V KZ 31/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: E. Porębski (sprawozdawca), Z. Ziemba.Prokurator Prokuratury Generalnej: G. Fronczak.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja G. i innych, oskarżonych z art. 46 ust. 6 dekretu z dnia 12 grudnia z 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), po rozpoznaniu zażaleń wymienionych oskarżonych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w E. z dnia 17 sierpnia 1983 r. co do umorzenia postępowania na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w E. w celu nadania jej dalszego biegu.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w E. - jako sąd pierwszej instancji - po rozpoznaniu sprawy wymienionych oskarżonych wyrokiem z dnia 23 maja 1983 r. skazał ich na podstawie art. 46 ust. 6 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) na kary pozbawienia wolności nie przekraczające 2 lat i kary grzywny. Oskarżeni złożyli wnioski o nadesłanie im wyroku z uzasadnieniem, jednakże uzasadnienie wyroku nie zostało dotychczas sporządzone. Mimo że zapadł wyrok nieprawomocny, sąd pierwszej intancji w dniu 17 sierpnia 1983 r. orzekł postanowieniami o umorzeniu postępowania na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U.Nr 39, poz. 177) w stosunku do wszystkich oskarżonych. Oskarżeni odwołali się od tych postanowień, domagając się dalszego postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawową kwestią w omawianej sprawie jest ustalenie właściwości sądu do stosowania amnestii. Otóż skoro sąd pierwszej instancji wydał nieprawomocny wyrok, to w razie jego zaskarżenia sądem właściwym do rozpoznania sprawy i stosowania amnestii - w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) - jest sąd drugiej instancji, który rozstrzyga o zasadności wniesionych środków odwoławczych od wyroku, jak i o umorzeniu postępowania na podstawie art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii. Takie rozwiązanie nie pogorszy sytuacji oskarżonych, gdyż w postępowaniu odwoławczym może zapaść wyrok uniewinniający lub umarzający postępowanie na podstawie ustawy o amnestii - w zależności od przesłanek przemawiających za jednym czy drugim rozstrzygnięciem.Ustawa z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii - w przeciwieństwie do poprzednich ustaw o amnestii - wprawdzie nie przewiduje uprawnienia do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy, ale przez to nie eliminuje ewentualnego postępowania odwoławczego i obowiązujących zasad procesowych - domniemania niewinności, jak też prawa oskarżonego do obrony, oraz dopuszcza możliwość stosowania amnestii przez sąd drugiej instancji jako sąd właściwy do rozpoznania sprawy.Sąd Wojewódzki po wydaniu nieprawomocnego wyroku nie jest sądem właściwym do rozpoznania sprawy w kwestii zastosowania amnestii, i w tej sytuacji w niniejszej sprawie należy sporządzić uzasadnienie wyroku, przesłać oskarżonym wyrok z uzasadnieniem i w razie złożenia przez nich rewizji od wyroku przedstawić akta sprawy Sądowi Najwyższemu.Należy dodać, że sąd wojewódzki - jako sąd pierwszej instancji - byłby właściwy do stosowania amnestii w myśl art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy o amnestii jedynie w fazie wyrokowania po dniu 21 lipca 1983 r. (art. 4 ust. 2 ustawy o amnestii) i w razie uprawomocnienia się wyroku skazującego bez postępowania odwoławczego (darowanie kary - art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o amnestii).