II KO 8/55

SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w składzie siedmiu sędziów w sprawie Henryka B. osk. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi w Łodzi w trybie art. 390 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:czy do odpowiedzialności listonosza pocztowego za przywłaszczenie przesyłki pieniężnej, powierzonej mu do doręczenia adresatowi, ma zastosowanie przepis zawarty w § 3 art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), czy też czyn taki kwalifikować należy z art. 1 § 1 tegoż dekretu lub z art. 286 § 2 k.k.- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneObostrzoną odpowiedzialność karną z art. 1 § 3 litera a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) lub z art. 2 dekretu z 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69) ponosi sprawca zagarnięcia mienia społecznego wówczas, gdy ochrona, przechowanie lub zabezpieczenie tego mienia, które zagarnął, należy do istoty jego czynności służbowych.Według § 1 regulaminu dla doręczycieli i listonoszów, stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Poczt i Telegrafów z dn. 23.VI.1948 r. (Dz. Urz. M. P. i T. Nr 14), do czynności służbowych doręczycieli miejskich należy:1)doręczanie odbiorcom do domu:1)przesyłek pocztowych zwykłych i rejestrowanych,2)dokumentów oddawczych na przesyłki rejestrowane;3)kwot przekazów pocztowych, telegraficznych i czekowych PKO,4)telegramów,5)wezwań i innych pism, otrzymanych w urzędzie pocztowym do doręczenia,2)inkasowanie należności pocztowych i telefonicznych oraz kwot z obrotu zleceniowego i pobraniowego;3)przedstawianie do zapłaty i protestowania weksli;4)przyjmowanie zleceń na prenumeratę czasopism;5)sprzedaż znaczków pocztowych i druków płatnych.Zakres czynności służbowych doręczycieli wiejskich jest jeszcze szerszy. Stosownie do § 117 omawianego regulaminu do ich obowiązków służbowych należy bowiem:1)przyjmowanie:1)zwykłych i poleconych przesyłek listowych,2)listów wartościowych,3)paczek do wagi 1 kg,4)przekazów pocztowych,5)wpłat w obrocie oszczędnościowym i czekowym PKO,6)zleceń na prenumeratę czasopism,7)telegramów,2)doręczanie odbiorcom:1)przesyłek pocztowych zwykłych i rejestrowanych,2)dokumentów oddawczych na przesyłki rejestrowane,3)kwot przekazów pocztowych, telegraficznych i czekowych PKO,4)telegramów,5)wezwań i innych pism, otrzymanych w urzędzie pocztowym do doręczenia,3)inkasowanie należności pocztowych i telegraficznych oraz kwot z obrotu zleceniowego i pobraniowego,4)przedstawianie do zapłaty i protestowanie weksli,5)sprzedaż znaczków pocztowych i druków płatnych,6)wyjmowanie ze skrzynek pocztowych przesyłek listowych i oddawanie ich w urzędzie pocztowym.Te wszystkie czynności służbowe doręczycieli pocztowych regulamin traktuje równorzędnie, wobec czego należy przyjąć, że wszystkie one należą do istoty ich czynności służbowych. Przepisy tego regulaminu nie dają natomiast podstawy do przyjęcia, jakoby jedynie roznoszenie listów i paczek należało do takich czynności. Tylko bowiem w większych miastach są czynni specjalni doręczyciele paczkowi oraz doręczyciele przesyłek ekspresowych i telegramów.Z przepisów omawianego regulaminu wynika również, że na doręczycielach pocztowych zarówno miejskich, jak i wiejskich, ciąży szczególny obowiązek służbowy ochrony, przechowania i zabezpieczenia mienia powierzonego im przez urząd pocztowy dla doręczenia adresatom oraz mienia powierzonego im przez strony w celu oddania go w urzędzie pocztowym, w czasie gdy powierzone im mienie znajduje się w ich dzierżeniu, a nadto że za mienie społeczne w rozumieniu obu dekretów z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68 i 69) należy uważać zarówno mienie powierzone doręczycielom pocztowym przez urząd pocztowy dla doręczenia adresatom, jak i mienie powierzone im przez strony w celu oddania go w urzędzie pocztowym.Według przepisów tego regulaminu, wszyscy doręczyciele pocztowi są bowiem między innymi obowiązani: kwitować odbiór przesyłek i innych przedmiotów otrzymanych do doręczenia, spełniać osobiście powierzone im czynności, rozpoczynać doręczanie przesyłek i inkasowanie należności zaraz po wyjściu z urzędu pocztowego, poczynając od odbiorców mieszkających najbliżej urzędu pocztowego, nie zatrzymywać się po drodze podczas doręczania i nie prowadzić prywatnych rozmów, nie zabierać do domu ani nie przechowywać u siebie przez noc przesyłek pocztowych, pieniędzy otrzymanych do doręczenia lub zainkasowanych od stron oraz innych przedmiotów otrzymanych do doręczenia lub przeznaczonych do oddania w urzędzie pocztowym, wpłacać tego samego dnia do kasy urzędu pocztowego wszelkie pobrane należności, sprawdzać tożsamość osoby odbiorcy, rozliczać się pisemnie z urzędem pocztowym zaraz po powrocie z rejonu, zawiadamiać natychmiast naczelnika urzędu pocztowego o zagubieniu przesyłki lub innego przedmiotu (§ 4, 5, 9, 20, 112 i nast., 119 i nast.). Wszyscy doręczyciele pocztowi są też odpowiedzialni służbowo i materialnie za powierzone im przesyłki i inne przedmioty (§ 10 i 119).W tych warunkach należy przyjąć, że wszyscy doręczyciele pocztowi, którzy przywłaszczyli sobie mienie powierzone im przez urząd pocztowy dla doręczenia adresatowi lub mienie powierzone im przez strony w celu oddania go w urzędzie pocztowym, ponoszą odpowiedzialność z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), o ile wartość zagarniętego mienia przekracza 300 zł, a z art. 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69), gdy wartość zagarniętego mienia kwoty tej nie przekracza.Ponieważ dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego w przedmiocie tego zagadnienia wykazywało pewne rozbieżności, zaszła potrzeba rozstrzygnięcia tego zagadnienia w składzie siedmiu sędziów.