II KO 37/23

Izba Karna2023-05-09

Skład orzekający: Paweł Kołodziejski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy oskarżony pełni funkcję kuratora sądowego w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy i utrzymuje kontakty zawodowe oraz towarzyskie z sędziami tego sądu?
Ratio decidendi
Przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości" uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi, gdy istnieje zagrożenie realnego wpływu na swobodę orzekania lub stworzenia uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Sytuacja, w której oskarżony pełni funkcję kuratora sądowego w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy i utrzymuje kontakty zawodowe oraz towarzyskie z sędziami, może rodzić uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu, nawet jeśli są one obiektywnie nieprawdziwe.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Z. wystąpił z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Oskarżonym w sprawie jest X. Y., który wykonuje obowiązki kuratora sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. Sąd Rejonowy uznał, że taka sytuacja może stwarzać przekonanie o braku obiektywnych warunków do rozpoznania sprawy w tym sądzie. Dodatkowo, część sędziów tego sądu wyłączyła się od rozpoznania sprawy z uwagi na kontakty towarzyskie z oskarżonym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądu Rejonowego w Z. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Chełmie.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 37/23 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie X. Y. oskarżonego o czyn z art. 212 § 2 k.k. w zw. z art. 216 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 maja 2023 r., wniosku Sądu Rejonowego w Z. zawartego w postanowieniu z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt II K […], o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę Sądu Rejonowego w Z. o sygn. akt II K […] do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Chełmie. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Z. wystąpił w inicjatywą przekazania sprawy II K […] innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 marca 2023 r. podniósł, że oskarżonym w przedmiotowym postępowaniu jest X. Y., który wykonuje obowiązki kuratora sądowego Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej przy Sądzie Rejonowym w Z. W ocenie występującego z wnioskiem, tego rodzaju sytuacja może stwarzać, zarówno u stron, jak i u postronnego obserwatora, przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w ww. sądzie w sposób obiektywny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. II KO 37/23 2 Wniosek sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawy zasługiwał na uwzględnienie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości", która stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem określonym w art. 37 k.p.k., winna znaleźć zastosowanie w tych sytuacjach, w których istnieje zagrożenie realnego wpływu na swobodę orzekania lub stworzenia w opinii publicznej uzasadnionego (nawet jeśli jest ono obiektywnie nieprawdziwe) przekonania o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy w sposób bezstronny (vide postanowienie SN z dnia 26 maja 2022 r., III KO 57/22, LEX nr 3391672; postanowienie SN z dnia 29 grudnia 2021 r., IV KO 163/21, LEX nr 3322287; postanowienie SN z dnia 17 października 2019 r., IV KO 89/19, LEX nr 3275555; postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 2016 r., V KO 28/16, LEX nr 2021679; postanowienie SN z dnia 12 czerwca 2003 r., IV KO 15/03, OSNwSK 2003, nr 1, poz. 1288; postanowienie SN z dnia 5 stycznia 2001 r., III KO 20/02, OSNwSK 2003, nr 1, poz. 853; postanowienie SN z dnia 10 grudnia 1999 r., III KO 98/99, LEX nr 39430; postanowienie SN z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995, nr 9-10, poz. 68). Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że oskarżony pełni w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy służbę jako kurator, co siłą rzeczy łączy się z utrzymywaniem przez niego kontaktów zawodowych z sędziami tego sądu. Ponadto jak wynika z zalegających w aktach sprawy oświadczeń sędziów złożonych w trybie art. 42 § 3 k.p.k., część z nich utrzymuje także kontakty towarzyskie z oskarżonym, co legło u podstaw wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 21 lutego 2023 r. Powyższe okoliczności mogą rodzić, zarówno u oskarżyciela prywatnego, jak i u przeciętnego obserwatora procesu, uzasadnione wątpliwości co do wystarczającego obiektywizmu do rozpoznania przedmiotowej sprawy przez sędziów Sądu Rejonowego w Z. (podobnie zob. postanowienie SN z dnia 17 sierpnia 2004 r., V KO 49/04, LEX nr 1619531; postanowienie SN z dnia 15 czerwca 2007 r., IV KO 34/07, OSNwSK 2007, nr 1, poz. 1335; postanowienie SN z dnia 27 lutego 2020 r., IV KO 17/20, LEX nr 3170547). Zatem zastosowanie instytucji właściwości z delegacji z art. 37 k.p.k. jest w pełni uzasadnione. II KO 37/23 3 Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd Najwyższy przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Chełmie, a zatem sąsiadującemu z sądem miejscowo właściwym, lecz położonym w innym okręgu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 212 § 2 KKart. 216 § 1 KKart. 37 KPKart. 42 § 3 KPK§ 2§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy