II KO 12/19

Sygn. akt II KO 12/19 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie z zażalenia M. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt PO I Ds. […] o odmowie wszczęcia śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 marca 2019 r. wniosku Sądu Okręgowego w P., zawartego w postanowieniu z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt III Kp […], o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt III Kp […], Sąd Okręgowy w P. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z zażalenia M. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt PO I Ds. […] o odmowie wszczęcia śledztwa. W wystąpieniu wskazano, że przedmiotowa sprawa dotyczy zawiadomienia złożonego przez M. W. o przestępstwa, których mieli dopuścić się, między innymi, sędziowie orzekający w Sądzie Okręgowym w P.. W ocenie Sądu właściwego do rozpoznania przedmiotowego zażalenia, okoliczność ta może zrodzić wątpliwości co do bezstronności sędziów Sądu przy rozpoznawaniu zażalenia M. W.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 2 Wniosek Sądu Rejonowego jest niezasadny. Wyjątkowy charakter przepisu art. 37 k.p.k., pozwalającego na odstępstwo od zasadniczej właściwości sądu, nakazuje stosowanie tego przepisu w sposób niezwykle rygorystyczny. Przekazanie sprawy, na podstawie art. 37 k.p.k., innemu sądowi równorzędnemu może nastąpić z powodów, które mogą wywrzeć ujemny wpływ na swobodę wyrokowania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do trafnego rozpoznania sprawy. Normą art. 37 k.p.k. objęte są jednak, stanowiące zagrożenie dla bezstronności orzekania, sytuacje, w których sprawa dotyczy bezpośrednio całego sądu właściwego (rozumianego jako instytucja) lub jego wszystkich sędziów i ławników. Szczególne uprawnienie Sądu Najwyższego ingerujące w chronioną konstytucyjnie zasadę rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo aktualizuje się dopiero wtedy, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest wystarczające posłużenie się innymi przewidzianymi w Kodeksie postępowania karnego i służącymi temu celowi instytucjami. W tym zakresie art. 37 k.p.k. nie może w szczególności zastępować instytucji wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na istnienie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 41 § 1 k.p.k.). Skorzystania ze szczególnej właściwości delegacyjnej przewidzianej w art. 37 k.p.k. nie uzasadnia również wypadek, gdy osoba niepogodzona z czynnościami urzędowymi wykonywanymi przez funkcjonariuszy publicznych – sędziów i prokuratorów, decyduje się na kierowanie lawinowych, nieskonkretyzowanych w treści zawiadomień o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa przekroczenia uprawnień, a następnie zaskarża postanowienie prokuratora odmawiające wszczęcia postępowania karnego do sądu, w którym miejsce urzędowania ma sędzia objęty przedmiotowym zawiadomieniem. Procedowanie Sądu w sprawie zażalenia M. W. będzie prowadziło do kontroli prawidłowości orzeczenia niesądowego organu procesowego prowadzącego postępowanie przygotowawcze jedynie w sferze przedmiotowej, tzn. czy w ogóle opisane w zawiadomieniu zachowania można zakwalifikować jako przestępstwa, a nie na płaszczyźnie podmiotowej, czyli rozstrzygania o odpowiedzialności karnej wskazanych w zawiadomieniu funkcjonariuszy 3 publicznych. Nie będzie więc wiązało się z merytorycznym rozstrzyganiem w przedmiocie jego zarzutów w stosunku do konkretnych osób. Należy również zauważyć, że przeciwko sędziom Sądu właściwego nie toczy się ani postępowanie o uchylenie immunitetu, ani postępowanie dyscyplinarne. Z tego względu obawa Sądu, iż rozpoznanie zażalenia zgodnie z właściwością miejscową godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, jest zbyt daleko idąca. Rolą art. 37 k.p.k. jest zabezpieczenie obiektywizmu i bezstronności sądu w wypadku, kiedy inne instytucje służące temu celowi, np. wyłączenia sędziego, są niewystarczające. Instytucja ta nie powinna natomiast stanowić instrumentu służącego do swobodnego, bo pozostawionego w rękach strony postępowania składającej stosowne zawiadomienia o przestępstwie, manewrowania właściwością miejscową sądu, wbrew zasadzie zagwarantowanej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy należało uznać, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 37 k.p.k. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.