VI KZP 12/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: W. Dąbrowski, T. Gdowski (sprawozdawca), F. Karolus, T. Majewski (współsprawozdawca), A. Pyszkowski, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Romualda P., oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu przedstawionego do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez skład zwykły Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 12 stycznia 1968 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy urzędnik pocztowy, który pobiera od odbiorców paczek zagranicznych opłaty celne wyższe niż należało (wskutek umyślnego wprowadzenia tych odbiorców w błąd co do wysokości należnych opłat) i który przywłaszcza sobie różnicę między wysokością opłat podwyższonych a wysokością opłat należnych urzędowi, dopuszcza się przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) czy też przestępstwa z art. 286 § 2 k.k.?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneFunkcjonariusz urzędu państwowego w zakresie swoich czynności urzędowych występuje wobec strony jako przedstawiciel tego urzędu. Jeżeli zatem strona z jakiegokolwiek tytułu wpłaca do rąk właściwego funkcjonariusza kwotę zażądaną przez niego jako należną urzędowi, w którego imieniu on działa - jest to równoznaczne z wpłaceniem tej kwoty urzędowi. Staje się ona własnością urzędu, choćby została pobrana w wysokości przekraczającej sumę rzeczywiście należną.Przywłaszczenie przez funkcjonariusza kwoty uiszczonej przez stronę ponad przepisaną należność stanowi więc zagarnięcie mienia społecznego, i to niezależnie od tego, czy wpłata taka nastąpiła wskutek pomyłki strony lub funkcjonariusza, później przez niego dostrzeżonej i wykorzystanej, czy też - tym bardziej - w wyniku celowego działania tego funkcjonariusza.Dodać należy, że urząd ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności (art. 417 § 1 k.c.), a w niniejszym wypadku urząd celny ma obowiązek nawet z urzędu zwrócić niesłusznie pobraną nadpłatę (art. 42 prawa celnego).Z powyższych względów należało uchwalić, jak w sentencji.