WZ 58/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Zawiłowski. Sędziowie: płk E. Olczak, ppłk E. Matwijów (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk P. Tomaszewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu zażaleń wnioskodawcy Henryka F. oraz jego pełnomocnika na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 15 września 1987 r., oddalające wniosek o odszkodowanie za niesłuszne skazaniezażaleń wnioskodawcy i jego pełnomocnika nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...). Na to postanowienie złożyli zażalenia wnioskodawca i jego pełnomocnik.Wnioskodawca Henryk F., prosząc o przywrócenie terminu, podniósł, że po wydaniu wyroku uniewinniającego go od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 184 § 1 k.k. nie został pouczony o terminie, w którym przysługuje mu prawo złożenia wniosku o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. Ze względu na to, że uchybienie terminowi nastąpiło na skutek nieświadomości oskarżonego co do istnienia takiego terminu do zgłoszenia wniosku, przeto domagał się jego przywrócenia i merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku.Pełnomocnik wnioskodawcy natomiast, domagając się w zażaleniu uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podniósł, że wnioskodawca Henryk F. nie uchybił rocznemu terminowi do zgłoszenia żądania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, gdyż żądanie takie zgłosił w pozwie z dnia 10 września 1984 r. przeciwko WSzW w N. i Jednostce Wojskowej w B. W pozwie tym domagał się on zadośćuczynienia i odszkodowania również z tytułu niesłusznego skazania go przez sąd wojskowy, i w tej sytuacji jako wniesiony przed upływem rocznego terminu, o którym mowa w art. 489 k.p.k., pozew ten przerwał bieg przedawnienia.Zdaniem skarżącego, Sąd Wojewódzki w K., nie będąc rzeczowo właściwy do rozpoznania tego roszczenia, sprawę wnioskodawcy w tym zakresie powinien był przekazać właściwemu sądowi wojewódzkiemu. Ze względu na fakt, że takie przekazanie nigdy nie nastąpiło, ponieważ powództwo zostało oddalone, w związku z tym nie można uznać, iż termin przedawnienia zaczął biec na nowo; konieczne więc było dokonanie przez wnioskodawcę nowej czynności w celu jego przerwania.Po wysłuchaniu wnioskodawcy i jego pełnomocnika, popierających wniesione zażalenia, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, domagającego się nieuwzględnienia i utrzymania zaskarżonego postanowienia w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenia wnioskodawcy i jego pełnomocnika nie są słuszne. Nie wdając się w merytoryczną ocenę zasadności wniosku, trzeba stwierdzić, że wniosek pełnomocnika Henryka F. o zasądzenie odszkodowania za niesłuszne skazanie wniesiony w dniu 17 kwietnia 1987 r. został złożony po upływie terminu określonego w art. 489 k.p.k., co skutkowało jego oddalenie przez sąd pierwszej instancji.Artykuł 489. k.p.k. stanowi, że nie można żądać odszkodowania z powodu niesłusznego skazania po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia stwarzającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia.Przewidziany w art. 489 k.p.k. termin do zgłoszenia żądania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie jest terminem o charakterze materialnoprawnym i dlatego nie może być przywrócony.Materialnoprawny charakter tego terminu sprawia, że złożony po jego upływie wniosek nie może być uwzględniony.W tej sytuacji żądanie wnioskodawcy o przywrócenie mu terminu do zgłoszenia żądania, o którym mowa w art. 489. k.p.k., należało uznać jako bezzasadne.W sprawie niniejszej prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie był wydany w wyniku wznowienia postępowania wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 17 listopada 1983 r., mocą którego Henryk F. został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 25 listopada 1983 r., i od tej daty biegł dla niego roczny termin do zgłoszenia żądania odszkodowania za niesłuszne skazanie.Termin ten kończył się z dniem 25 listopada 1984 r.Nie ulega zatem wątpliwości, że złożony w dniu 17 kwietnia 1987 r. do Sądu Wojewódzkiego w K. wniosek, następnie przekazany według właściwości Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N., nie mógł być uwzględniony, jako wniesiony po terminie (...).