II KR 330/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Żurawski.Sędziowie SN: J. Mikos, W. Sikorski.Protokolant: M. Brzezińska.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 1974 r. sprawy Józefa Ś., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. z powodu rewizji założonej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 13 października 1973 r., sygn. akt III K 17/73:1)utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,2)zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego oraz tytułem opłaty sądowej za drugą instancję kwotę 12.000 zł.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 13 października 1973 r. oskarżony Józef Ś. uznany został za winnego tego, że:w nocy na 14 stycznia 1973 r.". w S., przewidując możliwość pozbawienia życia Gertrudy L. i godząc się na to, uderzył ją metalową łopatą w głowę, powodując rozległe obrażenia czaszki i mózgu, w następstwie których Gertruda L. po upływie kilku godzin zmarła,i za to został skazany na podstawie art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. na karę 12 lat pozbawienia wolności.Od tego wyroku złożył rewizję obrońca oskarżonego.Rewizja obrońcy, podnosząc zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku oraz rażącej niewspółmierności kary, będącej następstwem niedostatecznego uwzględnienia przez Sąd Wojewódzki faktu, że oskarżony w chwili czynu miał ograniczoną zdolność kierowania swoim postępowaniem w stopniu znacznym, co wskazuje na potrzebę zastosowania wobec niego nadzwyczajnego złagodzenia kary.W konkluzji rewizja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku, przez uznanie oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa z art. 158 § 3 k.k. i wymierzenie mu kary na zasadzie tegoż przepisu z zastosowaniem nadzwyczajnego złagodzenie kary, ewentualnie o złagodzenie kary orzeczonej przez Sąd I instancji przez zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna.Podniesiony zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że sprawcą zadania pokrzywdzonej obrażeń, które w skutkach okazały się śmiertelne był oskarżony, jest nietrafny.Wbrew zarzutom podniesionym przez obrońcę, Sąd Wojewódzki prawidłowo rozważył i ocenił wszystkie dowody i okoliczności ujawnione na rozprawie oraz mające znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń, jak również wskazał przekonywająco przesłanki, na podstawie których uznał winę oskarżonego Józefa Ś. za udowodnioną w zakresie zarzucanej mu zbrodni zabójstwa.Uznać w związku z tym należy, że drobiazgowa i wszechstronna analiza wszystkich dowodów dostarczonych przez przewód sądowy doprowadziła do trafnego wniosku o winie oskarżonego.Wywody rewizji sprowadzają się w istocie rzeczy do polemiki z ustaleniami Sądu, wynikającymi z realizacji jego uprawnień do swobodnej oceny dowodów.Polemika ta nie może odnieść zamierzonego przez obrońcę skutku, gdyż przytoczone dla uzasadnienia tej rewizji argumenty pozbawione są podstaw, bądź są niesłuszne.Obrońca oskarżonego kwestionuje słuszność dokonanej przez Sąd Wojewódzki oceny wartości dowodowej zeznań świadków Huberta i Jerzego L. oraz wyjaśnień oskarżonego złożonych w śledztwie, usiłując wykazać, że wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Wojewódzkiemu, zeznania te i wyjaśnienia oskarżonego ze śledztwa pozbawione są waloru dowodowego w sprawie.Przechodząc do szczegółowej analizy rewizji, stwierdzić trzeba, że za zupełnie nieprzekonywujący należy uznać pogląd wyrażony przez obrońcę, że sprawcą pobicia, czy też uderzenia łopatą pokrzywdzonej mógł być ktoś inny, przebywający wówczas na podwórku.Należy zauważyć, iż pogląd ten jest zupełnie dowolny i nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.W szczególności odpaść musi argument, że wyjaśnienia oskarżonego, znajdujące pośrednio potwierdzenie w zeznaniach świadków Huberta i Jerzego L. oraz św. H. Ś., złożone w śledztwie, nie mogą stanowić pełnowartościowego dowodu w sprawie. Nie ma w tym miejscu potrzeby powtarzania tych wszystkich wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które legły u podstaw takiej właśnie oceny wyjaśnień oskarżonego złożonych w śledztwie. Wywody te są bowiem bezbłędne i Sąd Najwyższy w pełni je podziela.Zespół tych dowodów, uwzględniony dokonanymi ustaleniami, poczynionymi przez Sąd Wojewódzki, dawał temu Sądowi pełną podstawę do przyjęcia, że oskarżony Józef Ś. istotnie jest sprawcą zarzucanego mu przestępstwa, stąd też rozstrzygnięcie o winie oskarżonego, wbrew odmiennym w tym zakresie wywodom rewizji obrońcy, nie może być kwestionowana.Rodzaj zaś użytego narzędzia oraz miejsce zadania ciosów daje wystarczającą podstawę do przyjęcia, że oskarżony działał z zamiarem zabójstwa i można tylko uzupełniająco podać, że chodzi tu co najmniej o zamiar ewentualny.Z tych też powodów, nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku rewizji o zakwalifikowanie czynu oskarżonego z art. 158 § 3 k.k.Przechodząc następnie do omówienia zarzutu rażącej niewspółmierności kary przez niezastosowanie wobec oskarżonego dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary, stwierdzić trzeba, że również on nie może być uznany za usprawiedliwiony.Wypada w związku z tym stwierdzić, że nadzwyczajne złagodzenie kary, w wypadku określonym w art. 25 § 2 k.k., nie jest obligatoryjne, lecz pozostawione jest do uznania Sądu.Rozstrzygnięcie o zastosowaniu lub niezastosowaniu dobrodziejstwa, wynikającego z przepisu art. 25 § 2 k.k. jest rozstrzygnięciem w kwestii wymiaru kary i jako takie musi uwzględnić wszystkie ogólne dyrektywy wymiaru kary zawarte w art. 50 k.k., czyli również cele kary w zakresie jej społecznego oddziaływania. Oznacza to zatem, że z instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary Sąd może korzystać tylko wówczas, gdy na podstawie całokształtu okoliczności, mających wpływ na wymiar kary, zasadny staje się wniosek, iż dla osiągnięcia celów, którym kara ma służyć, należy zejść poniżej dolnej granicy kary, przewidzianej w przepisie stanowiącym podstawę skazania.Sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, tylko wówczas, kiedy dochodzi do wniosku, że kara wymierzona z nadzwyczajnym złagodzeniem spełni swoje cele.W niniejszej sprawie brak jest przekonywających podstaw do tego rodzaju oceny.W pierwszym bowiem rzędzie wskazać trzeba, że ograniczoną poczytalność oskarżonego - w chwili czynu - biegli wiążą przede wszystkim z nadużywaniem alkoholu przez oskarżonego.Oczywistym jest, że ten stan rzeczy nie może pozostać bez wpływu na ocenę wymiaru kary, w sensie braku usprawiedliwionej konieczności zejścia poniżej dolnej granicy ustawowego wymiaru kary, przewidzianego w przepisie art. 148 § 1 k.k.Z tych też względów, oskarżony nie zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary, wymierzona zaś mu kara 12 lat pozbawienia wolności jest represją współmierną do stopnia zawinienia z jego strony oraz w należyty sposób uwzględniająca postulaty prewencji generalnej i indywidualnej.