II KO 113/26

II KO 113/26 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie z zażalenia B. S. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie z dnia 8 lipca 2026 r., sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2026 r. w przedmiocie wystąpienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zwoleniu. UZASADNIENIE Prokurator Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie po zapoznaniu się z materiałami sprawy prowadzonej z zawiadomienia B. S. postanowieniem z dnia 8 lipca 2026 r., sygn. akt […], odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie „zaistniałego w dniu 5 czerwca 2026 r. w L. niedopełnienia obowiązków przez X. Y., sędzię Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, poprzez nienadanie biegu zażaleniu B. S. na postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 25 maja 2026 r., sygn. IV Kp 274/26 o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa z dnia 23 lutego 2026 r. prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin-Południe w Lublinie, czym naruszyła interes prywatny B. S. , tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k., wobec II KO 113/26 2 stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, tj. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.”. Postanowienie to zaskarżyła B. S.. Wniesione przez nią zażalenie zostało przez prokuratora przyjęte i przekazane do rozpoznania właściwemu miejscowo Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie, z wnioskiem o jego nieuwzględnienie. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2026 r., sygn. akt IV Kp 495/26, Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. zwrócił się do Sądu Najwyższego o „przekazanie sprawy z zażalenia B. S. innemu sądowi równorzędnemu, bowiem wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości”. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż „okoliczność, że sprawa, w której wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, dotyczy sędziego tut. Sądu powoduje, że w odbiorze społecznym może powstać usprawiedliwione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten Sąd, co oczywiście nie służy budowaniu autorytetu wymiaru sprawiedliwości”. W tym względzie przytoczył orzeczenia Sądu Najwyższego stwierdzające, że pod pojęciem „dobra wymiaru sprawiedliwości” uzasadniającym odstępstwo od zasady właściwości miejscowej sądu i pozwalającym stosownie do treści art. 37 k.p.k. na przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu rozumie się okoliczności, które mogą wpływać na swobodę orzekania sądu miejscowo właściwego lub tylko powodować w odbiorze społecznym – nawet mylne – przekonanie o niezdolności tego sądu do obiektywnego i rzetelnego rozpoznania sprawy. Sąd nadmienił również, że „sędzia X. Y. jest Przewodniczącą […], delegatem tut. Sądu do Kolegium Sądu Okręgowego w Lublinie, a zatem osobą powszechnie znaną wśród sędziów Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, co pozawala wnioskować o dużym prawdopodobieństwie składaniu przez sędziów oświadczeń o wyłączeniu od rozpoznania przedmiotowej sprawy w oparciu o przepis art. 41 § 1 k.p.k.”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wystąpienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie wskazywano na wyjątkowy charakter przepisu art. 37 k.p.k. (wcześniej niepodzielonego na jednostki redakcyjne), jako dopuszczającego możliwość odstąpienia, ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, od fundamentalnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd II KO 113/26 3 właściwy miejscowo. Akcentowano również, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie tego przepisu może nastąpić m.in. wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przedstawił argumenty przekonujące o potrzebie przekazania sprawy z zażalenia B. S. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Rzeczywiście, zasadnie można przyjąć, że doznałoby uszczerbku dobro wymiaru sprawiedliwości, gdyby zażalenie to rozpoznał sąd miejscowo właściwy. W takim wypadku sąd ten, tj. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, oceniałby prawidłowość decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie sugerowanego przez autorkę zażalenia popełnienia przestępstwa przez sędzię właśnie tego Sądu, niewątpliwie zainteresowanej sposobem rozpoznania zażalenia. Jest więc wysoce prawdopodobne, że pozostawienie sprawy w kognicji sądu miejscowo właściwego prowadziłoby do pojawienia się, ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości, mających cechę racjonalności głosów, podających w wątpliwość zdolność tego sądu do bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy. Ogląd sprawy nasuwa przekonanie, że byłoby to wręcz nieuniknione w przypadku autorki zażalenia, która pozostaje w przekonaniu, iż osoby podejmujące w prokuraturach i sądach decyzje dotyczące jej osoby, czynią to z naruszeniem prawa, a nawet popełniają przestępstwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy przedmiotową sprawę przekazał do rozpoznania położonemu poza okręgiem Sądu Okręgowego w Lublinie Sądowi Rejonowemu w Zwoleniu. [J.J.] [r.g.]