II KO 12/57
PostanowienieIzba Karna1958-06-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego?Ratio decidendi
Bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy nie są urzędnikami w rozumieniu przepisów Kodeksu Karnego dotyczących ochrony prawnej urzędników. Osoby te ani nie sprawują władzy, ani nie urzędują, ani nie wykonują czynności urzędowych w rozumieniu przepisów art. 286, 288, 290 § 1 i 2, 291 k.k. W związku z tym nie korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Katowicach przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą ochrony prawnej bufetowej, kelnera lub ekspedienta uspołecznionych zakładów pracy w świetle rozdziału XXI Kodeksu Karnego. Sąd Najwyższy rozstrzygnął tę kwestię, analizując pojęcie urzędnika w kontekście przepisów Kodeksu Karnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawioną kwestię prawną, stwierdzając, że bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy nie korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Katowicach kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneBufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznianych zakładów ani nie sprawują "władzy", o której mowa w art. 286 k.k., ani nie "urzędują", o czym mowa w art. 288, 290 § 1 i 291 k.k., ani wreszcie nie wykonują "czynności urzędowych", o których stanowi art. 290 § 2 k.k. Osoby te nie są tedy urzędnikami w rozumieniu ustawy karnej. W rozdziale XLI k.k., normującym odpowiedzialność urzędników, pojęcie "urzędnika" związane jest nierozłącznie właśnie z "władzą", "urzędowaniem" lub załatwianiem "czynności urzędowych". Nie może być inaczej rozumiana treść tego pojęcia w rozdziale XXI k.k., określającym karno-prawną ochronę "urzędnika" jako przedmiotu przestępstwa. Art. 292 k.k. oraz art. 46 m.k.k., jako też art. 12 dekretu z dnia 26 października 1949 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej, rozszerzają jedynie krąg osób ponoszących, gdy są podmiotem przestępstwa, odpowiedzialność przewidzianą dla urzędników. Wymienione ostatnio przepisy - przez wspomniane rozszerzenie - wprost podkreślają, iż osoby, o których one stanowią, urzędnikami nie są. Nawet więc w razie uznania, że bufetowa, kelner lub ekspedient należą do rzędu osób, na które rozciągnięto odpowiedzialność karną przewidzianą dla urzędników, nie można by im przyznać ochrony karno-prawnej, określonej dla przedmiotów przestępstw przeciwko władzom i urzędom (rozdział XXI k.k.). Jakakolwiek analogia wychodziłaby tutaj na niekorzyść oskarżonego i dozwolona być nie może (por. orz. SN z 3 stycznia 1957 r. Zb. Urz. za rok 1957 zeszyt II, poz. 13).
Powiązane orzeczenia
- II KO 121/57 1958-06-02Czy bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu karnego?
- VI KO 59/59 1959-05-14Czy rewidenci (portierzy) i brygadziści Zakładów Państwowych korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu karnego dla urzędników?
- VI KO 97/59 1959-08-10Czy kierownik zakładu gastronomicznego (restauracji) korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu karnego, w szczególności w art. 132 i 133 k.k.?
- VI KO 66/61 1962-01-25Czy palacz kotłowni c.c. zatrudniony w państwowej fabryce, w razie niedopełnienia obowiązku czuwania nad pracą kotłowni, może odpowiadać jak urzędnik z art. 286 § 1 k.k.?
- II KO 55/58 1958-11-20Czy strażnicy Straży Przemysłowej, wymienieni w art. 46 m.k.k., korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla urzędników w rozdziale XXI k.k.?
Powołane przepisy
art. 286 KKart. 288art. 290 § 2 KKArt. 292 KKart. 46art. 12§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.