II KO 6/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Julii Ł., osk. z art. 13 ustawy z dn. 19.IV.1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. Nr 20, poz. 168), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dla miasta Łodzi kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy do sprawcy, który po umorzeniu na podstawie ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii (Dz. U. Nr 46, poz. 309) postępowania karnego przeciwko niemu o naruszenie przepisów ustawy z dn. 19.IV.1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. Nr 20, poz. 168), lub po darowaniu mu na podstawie wymienionej ustawy o amnestii kary wymierzonej za wspomniane naruszenie, przed upływem dwóch lat od wejścia w życie tej ustawy ponownie dopuszcza się takiego naruszenia, ma zastosowanie art. 18 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii, nakazujący podjęcie umorzonego postępowania lub wykonanie darowanej kary?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneMimo ogólnego sformułowania przepisu art. 18 ustawy o amnestii z dn. 22.XI.1952 r. przewidziana w nim instytucja cofnięcia amnestii zastosowanej do przestępstw popełnionych przed 20.XI.1952 r. w razie powrotu w okresie dwóch lat od wejścia w życie ustawy o amnestii do przestępstwa popełnionego z tych samych pobudek lub tego samego rodzaju, nie ma zastosowania do wykroczeń i do naruszenia dyscypliny pracy, poza przypadkiem określonym w art. 13 powołanej ustawy.Przepis art. 18 cytowanej ustawy o amnestii stosuje się tylko wówczas, gdy popełnione zostało nowe przestępstwo w ścisłym tego słowa znaczeniu, tj. zbrodnia lub występek (art. 12 k.k.).Wprawdzie art. 1 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. udziela amnestii sprawcom i uczestnikom przestępstw, do których należą nie tylko zbrodnie i występki, ale także i wykroczenia, jednak na podstawie art. 2, 4 i 5 tejże ustawy podzielić je można na:1)przestępstwa w ścisłym tego słowa znaczeniu, tj. zbrodnie i występki określone w kodeksie karnym i ustawach karnych dodatkowych oraz występki skarbowe przewidziane w prawie karnym skarbowym,2)innego rodzaju przestępstwa, a mianowicie:1)wykroczenia podlegające ukaraniu w trybie postępowania karno-administracyjnego lub sądowego,2)wykroczenia skarbowe,3)naruszenia dyscypliny pracy, za które ustawa przewiduje kary porządkowe potrącenia z należnego wynagrodzenia albo kary sądowe.Rozróżnienie to jest konieczne między innymi także dlatego, że ustawa w art. 9 ust. 2 pkt 1 przewidując wyłączenie spod zastosowania amnestii z powodu powrotu do przestępstwa i czyniąc je zależnym od popełnienia w okresie 5 lat po odbyciu kary za "przestępstwo" tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek zaznacza, iż nie dotyczy to osób skazanych na podstawie art. 13 ustawy z dn. 19.IV.1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy. Ów wyjątek od wyłączenia zastosowania amnestii odnosi się w istocie rzeczy do innych przestępstw przewidzianych w ustawie o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy, bo skoro nie wywołuje ujemnego skutku dla sprawcy ponowne skazanie za przestępstwo tego samego rodzaju zagrożone karą surowszą, to tym samym nie można go łączyć z przestępstwem mniejszym, będącym wykroczeniem (art. 12) lub też zbliżonym do wykroczenia (art. 7 i 8) i przewidzianym w tej samej ustawie. Taką redakcję art. 9 ust. 2 pkt 1 można tłumaczyć tylko tym, że ustawodawca nie łączył skutków powrotu do przestępstwa ze skazaniem za wykroczenie, co jest zrozumiałe na tle przepisów prawa o wykroczeniach, któremu w przeciwieństwie do kodeksu karnego nie jest znana instytucja powrotu do przestępstwa. Ponieważ jednak naruszenie dyscypliny pracy określone w art. 13 jest występkiem, konieczne było zaznaczenie w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii, iż przewidziane tam skutki powrotu do przestępstwa nie dotyczą osób skazanych z art. 13 ustawy z dn. 19.IV.1950 r.Te same zasady leżą u podstaw instytucji określonej w art. 18 ustawy o amnestii, instytucja ta bowiem w konstrukcji swej zbliżona jest do instytucji powrotu do przestępstwa zawartej w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o amnestii i oparta jest na podobnych sformułowaniach prawnych.Przeciw zarządzeniu cofnięcia amnestii w stosunku do wykroczeń popełnionych przed 20.XI.1952 r. z powodu popełnienia tego samego wykroczenia w okresie dwóch lat po wejściu w życie ustawy z dn. 22.XI.1952 r., przemawia krótki, bo sześciomiesięczny, okres przedawnienia wyrokowania i wykonania kary przewidziany w art. 16 ustawy z dn. 15.XII.1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym. Nie bez znaczenia również w tym przedmiocie jest dopuszczenie zatarcia skazania na karę sądową za przestępstwo z art. 7 i 8 ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy po roku nienagannej pracy. Widoczny jest więc brak zharmonizowania czasokresu z art. 18 ustawy o amnestii z wyżej przytoczonym okresem przedawnienia i zatarcia skazania, nie pozwalający na stosowanie wspomnianego przepisu do wykroczeń i naruszeń dyscypliny pracy z art. 7 i 8 ustawy z dn. 19.IV.1950 r.Wyłączenie zastosowania art. 18 ustawy o amnestii nie dotyczy jednak osób skazanych poprzednio i ponownie z art. 13 ustawy o naruszeniu socjalistycznej dyscypliny pracy ze względu na to, iż przestępstwo to jest występkiem zagrożonym karą aresztu do sześciu miesięcy, w art. 18 zaś nie ma szczególnego przepisu wyłączającego ten występek spod cofnięcia amnestii, analogicznego do przepisu zamieszczonego co do tego przestępstwa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o amnestii. Ponowne skazanie za to przestępstwo nie powoduje też cofnięcia amnestii zastosowanej do przewinień porządkowych (art. 5), naruszenia dyscypliny pracy z art. 7 i 8 oraz wykroczenia z art. 12 powołanej ustawy.Z tych powodów wyjaśniono jak w sentencji.