II KZ 112/57
PostanowienieIzba Karna1957-09-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenia odszkodowawcze wynikające z czynów niedozwolonych funkcjonariuszy śledczych, a nie z oczywiście bezzasadnego tymczasowego aresztowania, mogą być dochodzone w szczególnym trybie przewidzianym dla roszczeń odszkodowawczych w kodeksie postępowania karnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenia odszkodowawcze oparte na czynach niedozwolonych funkcjonariuszy śledczych, które nie wynikają z tymczasowego aresztowania, powinny być dochodzone na drodze procesu cywilnego. Specjalny tryb przewidziany w kodeksie postępowania karnego dotyczy wyłącznie roszczeń odszkodowawczych opartych na wykonaniu kary następnie uchylonej lub na oczywiście bezzasadnym tymczasowym aresztowaniu.Stan faktyczny
Petent dochodził roszczeń odszkodowawczych opartych na czynach niedozwolonych funkcjonariuszy śledczych. Został zwolniony z aresztu tymczasowego w dniu 1 czerwca 1951 r. Sąd Wojewódzki odesłał petenta na drogę procesu cywilnego, uznając niewłaściwość trybu karnego. Petent argumentował, że powinien mieć zastosowanie dziesięcioletni okres przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając tym samym słuszność decyzji Sądu Wojewódzkiego o skierowaniu sprawy na drogę postępowania cywilnego.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneZgodnie z treścią art. 510 k.p.k. w szczególnym trybie przewidzianym rozdziałem V księgi XI k.p.k. mogą być przed sądem karnym dochodzone roszczenia odszkodowawcze, oparte bądź na wykonaniu kary, następnie uchylonej, bądź na oczywiście bezzasadnym tymczasowym aresztowaniu. Zatem słusznie postąpił Sąd Wojewódzki, odsyłając roszczenia petenta, oparte na czynach niedozwolonych funkcjonariuszy śledczych, na drogę procesu cywilnego, bowiem ta droga jedynie jest właściwa do dochodzenia roszczeń wynikających nie z tymczasowego aresztowania ale z czynów niedozwolonych.Stosownie do art. 12 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 243) roszczenia o odszkodowanie z tytułu oczywiście bezzasadnego aresztowania korzystają z ochrony prawnej wówczas tylko, gdy zwolnienie z aresztu nastąpiło po dniu 28 listopada 1953 r. (nie dawniej niż trzy lata wstecz od dnia wejścia w życie cytowanej ustawy tj. od dnia 28.XI.1956 r.). Petent został zwolniony w dniu 1 czerwca 1951 r., nie może więc mieć przyznanego odszkodowania.Argument zażalenia, że do petenta powinien mieć zastosowanie dziesięcioletni okres przedawnienia, nie jest słuszny bowiem petent nie zarzuca i brak jest podstaw do przyjęcia, aby ewentualny rozstrój zdrowia, spowodowany przebywaniem w areszcie tymczasowym, był wynikiem zbrodni czy występku. (Nie dotyczy to rozstroju zdrowia, spowodowanego ewentualnymi czynami niedozwolonymi funkcjonariuszy śledczych bowiem w tym zakresie sprawa może być rozpoznana przez Sąd Cywilny w zwykłym trybie).
Powiązane orzeczenia
- II KZ 69/57 1957-08-24Czy roszczenie o odszkodowanie za oczywiście bezzasadne tymczasowe aresztowanie zakończone przed dniem 28 listopada 1946 r. może być uwzględnione na podstawie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r.?
- WZ 26/01 2001-06-28Czy sąd wojskowy jest właściwy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, czy też sprawa ta powinna być przekazana do rozpoznania sądowi powszechnemu w wydziale…
- 2 CR 839/58 1958-12-08Czy roszczenia o odszkodowanie za szkody wyrządzone w związku z niewłaściwym przebiegiem tymczasowego aresztowania lub śledztwa, które nie mogą być rozpoznane w trybie art. 510 k.p.k., powinny być rozpoznawane w drodze p…
- IV KO 90/25 2025-07-03Czy w sprawach o odszkodowanie lub zadośćuczynienie w trybie przepisów Rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego ma odpowiednie zastosowanie art. 442 Kodeksu postępowania cywilnego?
- I KR 219/78 1978-06-11Czy sąd może zasądzić odszkodowanie na rzecz instytucji państwowej lub społecznej, jeśli nie ma możliwości ustalenia pokrzywdzonej jednostki?
Powołane przepisy
art. 510 KPKart. 12
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.