewentualnego wydania orzeczenia w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii.Z tego wynika, że na tle tej sprawy zrodziła się wątpliwość, który z sądów na podstawie art. 12 powołanej ustawy o amnestii właściwy jest do orzekania o odwołaniu skutków amnestii w warunkach przewidzianych w art. 6 ust. 1 tej ustawy, jeżeli ustawę o amnestii stosował sąd drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym.Aby usunąć tę wątpliwość, należy zdaniem Sądu Najwyższego zwrócić uwagę na treść ust. 1, 2 i 3 art. 10 powołanej ustawy o amnestii. Z przepisów tych wynika, że amnestię stosuje sąd właściwy do rozpoznania danej sprawy, w postępowaniu przygotowawczym prokurator, a w sprawach o przestępstwa skarbowe oraz wykroczenia "organ" właściwy do rozpoznania danej sprawy.Z tych rozstrzygnięć ustawowych wynika, że tylko w wypadku postępowania przygotowawczego będącego w gestii prokuratora prawo do stosowania przepisów ustawy o amnestii przysługuje wyłącznie prokuratorowi niezależnie od tego, czy postępowanie takie prowadzi prokurator osobiście, czy na jego zlecenie Milicja Obywatelska. W wypadku jednak, gdy takie postępowanie prowadzi inny organ lub gdy sprawa zawiśnie w sądzie właściwym do stosowania przepisów ustawy o amnestii, jest to sąd lub organ wskazany w ust. 3 art. 10 powołanej ustawy o amnestii, i to instancji, w której sprawa aktualnie się znajduje w rozpoznaniu; tak więc w wypadku postępowania przed sądami - sąd pierwszej instancji, w którym sprawa zawisła, a sąd drugiej instancji jedynie wówczas, gdy w tym sądzie merytorycznie rozpoznawany jest środek odwoławczy, i to do czasu rozpoznania tego środka.Przechodząc na grunt art. 12 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii i uwzględniając rozważania przedstawione wyżej, uznać należy, że przez pojęcie "organ orzekający" rozumieć trzeba podmioty uprawnione do stosowania amnestii, a wyszczególnione w powołanych wyżej ustępach art. 10. Są to więc organy upoważnione bądź to do rozpoznania sprawy według właściwości rzeczowej, bądź w wypadku, gdy sprawa jest w stadium postępowania przygotowawczego - organ uprawniony do umorzenia postępowania w tym właśnie stadium.W każdym jednak wypadku będzie to ten z podmiotów wymienionych w art. 10 ust. 1, 2 i 3 cytowanej ustawy o amnestii, który jest właściwy do rozstrzygania spraw w pierwszej instancji.Za taką wykładnią art. 12 ust. 1 omawianej ustawy o amnestii przemawia treść ust. 3 tego artykułu. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że na postanowienie przysługuje zażalenie, a zgodnie z treścią art. 374 § 1 i art. 375 k.p.k. przysługuje ono jedynie od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji.Reasumując stwierdzić należy, że właściwy do orzekania w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) jest zawsze organ pierwszej instancji, w którym sprawa zawisła lub który decyduje o biegu postępowania przygotowawczego, i dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.