II KR 256/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: J. Szamrej (sprawozdawca), J. Żurawski.Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 1984 r. sprawy Stanisława C. i innych, oskarżonych z art. 202 § 2 w zw. z art. 58 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 25 kwietnia 1983 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) ograniczył orzeczenie o konfiskacie mienia Jerzego Z. do wymienionych w nim przedmiotów w postaci telewizora i radioodbiornika,b) uchylił orzeczenie o przepadku na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci 12 sztabek metalu (srebra) i zarządził zwrot tych sztabek Hucie Miedzi w L.;2) utrzymał w mocy tenże wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w L. wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1983 r. skazał m.in.:1) Adama C. na podstawie art. 202 § 1 i art. 36 § 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i 40.000 zł grzywny za to, że w okresie między dniami 30 października a 3 listopada 1978 r. w L., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, zagarnął dwa hoboki szlamu anodowego suchego, mielonego o wadze co najmniej 160 kg, wartości 144.984 zł, na szkodę Huty Miedzi w L.;2) tegoż Adama C. na podstawie art. 215 § 1 i art. 36 § 3 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 25.000 zł grzywny za to, że w sierpniu 1979 r. w P., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wziął udział w suszeniu, a następnie przetopie szlamu anodowego mokrego o wadze co najmniej 80 kg i wartości 40.012 zł, wiedząc o tym, że szlam ten pochodzi z kradzieży dokonanej na szkodę Huty Miedzi w L., i tym samym pomógł w ukryciu przedmiotu przestępstwa przez jego przetworzenie w srebro, przy czym z przetopu owych 80 kg szlamu anodowego mokrego dokonanego przez Adama C. z udziałem Stanisława C. i Jerzego Z. uzyskano około 16 kg stopu srebra niskiej próby, które zostało ponownie przetopione z 17 kg stopu srebra niskiej próby uzyskanymi z poprzedniego wytopu przez Jerzego Z. i Stanisława C., i uzyskane 22 kg srebra sprzedane zostały na Wybrzeżu, przy czym na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. wymierzył mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat oraz 50.000 zł grzywny;3) Stanisława C. i Jerzego T. na podstawie art. 202 § 2 i art. 215 § 1 w zw. z art. 58 i 10 § 2 k.k., wymierzając im na podstawie art. 202 § 2 w zw. z art. 10 § 3, art. 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. kary: pierwszemu 7 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 400.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty części mienia w postaci samochodu osobowego marki "Polonez 1500", drugiemu zaś - 6 lat pozbawienia wolności, 200.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty części mienia w postaci samochodu osobowego marki "Fiat" lub innej marki, nie objętego postanowieniem o zabezpieczeniu majątkowym, a w razie niemożności jego zajęcia - telewizora "Taurus 23" i radioodbiornika "Chronos" oraz innych przedmiotów lub wartości majątkowych o łącznej wartości (z wymienionym telewizorem i radioodbiornikiem) nie przekraczającej 300.000 zł (...);4) Ryszarda G. na karę 6 lat pozbawienia wolności, 200.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty części mienia w postaci samochodu osobowego marki "Fiat 125p" (...) za to, że działając w zorganizowanej grupie przestępczej, a zatem w porozumieniu z innymi osobami, oraz przestępstwem ciągłym, zagarnął z terenu Huty Miedzi w L. i na szkodę tejże Huty szlam anodowy w różnych postaciach, a to szlam anodowy mokry, suchy mielony i suchy w grudach tzw. zbrylony.Ryszard G. w okresie od lutego do marca 1979 r. i do maja, czerwca 1980 r. zagarnął z Leonem S. mienie o wartości 1.192.680 zł.Od tego wyroku oskarżeni wnieśli rewizje (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Trzeba stwierdzić, że orzeczenie o karze dodatkowej konfiskaty części mienia oskarżonego Jerzego Z. jest wadliwe, ponieważ obejmuje ono w sposób niedopuszczalny także mienie nie istniejące w chwili wydania wyroku (art. 47 § 1 k.k.), tj. mienie przyszłe w postaci samochodu marki "Fiat" lub innej marki oraz innych przedmiotów lub wartości majątkowych, którego posiadania przez tegoż oskarżonego nie stwierdzono.Wadliwe jest również orzeczenie na podstawie art. 48 § 1 k.k. kary dodatkowej przepadku na rzecz Skarbu Państwa 12 sztabek metalu w kształcie graniastosłupów o podstawie trójkątnej koloru srebrzystego. W rzeczywistości chodzi tu o sztabki zawierające 76,35% srebra, których łączna wartość - według opinii rzeczoznawcy Huty Miedzi w L. - wynosi 594.132 zł. Srebro to - jak to trafnie ustalił Sąd Wojewódzki - zostało zakwestionowane w czasie rewizji przeprowadzonej w samochodzie oskarżonego Stanisława C. na terenie miejscowości K. i niewątpliwie było uzyskane przez przetopienie szlamu anodowego zagarniętego przez tegoż oskarżonego wspólnie z innymi osobami w trzech ostatnich wypadkach.Należy przy tym wyrazić pogląd, że zagarnięte mienie społeczne nie staje się własnością sprawcy przestępstwa przez fakt jego przetworzenia (art. 192 § 2 k.c.) i jako pozostające nadal własnością społeczną podlega - w wypadku zakwestionowania - przekazaniu pokrzywdzonej jednostce gospodarki uspołecznionej, a nie przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa. W wypadku zaś zarządzenia przekazania (zwrotu) takiego mienia pokrzywdzonej jednostce gospodarki uspołecznionej orzeczenie o zasądzeniu na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. odszkodowania pieniężnego na rzecz tej jednostki nie może obejmować jego równowartości.W niniejszej sprawie należało więc zarządzić zwrot Hucie Miedzi w L. wspomnianych sztabek srebra wartości 594.132 zł i wartość tę uwzględnić odpowiednio na korzyść oskarżonych w orzeczeniu o zasądzeniu na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. odszkodowania pieniężnego na rzecz tej huty, czego jednak Sąd Wojewódzki nie uczynił, orzekając w tym zakresie odmiennie.W konsekwencji stwierdzenia wskazanych wyżej wad w orzeczeniach o konfiskacie mienia oskarżonego Jerzego Z. oraz o przepadku na rzecz Skarbu Państwa 12 sztabek srebra wartości 594.132 zł, a w związku z tym również i w orzeczeniach o zasądzeniu odszkodowania pieniężnego oraz wpisu stosunkowego od tego odszkodowania, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w sposób wskazany w części dyspozytywnej niniejszego wyroku.Warunkiem orzeczenia na podstawie art. 46 k.k. konfiskaty określonego mienia nie jest ustalenie, że zostało ono nabyte za pieniądze uzyskane za pomocą przestępstwa. Dlatego, mimo braku stwierdzenia, że oskarżony Ryszard G. nabył zakwestionowany samochód marki "Fiat 125 p" za pieniądze uzyskane za pomocą przypisanego mu przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego znacznej wartości, Sąd Wojewódzki zasadnie orzekł na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. konfiskatę tego samochodu, mając na względzie charakter i sposób popełnienia wspomnianego przestępstwa (...).