II KR 73/80
WyrokIzba Karna1980-04-03
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić orzeczenie o karze łącznej i karze dodatkowej, a także uchylić wyrok w części dotyczącej konkretnych czynów przypisanych oskarżonym, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, w związku z zarzutami rewizji prokuratora dotyczącymi błędów w ustaleniach faktycznych i ocenie materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał rewizję prokuratora za zasadną, stwierdzając błędy w ustaleniach faktycznych i ocenie materiału dowodowego przez Sąd I instancji w zakresie czynu przypisanego oskarżonym z art. 201 k.k. i art. 266 § 1 i 4 k.k. Wskazano na potrzebę dokonania podstawowego rozliczenia oskarżonych w zakresie podziału ryczałtu, rozliczenia remanentów oraz analizy kosztów i przychodów, co skutkowało uchyleniem wyroku w tej części i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W konsekwencji uchylono również orzeczenie o karze łącznej i karze dodatkowej.Stan faktyczny
Danuta P. i Aleksander S. zostali oskarżeni o szereg przestępstw, w tym zagarnięcie mienia, wyłudzenie pieniędzy i towarów. Sąd Wojewódzki uznał ich winnymi części zarzucanych czynów, orzekając kary pozbawienia wolności, grzywny oraz zakaz zajmowania stanowisk. Prokurator wniósł rewizję, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i ocenie materiału dowodowego w zakresie czynu z art. 201 k.k. Obrońcy oskarżonych również zaskarżyli wyrok w części dotyczącej skazania z art. 205 § 1 k.k. i orzeczenia o karze łącznej. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizje.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności i karze dodatkowej, a także w części dotyczącej czynów przypisanych oskarżonym z art. 218 k.k. i art. 219 k.k., przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w J. W pozostałych częściach wyrok utrzymał w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Bratoszewski.Sędziowie SN: Z. Bartnik (spr.), H. Szwaczkowski.Protokolant: A. Dudzińska.Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Rychlik.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 1980 r. sprawy Danuty P. i Aleksandra S. oskarżonych z art. 201 w związku z art. 266 § k.k., 205 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w J. z dnia 26 czerwca 1979 r., I. Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: uchyla do obojga oskarżonych orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności i karze dodatkowej zakazu zajmowania stanowisk materialnie odpowiedzialnych;II. Uchyla wyrok w czyści dotyczącej czynu przypisanego Danucie P. z art. 218 k.k., a w stosunku do Aleksandra S. w części dotyczącej czynu przypisanego z art. 219 k.k., opisanych w pkt I i II wyroku Sądu Wojewódzkiego (pkt I aktu oskarżenia) i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w J. do ponownego rozpoznania;III. W pozostałych częściach tenże wyrok utrzymuje w mocy z tym ustaleniem, że orzeczona grzywna wobec Aleksandra S. dotyczy skazania za czyn z art. 205 § 1 k.k.;IV. Zasądza tytułem opłaty za obie instancje od Danuty P. 10.200 złotych, a od Aleksandra S. 14.200 złotych oraz od obojga w częściach równych koszty postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktyczneDanuta B. i Aleksander S. zostali oskarżeni o to, że:I. W okrasie od 1 lipca 1977 r. do 12 stycznia 1978 r. w O. wspólnie i w porozumieniu, przy czym Aleksander S. przed upływem 5 lat od odbycia kary 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Powiatowego w W. z dnia 31 sierpnia 1974 r., za przestępstwa tego samego rodzaju, działając w warunkach "czynu ciągłego" zagarnęli kwotę, nie mniejszą niż 613.697 złotych na szkodę Gminnej Spółdzielni "(...)" w L., w ten sposób, że Danuta P. jako kierownik, a Aleksander S. jako z-ca kierownika restauracji "Z." przywłaszczyli sobie część nieodprowadzonej do kasy gotówki z utargów dziennych, zaniechali sporządzania stosownych wykazów wprowadzonych do obrotu artykułów z dostaw pozarynkowych i uzyskane z tytułu marży pieniądze zabrali, ponadto nie uiszczali zapłaty za pobierane od kelnerek i barmanek alkohol i przekąski, a w celu ukrycia przestępstwa sporządzali raporty obrotów na podstawie wpłat do banku, zamiast na podstawie rozliczeń kelnerek i bufetowych, jak również przedłożyli fałszywe dokumenty kopcowania ziemniaków i warzyw,tj. o czyn z art. 201 k.k. i art. 266 § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. i art. 58 k.k. - w stosunku do Danuty P., natomiast z art. 201 k.k. w zw. z art. 60 § 1 i 3 k.k. i art. 266 § 1 i 4 k.k. w zw. z art. - 10 § 2 k.k. - i art. 58 k.k. - w stosunku do Aleksandra S.;II. W kwietniu 1976 r., w S. wspólnie i w porozumieniu, przy czym Aleksander S., działając w warunkach powrotu do przestępstwa, opisanych w pkt I aktu oskarżenia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wyłudzili od Karola A. kwotę 160.000 złotych tytułem rzekomej pożyczki na budowę stołówki i nie dotrzymując terminu płatności, wyjechali w nieznanym kierunku,tj. o czyn z art. 205 § 1 k.k. w stosunku do Danuty P., a z art. 205 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k., w stosunku do Aleksandra S.;III. W okresie od maja 1976 r. do września 1976 r., w N. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu, przy czym Aleksander S. w warunkach powrotu do przestępstwa opisanych w pkt I aktu oskarżenia, doprowadzili niżej wymienione osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w ten sposób, że pobierali od nich towary lub pieniądze, nie mając zamiaru i możliwości zwrócenia, i tak: wyłudzili od Wiesława B. materiały budowlane i pieniądze na ogólną wartość 183.000 złotych, od Edmunda M. pieczywo wartości 7.900 złotych, od Wincentego K. mięso i przetwory wartości 7.900 złotych, i od Ryszarda K. pieniądze i świadczenia robocizny do wysokości 10.000 złotych,tj. o czyn z art. 205 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. w stosunku do Danuty P., a o czyn z art. 205 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. i art. 58 k.k. w stosunku do Aleksandra S.; a ponadto Danuta P. o to, że:IV. W dniu 29 sierpnia 1976 r. w N., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wyłudziła od ajentki sklepu spożywczego Krystyny S. artykuły wartości 30.000 złotych i nie dotrzymując terminu płatności wyjechała w nieznanym kierunku,tj. o czyn z art. 205 § 1 k.k.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 26 czerwca 1979 r. orzekł:I. Uznał oskarżoną Danutę P. za winną popełnienia czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia w ten sposób, iż w okresie od 1 lipca 1977 r. do 12 stycznia 1978 r. w C., jako kierownik restauracji "Z." Gminnej Spółdzielni "(...)" w L., przekroczyła swoje uprawnienia przez systematycznie przekraczanie ustalonego limitu kosztów, a dla ukrycia tego faktu zaniżała w prowadzonej dokumentacji dzienne utargi, a ponadto pobierała z utargów w formie pożyczki pieniądze na cele prywatne i tolerowała pobieranie takich pożyczek z utargów przez swego zastępcę Aleksandra S. Ponadto doprowadziła gospodarkę restauracji do chaosu przez dokonywanie zakupu różnych przedmiotów bez rachunku, dokonywanie wypłat należności za konserwacje sprzętu, bieżące remonty lub inne usługi, bez uprzedniego przedłożenia sprawdzonych rachunków. W rezultacie takiego stanu spowodowała niedobór towarowo-gotówkowy w wysokości co najmniej 133.000 złotych i za to na mocy art. 218 § 1 k.k. skazując ją na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;II. Uznał oskarżonego Alaksandra S. za winnego popełnienia czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia w ten sposób, iż jako zastępca kierownika restauracji "Z." Gminnej Spółdzielni "(...)" w L., sporządził fikcyjne protokoły zakopcowania ziemniaków, owoców i warzyw na kwotę 101.816 złotych, którymi Danuta P. posłużyła się podczas przeprowadzonej inwentaryzacji w restauracji w dniach od 3 do 5 stycznia 1978 r. w celu ukrycia niedoboru i za to na mocy art. 219 k.k. skazuje go na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;III. Uznał oskarżoną Danutę P. i oskarżonego Aleksandra S. za winnych popełnienia czynu opisanego w pkt II aktu oskarżenia z tym, iż wyłudzili nie mniej niż 100.000 złotych i za to na mocy art. 205 § 1 k.k. skazał oskarżoną Danutę P. na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, zaś oskarżonego Aleksandra S. z mocy art. 205 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. na karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;IV. Uniewinnił oskarżonych od zarzutu opisanego w pkt III aktu oskarżenia, a kosztami postępowania w tej części obciążył Skarb Państwa;V. Uznał oskarżoną Danutę P. za winną popełnienia czynu opisanego w pkt IV aktu oskarżenia i za to na nocy art. 205 § 1 k.k. skazał ją na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;VI. Na mocy art. 36 § 3 k.k. orzekł grzywnę, wobec oskarżonego Aleksandra S. w kwocie 50.000 złotych z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, zaś wobec oskarżonej Danuty P. - przy czynie opisanym w pkt II aktu oskarżenia - w kwocie 30.000 złotych oraz przy czynie opisanym w pkt IV aktu oskarżenia w kwocie 10.000 złotych;VII. Na mocy art. 1 ust. 1 pkt 1 dekretu o amnestii z dnia 19 lipca 1977 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 102), darował oskarżonej Danucie P. karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;VIII. Na mocy art. 66, 67 § 1 i 70 § 1 k.k. wymierzył karę łączną oskarżonemu Aleksandrowi S. 4 (czterech) lat pozbawienia wolności, zaś oskarżonej Danucie P. (2) dwóch lat i 6 (sześciu)miesięcy pozbawienia wolności i 30.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 300 dni zastępczej kary pozbawienia wolności;IX. Na mocy art. 42 § 1 k.k. i 44 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych zakaz zajmowania stanowisk materialnie odpowiedzialnych, wobec oskarżonej Danuty P. na okres lat pięciu, zaś wobec oskarżonego Aleksandra S. na okres lat dziesięciu;X. Na mocy art. 62 § 1 k.k. i art. 63 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego Aleksandra S. nadzór ochronny na okres lat trzech;XI. Na mocy art. 83 § 1 k.k. zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 12 stycznia 1978 r. do dnia 26 czerwca 1979 r.;XII. Zasądził od oskarżonych koszty postępowania i opłatę sądową, od oskarżonego Aleksandra S. 14.200 złotych oraz od oskarżonej Danuty P. w kwocie 10.200 złotych.;Powyższy wyrok zaskarżyli: Prokurator w stosunku do obojga oskarżonych w części dotyczącej winy i kary za przestępstwo opisane w pkt I oraz orzeczenie o karze łącznej; a także obrońcy oskarżonych w części dotyczącej skazania z art. 205 § 1 k.k. i orzeczenia o karze łącznej.Prokurator w rewizji zarzuca:błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niesłusznej ocenie, że oskarżona Danuta P. dopuściła się występku z art. 218 § 1 k.k., a oskarżony Aleksander S. z art. 219 k.k., gdy tymczasem zebrany materiał dowodowy w pełni uzasadnia kwalifikację prawną zarzuconych im przestępstw przyjętą w pkt I części wstępnej aktu oskarżenia,i wnosi o:zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, że oskarżeni działając wspólnie dopuścili się zaboru mienia Gminnej Spółdzielni "(...)" w L. nie mniejszej wartości niż 438.019,85 złotych i w celu ukrycia przestępstwa sporządzali raporty obrotów na podstawie wpłat do banku zamiast na podstawie rozliczeń z utargów, jak również przedłożyli fałszywe dokumenty kopcowania ziemniaków i warzyw oraz wymierzenie Danucie P. za przestępstwa z art. 201 k.k. i art. 266 § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. i art. 58 k.k., a Aleksandrowi S. za przestępstwa z art. 201 k.k. w zw. z art. 60 § 1 i 3 k.k. i art. 266 § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. i art. 58 k.k. surowszej kary pozbawienia wolności, orzeczenia na podstawie art. 36 § 3 k.k. obojgu oskarżonym kary grzywny, pozbawienia praw publicznych na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k., zakazu zajmowania stanowisk materialnie odpowiedzialnych na mocy art. 42 § 1 k.k., a wobec Aleksandra S. także nadzór ochronny na zasadzie art. 62 § 1 k.k., a nadto orzeczenie stosownej kary łącznej.Obrońca oskarżonej Danuty P. w rewizji zarzuca:błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na przyjęciu, iż oskarżona od początku tzn. już w momencie zawierania umowy pożyczki z Karolem A. nie miała zamiaru zwrotu pożyczonych pieniędzy, a nadto wprowadziła go w błąd, mylnie informując o swojej sytuacji materialnej. Nadto, że oskarżona nie miała zamiaru ani możliwości zwrócić pokrzywdzonej Krystynie S. 30.000 złotych za pobrane artykuły żywnościowe -i wnosio zmianę zaskarżonego wyroku w tej części przez uniewinnienie oskarżonej od obu stawianych jej zarzutów.Obrońca oskarżonego Aleksandra S. zarzuca:obrazę art. 205 § 1 k.k. przez błędne uznanie, że w czynie oskarżonego mieszczą się znamiona przestępstwa z tego przepisu prawa,i wniósło zmianę pkt III zaskarżonego wyroku odnośnie oskarżonego Aleksandra S. i uniewinnienie go od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 205 § 1 k.k., a nadto o uchylenie orzeczenia o karze grzywny wymierzonej oskarżonemu w pkt VI wyroku oraz orzeczenia o karze łącznej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Co do rewizji obrońców oskarżonych.Rewizje te nie są zasadne.Wbrew odmiennemu poglądowi wyrażonemu w rewizjach oskarżonych, Sąd Wojewódzki odnośnie czynów zarzuconych oskarżonym z art. 205 § 1 k.k. całość materiału dowodowego ocenił w sposób prawidłowy i wyciągnął z niego logiczne wnioski, tak w zakresie braku winy odnośnie czynu zarzuconego oskarżonym w pkt III (niekwestionowanego przez strony), jak i co do jej istnienia w zakresie czynu zarzuconego obojgu oskarżonym w pkt II oraz Danucie P. w pkt IV (punkt III i V wyroku).W obu rewizjach kwestionuje się istnienie po stronie oskarżonych, już w chwili ubiegania się o pożyczkę, zamiaru niezwrócenia tej pożyczki. Prawdą jest, że nie ma żadnego bezpośredniego dowodu, a w szczególności oświadczenia oskarżonych, że zabiegając o pożyczkę u A. nie mieli zamiaru wywiązać się z przyjętych zobowiązań, lecz wcale to nie świadczy, że Sąd w sposób dowolny przyjął ten fakt za udowodniony. Przy ustalaniu zamiaru sprawcy oszustwa, w zasadzie nieprzyznającego się do winy, w szczególności przy zawieraniu pozornych umów o pożyczkę pieniędzy należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności, na podstawie których można byłoby wyprowadzić wnioski co do realności wypełnienia obietnic złożonych przez sprawcę osobie rozporządzającej mieniem, a w szczególności jego możliwości finansowe, skalę przyjętych zobowiązań, które ma świadczyć z niekorzyścią dla siebie sprawca na korzyść rozporządzającego mieniem, zachowanie się sprawcy po otrzymaniu pieniędzy, jego stosunek do rozporządzającego mieniem w związku z upływem terminów płatności sumy pożyczki lub odsetek, z jednoczesną oceną przy zwłoce płatności zmian w sytuacji materialnej sprawcy na niekorzyść oraz przyczyn takiego stanu rzeczy.Tylko więc w oparciu o kompleksową ocenę okoliczności towarzyszących uzyskaniu pożyczki i wagi przyczyn jej niespłacenia, można wysnuć logiczne wnioski czy mamy do czynienia z oszustwem czy też niekaralnym niedotrzymywaniem warunków zwrotu pożyczki.W niniejszych przypadkach ocena ta wskazuje w sposób oczywisty, że tak zabiegi zmierzające do doprowadzenia rozporządzających mieniem, jak i zachowanie się oskarżonych po otrzymaniu pożyczki wyraźnie świadczą, że działanie ich było skierowane na wyłudzenie określonych kwot, a więc było oszustwem w rozumieniu art. 205 k.k.Pierwszą okolicznością wskazującą na ten zamiar jest fakt, że już w trakcie zabiegów o pożyczkę oskarżeni posługiwali się nieprawdziwym argumentem co do swojej wypłacalności - sprzedażą willi w K. (zeznania św. Łucji A. k. 597) - której przecież nie posiadali; następną, co wynika z ich wyjaśnień, był fakt, że zgodzili się za kwotę 100.000 złotych otrzymaną na wiosnę 1976 r. zwrócić po kilku miesiącach (w dniu 23 VII 1976 r.) 160.000 złotych, co przecież przy realnym zamiarze zwrotu pożyczki jest nie do przyjęcia, gdyż spodziewamy zysk po wykończeniu stołówki z początkiem lata, nie dawałby możliwości spłaty takiego zobowiązania przy istnieniu innych zobowiązań, a więc w wręcz katastrofalnym stanie finansowym oskarżonych, wynikłym przede wszystkim z rozrzutnego trybu ich życia.Podobnie przedstawia się sytuacja prawna Danuty P. co do rzekomego kredytu udzielonego przez świadka Krystynę S. (czyn opisany w pkt IV).Od niej oskarżona pobrała towary w miesiącu sierpniu 1976 r., a więc już wtedy gdy upłynął termin płatności rzekomej pożyczki A.Oskarżona P. miała zwrócić należność za towary w końcu tego miesiąca. Mimo monitów należności tej nie wpłaciła, a z początkiem miesiąca września 1976 r. (k. 549) wyjechała wraz ze S. bez powiadomienia wierzycieli z N. do B.Była to więc faktyczna ucieczka, mająca na celu niewywiązanie się z przyjętych na siebie zobowiązań. Za tym ostatnim twierdzeniem przemawia również w sposób istotny ten fakt, że zawieracając z U. umowę, w związku ze sprzedażą niewykończonej stołówki, o zwrot zobowiązań osobom objętym czynem zarzucanym w pkt III aktu oskarżenia, tak zobowiązania wobec A., jak i S., nie zostały przekazane jemu do realizacji. Jest to zrozumiałe, gdyż przekraczałoby to wartość przekazanej U. stołówki w budowie wobec tego, że przyjęte przez niego pasywa oskarżonych przekraczały i tak kwotę 200.000 złotych.Wbrew odmiennemu twierdzeniu zawartemu w rewizjach obojga oskarżonych, Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił również fakt przesłania w grudniu 1977 r. przez S. kwoty 5.000 złotych Karolowi A., nie jako przejaw woli wywiązania się ze zobowiązania wobec niego, ale jako przejaw chęci zapobieżenia ewentualnemu zgłoszeniu o przestępstwie organom ścigania, ponieważ A. intensywnie poszukiwał oskarżonych - o czym ci już byli zorientowani. Świadczy o tym przede wszystkim, co podkreślił Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, zeznanie świadka A., w którym podał on, że oskarżony S. przysyłając do niego list twierdził, że oskarżona P. wyjechała do Szwecji i po jej powrocie dług mu zwróci. Oczywiście i te dane były nieprawdziwe, a oskarżony S. nie ujawnił również wtedy miejsca ich pobytu.W tych warunkach brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia rewizji oskarżonych i dlatego uznając, również orzeczenie o karze za odpowiadające stopniowi zawinienia oskarżonych i potrzebom resocjalizacyjnym, wyrok w tej części utrzymał w mocy. Sąd ustalił przy tym, że grzywna orzeczona Aleksandrowi S. dotyczy skazania za czyn z art. 205 § 1 k.k., gdyż wyrok Sądu I instancji tego nie precyzował.II. Co do rewizji prokuratora.Rewizję tę należy uznać za zasadną, w szczególności gdy kwestionuje ona prawidłowość zebrania i oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji.Nie przesądzając wysokości szkody, winy oskarżonych, ani też kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego im w pkt I, podkreślić należy na wstępie, że z oceną materiału dowodowego, zebranego zresztą w sposób mało staranny, w toku przewodu sądowego, zgodzić się nie można, gdyż ocena ta jest jednostronna, a u podstaw tej jednostronności legł przede wszystkim małokrytyczny stosunek do wyjaśnień oskarżonych i opinii biegłego Stanisława R. oraz niedocenienie szeregu istotnych dowodów z zeznań świadków i dokumentów w powiązaniu z logicznym układem zdarzeń, a nade wszystko brak niektórych ustaleń, które mogłyby posłużyć do trafnej oceny, tak wyjaśnień oskarżonych, jak i innych dowodów zebranych w sprawie. Sąd I instancji nadto własną ocenę materiału dowodowego zastąpił sugestiami biegłych (str. 4-5 i 7-8 uzasadnienia) mimo, że ocena dowodów, w tym i opinii biegłych, należy do Sądu i Sąd musi wyciągnąć z tej oceny logiczne i mające pokrycie w tym materiale dowodowym wnioski w zakresie ustaleń faktycznych i nadać im stosowną ocenę prawną. Prawdą jest, na co Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku, że nie dających się usunąć wątpliwości nie wolno rozstrzygać na niekorzyść oskarżonych, lecz trzeba pamiętać o tym, że obowiązkiem Sądu było przede wszystkim podjecie wszelkich niezbędnych środków do ich wyjaśnienia i dopiero gdyby te nie przyniosły pożądanych rezultatów, należało stosować zasadę wyrażoną w art. 3 § 3 k.p.k., mając na uwadze jednakże i to, że wątpliwości te muszą być oczywiste i obiektywnie istniejące, a nie ograniczać ich, jak określił to Sąd w uzasadnieniu do "niepewności Sądu" (str. 6 uzasadnienia).Podstawowym brakiem w ustaleniach, bez którego nie można czynić żadnych dalszych rozważań jest pominięcie dokonania podstawowego rozliczenia oskarżonych w zakresie podziału ryczałtu, co musi skutkować uchyleniem wyroku. Ustalenie wysokości miesięcznego ryczałtu, a następnie ustalenie jakie były przeciętne koszty, które oskarżeni musieli pokryć na wynagrodzenie personelu, wynagrodzenie własne, dawałoby podstawę do określenia wielkości sumy, która miała służyć na pokrycie bieżących kosztów handlowych oraz na inne wydatki związane z udoskonaleniem prowadzonej placówki. Na tym tle można byłoby następnie odpowiedzieć na pytanie czy zachodziła potrzeba i w jakim zakresie na przekroczenie przyznanego ryczałtu.Następnie należało rozliczyć w oparciu o remanenty początkowy i końcowy, przyjęty i zdany inwentarz, w szczególności w zakresie przedmiotów i urządzeń służących do prowadzenia zajazdu, gdyż w oparciu o te dane, można wyprowadzić wnioski co do wydatkowania pieniędzy na ten cel przez oskarżonych.Uwzględnić przy tym należy fakt, wynikający z zeznań szeregu świadków (Zofia D. k. 555, Katarzyna K. k. 556, Maria K. k. 556, Helena W. k, 557), że za stłuczki każda z tych osób płaciła dziennie po 15 złotych, co oczywiście pomniejszało obciążenie ryczałtu.Należy też ustalić, także w oparciu o dostępne dokumenty jak chociażby zeszyt "analiza dziennego wykonania planu sprzedaży", czy były przestoje w prowadzeniu zajazdu oraz z czego wynikały i dopiero na tym tle należy ocenić wyjaśnienia oskarżonych, biorąc przy tym pod uwagę czasokres działalności oskarżonych od 1 VI 1977 r. do 12 I 1978 r., przy uwzględnieniu dowodów zaprezentowanych odnośnie tego czynu przez prokuratora, a wskazanych przez Sąd w uzasadnieniu i wyprowadzić wniosek czy w niniejszym przypadku mamy do czynienia z mankiem czy też z zagarnięciem i w jakiej wysokości.Nie powinien również uwadze Sądu ujść wzajemny stosunek łączący oskarżonych w okresie prowadzenia zajazdu i ich wcześniejsze postawy mające w tej sprawie swój epilog.W ponownym rozpoznaniu należy wszystkie dowody, z uwzględnieniem art. 391 k.p.k. przeprowadzić z należytą dokładnością i wnikliwością, gdyż zasadnie rewizja prokuratora podnosi, że protokół rozprawy głównej nie odzwierciedla w całej rozciągłości treści zeznań przesłuchanych świadków, ujmuje te zeznania środków w sposób zbyt uproszczony.Podkreślić przy tym należy że podane w protokole rozprawy karty z ujawnionych zeznań świadków nie we wszystkich wypadkach odzwierciedlają faktycznie karty przesłuchań, np. Sąd ujawnił zeznania świadka M. na k. 190-191 (k. 534 v), gdy tymczasem na tych kartach znajdują się inne dokumenty. Odczytał Sąd zeznania świadka L. z k. 111-114 (k. 559), gdy tymczasem zeznania tego świadka znajdują się na k. 163-164). Podobna sytuacja przedstawia się z zeznaniami Z.D. k. 555 v, Katarzyny L. (k. 560), Józefa S. (k. 602). Tego rodzaju niedokładności - dowodzą, że temu istotnemu dokumentowi sądowemu nie poświęcono należytej uwagi.Mając powyższe na uwadze, Sąd w tej części zaskarżony wyrok uchylił i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania, a konsekwencją tego stanowiska było uchylenie wyroku w części dotyczącej kary łącznej pozbawienia wolności i orzeczenia o karze dodatkowej.
Powiązane orzeczenia
- IV KR 107/81 1981-12-06Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok uniewinniający oskarżoną od zarzutów popełnienia przestępstw gospodarczych i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego?
- II K 70/60 1960-05-04Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i wymierzył karę w sprawie o przestępstwo polegające na powoływaniu się na wpływy w urzędzie i przyjmowaniu korzyści majątkowej?
- I KK 378/23 2024-01-24Czy Sąd Okręgowy, uniewinniając oskarżonego, prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa procesowego i karnego?
- IV KR 89/66 1966-12-07Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił stan faktyczny i ocenił dowody, w szczególności wyjaśnienia oskarżonego, przy kwalifikacji prawnej czynu z art. 230 § 1 k.k. i wymierzeniu kary?
- I KK 223/25 2025-10-08Czy sąd odwoławczy, uniewinniając oskarżonego od zarzutu przywłaszczenia mienia, prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zastosował zasadę in dubio pro reo?
Powołane przepisy
art. 201art. 266art. 218 KKart. 219 KKart. 205 § 1 KKart. 201 KKart. 266 § 1art. 10 § 2 KKart. 58 KKart. 60 § 1art. 60 § 1 KKart. 218 § 1 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.