VI KZP 11/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Bodecki. Sędziowie: B. Bartosik, J. Bratoszewski, R. Góral (współsprawozdawca), J. Mikos (sprawozdawca), J. Pustelnik, H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Janusza B., oskarżonego z art. 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 13 pkt 4 w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 141) przez Sąd Najwyższy - postanowieniem z dnia 27 lutego 1986 r. - powiększonemu składowi do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy działalność państwowej jednostki organizacyjnej «Polska Poczta, Telegraf i Telefon» w zakresie świadczenia usług o charakterze powszechnym, polegająca na doręczaniu pieniędzy przekazanych przez nadawców za pomocą przekazów pocztowych lub telegraficznych, należy do działalności podlegającej ochronie na podstawie art. 9 i 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101)?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW pytaniu przedstawionym składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego w istocie chodzi o interpretację określeń: "mienie przewoźnika" lub "mienie powierzone do przewozu", użytych w tekście art. 9 i 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej, gdyż nie ulega wątpliwości, że przedsiębiorstwo "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" jest przewoźnikiem, co wynika z art. 44 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. Nr 54, poz. 275), według którego "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" jest przedsiębiorstwem m. in. powołanym do pełnienia usług przewozowych. Jednakże powołany art. 44, poza wymienieniem funkcji przewozowej przedsiębiorstwa jako jednej z usług o charakterze powszechnym, wymienia także i inne funkcje, takie jak np. łączność telefoniczna, telegraficzna, radiokomunikacyjna, których nie można uznać za funkcje o charakterze przewozowym.Odpowiadając na przedstawione pytanie prawne, należy stwierdzić, że doręczenie przez pocztę pieniędzy przekazanych przez nadawców za pomocą przekazów pocztowych lub telegraficznych - w odróżnieniu od towarów przewożonych przez nią lub nawet pieniędzy (np. przewożonych w workach) - nie łączy się bezpośrednio z wykonywaniem usług przewozowych. Przekazywane bowiem za pośrednictwem poczty kwoty pieniężne nie są konkretnym przewożonym towarem, lecz jedynie dokumentem, w którym określona została odpowiednia kwota pieniężna, i jest on zleceniem wypłaty tej kwoty adresatowi, podobnie jak to się dzieje w działalności bankowej.Należy także zauważyć, że w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1987 r. - VI KZP 1/86 wyjaśniono, że: "Mieniem przewoźnika w rozumieniu przepisów art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) jest mienie będące przedmiotem przewozu (...)" W uzasadnieniu tej uchwały m. in. podano, że: "Celem bowiem odrębnego uregulowania odpowiedzialności za zagarnięcie godzące w mienie przewoźnika (lub powierzone mu do przewozu) była potrzeba zapewnienia wzmożonej ochrony mieniu przewożonemu (...), tj. takiemu mieniu przewoźnika, które w stosunku do innego mienia tego przewoźnika znajduje się w szczególnej sytuacji z uwagi na wyjątkowo wysokie zagrożenie przestępczością w postaci zagarnięcia. Zakres tej ochrony nie powinien jednak wykraczać poza granice niezbędne i uzasadnione. Ratio legis przepisów art. 9 i 10 cyt. ustawy prowadzi więc do wyłączenia spod surowszego karania - w porównaniu z przepisami kodeksu karnego - za to zagarnięcie mienia przewoźnika, które nie dotyczy mienia pozostającego w bezpośrednim związku z podstawową funkcją pełnioną przez przewoźnika, jaką jest działalność przewozowa".Na tle tego rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego zachodzi w sprawie niniejszej potrzeba wyodrębnienia z ogółu funkcji pełnionych przez przedsiębiorstwo "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" tych funkcji, które nie są bezpośrednio związane ze świadczeniem usług przewozowych, a tym samym nie skutkują wzmożonej ochrony karnoprawnej mienia przewoźnika przewidzianej w przepisach ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej. Do takich funkcji należy przekazywanie przez pocztę przesyłek o nominalnej wartości pieniężnej. Funkcja ta bowiem nie polega na przewozie towarów lub rzeczy, lecz na pośredniczeniu w przekazywaniu nominalnie tylko określonych wartości pieniężnych.