II KZ 216/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej (sprawozdawca). Sędziowie: J. Bratoszewski, H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa S. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie i niesłuszne skazanie, po rozpoznaniu zażalenia wymienionego wnioskodawcy na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 29 października 1979 r. oddalające wniosek o zasądzenie odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie i niesłuszne skazanie i po wysłucaniu wniosku prokuratora,postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.Uzasadnienie faktyczneNie wdając się w ocenę trafności uznania, że tymczasowe aresztowanie Zbigniewa S. nie było oczywiście niesłuszne, trzeba stwierdzić, że wniosek tegoż Zbigniewa S. o zasądzenie odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie i niesłuszne skazanie został złożony po upływie terminów określonych w art. 489 k.p.k., tj terminów mi prekluzyjny o charakterze materialnoprawnym. Materialnoprawny zaś charakter tych terminów sprawia, że wniosek spóźniony powoduje utratę roszczenia i skutkuje jego oddalenie.Przepis art. 489 k.p.k. stanowi, że nie można żądać odszkodowania z powodu niesłusznego skazania po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia stwarzającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, a w wypadku dochodzenia odszkodowania oraz zadośćuczynienia za oczywiście niesłuszne aresztowanie - od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie.W wypadku niniejszej sprawy prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie był wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1978 r., którym wymieniony wnioskodawca został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Od daty tego wyroku zatem biegł wskazany wyżej termin do zgłoszenia żądania odszkodowania tylko za oczywiście niesłuszne aresztowanie (żądanie odszkodowania także za niesłuszne skazanie nie wchodziło w grę, gdyż prawomocne skazanie i wykonywanie kary jeszcze nie nastąpiło) i kończył się z dniem 12 stycznia 1979 r. Skoro zaś wniosek Zbigniewa S. o zasądzenie odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie został złożony w Sądzie Wojewódzkim w Katowicach w dniu 27 sierpnia 1979 r., to uznać należało, że nastąpiła utrata zgłoszonego roszczenia, i w konsekwencji podzielić z tego powodu zaskarżone postanowienie oddalające wspomniany wniosek.Trzeba przy tym podkreślić, że wniesienie rewizji nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia stwarzającego podstawę do dochodzenia odszkodowania za niesłuszne skazanie lub oczywiście niesłuszne aresztowanie nie wstrzymuje prawomocności oraz wykonalności takiego orzeczenia, nie uniemożliwia dochodzenia wymienionych roszczeń i nie należy do tych zdarzeń lub czynności określonych w przepisach kodeksu cywilnego (art. 121-123), które by mogły skutkować zawieszenie lub przerwę biegu terminu przewidzianego w art. 489 k.p.k. do dochodzenia takich roszczeń. Wniesienie zatem rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść Zbigniewa S. powołanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego i fakt, że jej rozpoznanie nastąpiło dopiero w dniu 5 maja 1979 r., w którym Sąd Najwyższy w składzie powiększonym wydał wyrok oddalający tę rewizję, nie uzasadnia uznania, że tenże Zbigniew S. złożył wniosek o zasądzenie odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie z zachowaniem terminu określonego w art. 489 k.p.k.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.