VI KZP 1/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Izby Karnej B. Dzięcioł. Sędziowie: R. Bodecki (współsprawozdawca), J. Borodej, Z. Kwiecień, J. Mikos, W. Ochman (sprawozdawca), J. Pustelnik. Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leona K., oskarżonego z art. 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Najwyższy - postanowieniem z dnia 27 stycznia 1986 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przez mienie przewoźnika, o którym mowa w art. 9 i 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), należy rozumieć każde mienie jednostki gospodarki uspołecznionej będącej przewoźnikiem czy też tylko takie mienie, które jest ściśle związane z podstawową działalnością przewoźnika, jaką jest przewóz towarów, a w szczególności czy pojęcie wspomnianego mienia obejmuje również kwoty pieniężne pobierane przez przewoźnika tytułem należności za świadczone usługi transportowe?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktyczneArtykuł 9 i 10 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) wyodrębniły z norm regulujących odpowiedzialność karną za przestępstwa przeciwko mieniu zagarnięcia dokonane na szkodę przewoźnika będącego jednostką gospodarki uspołecznionej, tj. zarówno zagarnięcia mienia należącego do przewoźnika, jak i zagarnięcia mienia powierzonego takiemu przewoźnikowi do przewozu.Na tle tych unormowań wyłoniło się zagadnienie prawne zmierzające do ustalenia zakresu pojęcia "mienie przewoźnika". Rozważając tę kwestię, należy stwierdzić, że stosując wykładnię gramatyczną art. 9 i 10 powołanej ustawy można by dojść do wniosku, iż pojęcie "mienie przewoźnika" obejmuje wszelkie mienie należące do przewoźnika, a więc nie tylko to mienie, które pozostaje w związku ze świadczeniem usług transportowych, ale także inne mienie należące do tego przewoźnika.Wykładnia taka prowadziłaby jednak do rozszerzenia zaostrzonej odpowiedzialności karnej na przestępstwa godzące w te dobra, które nie wymagają wzmożonej ochrony prawnej. Celem bowiem odrębnego uregulowania odpowiedzialności za zagarnięcia godzące w mienie przewoźnika (lub mienie powierzone mu do przewozu) była potrzeba zapewnienia wzmożonej ochrony mieniu przewożonemu lub bezpośrednio związanemu z takim przewozem, tj. takiemu mieniu przewoźnika, które w stosunku do innego mienia tego przewoźnika znajduje się w szczególnej sytuacji ze względu na wyjątkowo wysokie zagrożenie przestępczością w postaci zagarnięcia. Zakres tej szczególnej ochrony nie powinien jednak wykraczać poza granice niezbędne i uzasadnione. Ratio legis art. 9 i 10 tej ustawy prowadzi więc do wyłączenia spod surowszego, w porównaniu z przepisami kodeksu karnego, karania za te zagarnięcia mienia przewoźnika, które nie dotyczą mienia pozostającego w bezpośrednim związku z podstawową funkcją pełnioną przez przewoźnika, jaką jest działalność przewozowa. Wobec takiego rozumienia pojęcia "mienie przewoźnika" przedmiotem zagarnięcia określonego w art. 9 i 10 ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej może być także urządzenie techniczne służące bezpośrednio przewozowi, jak np. sam środek transportu, oraz - co jest oczywiste - mienie przewożone; natomiast nie będzie nim inne mienie należące do przewoźnika, nie służące bezpośrednio przewozowi.Kolejna kwestia dotyczy wyjaśnienia, czy jest mieniem przewoźnika innego jeszcze rodzaju mienie. Z działalnością przewozu bowiem pozostają w związku opłaty za usługi transportowe. I w tym zakresie należy również nawiązać do przedstawionych motywów, które odwołują się do ratio legis ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej. Rozważenia te nakazują pozostawić poza ramami pojęcia "mienie przewoźnika" w rozumieniu art. 9 i 10 powołanej ustawy także mienie w postaci kwot pieniężnych z tytułu należności za przewóz osób i rzeczy.